Woensdag 12/08/2020

Vrede op aarde en een lijstje voor kerst

Vrede op aarde aan alle mensen van goede wil. Of naar deze tijden vertaald: een cd of dvd onder de kerstboom naar ieders smaak. In het eindeloze lijstje zijn makkelijk enkele viersterren- en zelfs een paar vijfsterrenexemplaren te ontdekken.

Door Stephan Moens

Jordi Savall heeft zowat het ideale kerstcadeau voor de bewuste vredezoeker bedacht. Het is een stevig boek dat twee cd's bevat. In gouden letters staat het onderwerp op het voorplat, in het Frans, Hebreeuws en Arabisch: Jeruzalem (Alia Vox, HHHHH). Het boek gaat geen enkel aspect van het tegelijk heilige en onzalige land uit de weg: het vertelt (in het Frans, Spaans, Engels, Catalaans, Duits, Italiaans, Arabisch en Hebreeuws) de geschiedenis van de achtereenvolgens joodse, christelijke, Arabische, Ottomaanse en verdeelde 'stad van de twee vredes' (de hemelse en de aardse), maar ook die van de kruistochten en de interpretatie daarvan van Saladdin tot Saddam Hoessein.

De cd's illustreren dat verhaal met muziek, te beginnen bij de trompetten van Jericho twaalf eeuwen vóór onze tijdrekening via joodse, christelijke en islamitische geestelijke muziek tot een - toegegeven - ietwat naïeve gezamenlijke apotheose. Maar het feit alleen dat op één plaats geciteerd wordt uit de Talmoed en de Koran, of dat een Palestijns klaaglied staat naast een historische opname (door Shlomo Katz) van het dodenlied uit Auschwitz en de oproep van paus Urbanus II tot de eerste kruistocht: het is niet niks.

In dezelfde traditie, maar minder idealistisch en met meer historische nauwkeurigheid, bevindt zich de cd Chant de l'église de Rome van het ensemble Organum van Marcel Pérès (Zig-Zag Territoires, HHHH). Het gaat over de rijkelijk versierde Romeinse rituele zang van vóór de 'gregoriaanse' gelijkschakeling. Die staat tussen de joodse, Griekse en vroegchristelijke traditie enerzijds en de Koranrecitatie en het latere gregoriaans anderzijds. De cd bevat gedeeltes uit de vier missen voor het kerstfeest: de vigilie-, nacht-, vroeg- en hoogmis.

Nog drie alternatieven in de eindejaarssfeer: een sinterklaasoratorium (!) van Giovanni Bononcini door het Vlaamse ensemble I Muffatti van Peter Van Heyghen (Ramée, HHH), een mis voor het kerstfeest van Scarlatti, samen met een andere (en betere) van Pergolesi door het Concerto Italiano van Rinaldo Alessandrini (Naïve, HHH) en tamelijk zoetelijke kerstmuziek (een mis en kerstliederen) van de legendarische negentiende-eeuwse directeur van het Brusselse conservatorium François-Auguste Gevaert (Fuga libera, HHH).

Uitdaging voor puristen

U bent in deze moeilijke tijden niet meer avontuurlijk ingesteld en wilt een veilige belegging? Kies dan Bach. Absoluut veilig (en daarenboven prijsbewust: tien cd's voor de prijs van drie) is een koffertje met alle 'grote' geestelijke werken: de passies, de mis in si, het paas-, hemelvaarts- en kerstoratorium. Het mag eigenaardig lijken dat in handen van Japanners te geven, maar het Bachcollegium Japan van Masaaki Suzuki is een soort superveilige combinatie van Leonhardt en Herreweghe (Bis, HHH).

Van diezelfde Masaaki Suzuki is er ook een nieuwe cd met solocantates van Bach door Carolyn Sampson en Peter Kooij (beiden bekend van bij Herreweghe). Ook hier is de inmiddels gecanoniseerde barokstijl van de laatste twintig jaren te horen: mooi maar ook risicoloos (Bis, HHH). In gedeeltelijk hetzelfde repertoire (op beide cd's staat de sopraanversie van 'Ich habe genug') durft Emmanuelle Haïm samen met stersopraan Natalie Dessay meer; het resultaat is - in de figuurlijke betekenis van het woord - 'barokker' maar daardoor paradoxaal genoeg niets voor barokpuristen (Virgin Classics, HHH).

Een uitdaging voor puristen is wat een van hun helden, de pianist Andreas Staier, doet. In Schumanns muziek gaat hij (op een prachtige historische Érardvleugel - het lijkt wel de vrede tussen Frankrijk en Duitsland) op zoek naar sporen van diens grote held Bach (Harmonia Mundi, HHHH). Kleine fuga's uiteraard, maar ook de 'Clavierstücke für die Jugend', de 'Waldscenen' en de 'Kinderscenen', deels in verrassende tempo's, die bij nader toezien gewoon die van Schumann blijken te zijn. In velerlei opzicht is deze cd dus een reflectie op de traditie.

Dat is ook de nieuwe reeks Schubertliederen van Matthias Goerne, waarvan nu het tweede deel uit is onder de titel: An mein Herz (Harmonia Mundi, HHHHH). Als er één opvolger is voor Fischer-Dieskau, dan is het Goerne: perfect tekstbegrip, een stem met enorme reserves, een grote voeling met het romantische gedachtegoed. Je zou eigenlijk een abonnement op heel de reeks moeten kunnen cadeau doen.

Dat mag ook voor de wondermooie uitgave van alle werken van de Nederlandse polyfonist Jan Pieterszoon Sweelinck, waarvan het eerste deel in een stijlvol boekje met drie cd's is uitgebracht (Glossa, HHHHH). Het boek bevat uitstekende essays; op de cd's vind je Franse chansons en canons, Italiaanse madrigalen en luitwerken. Het Gesualdo Consort Amsterdam van Harry van der Kamp behoort tot de absolute top als het op vocale polyfonie aankomt; hun intonatie is ijselijk juist.

Over naar de tegenovergestelde kant van het spectrum. Operaliefhebbers zullen het dit jaar vooral moeten stellen met enkele onwaarschijnlijk sterke Wagner- en Strauss-dvd's. Om te beginnen de 'Tristan uit Isolde' van het duo Barenboim-Chéreau uit de Scala: een van de meest menselijke, vertwijfelde en ontroerende versies die er ooit van deze aartsmoeilijke opera is gebracht (Virgin Classics, HHHH). Waltraud Meier, toch al de beste Isolde van het ogenblik, overtreft zichzelf in waarachtigheid; van Matti Salminen als Marke kun je hetzelfde zeggen. Ian Storey, die debuteerde in de rol van Tristan, moet je bewonderen voor zijn engagement en eerlijkheid.

Freud en hippies

Van een 'Walküre' uit Aix-en-Provence maakt Stéphane Braunschweig een abstract-freudiaans gegeven; Simon Rattle affirmeert zich als een van de beste wagnerianen van het ogenblik. De cast wordt gedomineerd door Eva-Maria Westbroek als Sieglinde; de overige zangers zijn scenisch overtuigend maar vocaal wat minder (BelAir, HHHH).

De 'Salome' uit Covent Garden is dan weer een shocker, zoals we van David McVicar gewoon zijn: sadisme en de esthetiek van het fascisme gaan hand in hand; Nadja Michael is een héél straffe Salome (Opus Arte, HHHH).

Wie toch liever met bubbels de nieuwjaarsnacht tegemoet gaat, kan uiteraard naar Anna Netrebko's ontboezemingen ('Souvenirs') grijpen, al past hier een waarschuwing: kitsch! (Deutsche Grammophon, HH). Maar gelukkig is er een alternatief: uit de opera van Lyon komt 'La vie parisienne' van Offenbach, hilarisch in scène gezet door Laurent Pelly als de zwerftochten van een Scandinavisch koppel op zoek naar seks in de lichtjesstad (Virgin Classics, HHHH). Laat de kurken knallen en de zijden jurken ritselen langs de nylons! Sex and peace! Make love, not war!

n Jordi Savall heeft het ideale kerstcadeau voor de bewuste vredezoeker bedacht.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234