Zaterdag 19/06/2021

Gevangenis

Vragen over gevangenis van Brugge: ‘Dit tart alles’

De gevangenis van Brugge. Beeld Bas Bogaerts
De gevangenis van Brugge.Beeld Bas Bogaerts

Geen buitenlucht, geen bezoek en maaltijden via de kleine luikjes in hun cel. De Centrale Toezichtsraad is niet te spreken over het minimaal regime op de afdeling Hoge Veiligheid van de gevangenis van Brugge. ‘Is dat nog wel verantwoord, zo'n afdeling?’, klinkt het kritisch.

Op de afdeling Hoge Veiligheid van de gevangenis van Brugge hebben de cipiers sinds een week het regime aangescherpt. Aanleiding was een gewelddadig incident waarbij een gedetineerde drie cipiers zwaar toetakelde. De drie werden naar het ziekenhuis overgebracht. Een van hen moest onder het mes.

Het deed de overige collega’s besluiten om een minimaal regime te installeren, waardoor de overige gedetineerden de afdeling niet meer mogen verlaten. De vakbonden hebben nu ook een eisenbundel aan de directie overgemaakt.

Standpunt

‘Er zijn morbide fantasieën nodig om te bedenken wat de volgende stap is in de gevangenis van Brugge’

Toen de Centrale Toezichtsraad voor het Gevangeniswezen (CTRG) hier lucht van kreeg, besloten ze ter plaatse te gaan kijken. Dit is een onafhankelijk orgaan dat in alle Belgische gevangenissen nagaat hoe gedetineerden behandeld worden en of de voorschriften nageleefd worden.

“Wat we in Brugge hebben gezien, tart alles”, zegt voorzitter Marc Nève. “Het personeel doet er om het even wat, zonder toestemming van de directie. Er is helemaal géén regime meer.” De acht gedetineerden die nu nog op de afdeling verblijven, mogen al zes dagen hun cel niet meer verlaten, zo staat te lezen in het verslag van de Centrale Raad. Er is geen dagelijkse wandeling in de buitenlucht, geen mogelijkheid om te douchen en geen bezoek. Eten en drinken krijgen ze via de luikjes in hun cel, en alleen maar als ze aan de overkant van hun cel geknield zitten met hun gezicht naar de muur. Als ze dat niet doen, wordt dat gezien als voedselweigering.

‘Totaal onaanvaardbaar’

“Wij waren gechoqueerd”, zegt Nève. “Dit is totaal onaanvaardbaar. Een totale inbreuk op de grondrechten van de gedetineerden. Er is een huishoudelijk reglement, maar dat wordt helemaal met de voeten getreden. De extra eisen die het personeel heeft voorgelegd aan de directie, zijn eveneens in strijd met de rechten van de gedetineerden. Bezoek achter glas, nog minder momenten in de buitenlucht... dat is toch niet redelijk?”

Volgens de vakbonden reageert de directie niet fors genoeg op het geweld binnen de gevangenismuren. “Ik heb de indruk dat ze niet beseffen wat er is gebeurd”, zegt Gino Hoppe van het ACOD in Het Nieuwsblad. “Bij het incident vorige week konden er dodelijke slachtoffers gevallen zijn. Het is logisch dat het personeel nu reageert.”

“Wij hebben begrip voor de woede van het personeel na dat incident", benadrukt Nève. “Maar de acht overgebleven gedetineerden op de afdeling hebben zelfs niets met dat incident te maken. Wat ze nu doen is onredelijk.”

Nut

De Centrale Toezichtsraad gaat zelfs nog een stap verder en vraagt in zijn verslag af of zo’n afdeling Hoge Veiligheid wel nut heeft. Op zo’n afdeling komen die gedetineerden terecht die onder meer door moeilijk gedrag in andere gevangenissen hun veiligheid of dat van anderen in het gedrang brengen. Ze doen niets ‘in gemeenschap’, wat betekent dat ze in de praktijk vooral contact hebben met de cipiers. ‘Luchten’, eten, douchen: alles doen ze alleen. Bezoek is wel mogelijk. Ze zitten daar een termijn van zes maanden uit, die mits motivatie verlengd kan worden.

“In het verleden had je twee zulke afdelingen: in Brugge en in Lantin”, zegt Nève. “Die in Lantin is nu gesloten. Hoe dan ook: de gedetineerden die wij hebben ontmoet, zijn geen terroristen en hebben ook geen levenslange straffen. Het zijn mensen die moeilijk gedrag stellen, maar ook niet meer dan dat. Wij stellen ons de vraag of het absoluut noodzakelijk is om zo’n afdeling te hebben, waar zoveel investeringen voor nodig zijn voor een kleine groep en met personeel dat het niet kan of niet wil doen.”

Rondgestuurd als vee

Voor professor criminologie Tom Van der Beken (UGent) is zo'n afdeling verdedigbaar. “Vroeger bestond dat niet, en toen zag je hoe de ‘moeilijke gevallen’ van de ene gevangenis naar de andere werden gebracht. Onder het mom ‘iedere gevangenis moet een deeltje van de last dragen’ werden ze als vee rondgestuurd. Uiteindelijk was dat voor niemand een oplossing.”

Wat daarom volgens hem niet betekent dat aan de grondrechten van de gedetineerden geraakt mag worden. “Het moet functioneel zijn, in functie van de beveiligingsnood. En het mag niet disproportioneel zijn”, zegt hij. “De gedetineerden hebben een aantal basisrechten en die kun je niet aanvallen omwille van incidenten. Hetzelfde met stakingen: je kunt hen geen rechten ontzeggen voor een conflict waar ze niets mee te maken hebben.”

Advocaat Jos Vander Velpen, voormalig voorzitter van de Liga voor de Mensenrechten, is niet verbaasd dat de afdeling Hoge Veiligheid onder vuur ligt. “Het regime dat daar geldt, is al verschillende keren door Belgische rechtbanken onder de loep genomen. Omdat je je terecht kunt afvragen of dit wel beantwoordt aan de norm van een humane bejegening van gedetineerden. Als je nu die zeer betwiste en beperkte rechten nog meer inkrimpt en uitgomt, blijft er niks meer over.”

De woordvoerder van het gevangeniswezen laat weten dat het verslag van de Centrale Toezichtsraad bestudeerd en afgecheckt wordt met de lokale directie. Welk gevolg ze zullen geven aan de opmerkingen in het verslag, is nog niet duidelijk. Het minimaal regime blijft nog zeker tot na het weekend van kracht in de gevangenis van Brugge.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234