Dinsdag 04/08/2020

Vragen aan de redactie

Hoe worden we verliefd?

Psychologen hebben aangetoond dat het tussen negentig seconden en vier minuten duurt om te beslissen of we iemand aantrekkelijk vinden. Dat blijkt weinig te maken te hebben met wat wordt gezegd, maar vooral met lichaamstaal. Die indirecte 'taal' is voor ongeveer de helft verantwoordelijk voor de aantrekkingskracht. De toon en het ritme van de stem bepalen ongeveer 38 procent. Slechts 7 procent is bepaald door wat mensen tegen elkaar zeggen.

Onderzoekster Helen Fisher van de Amerikaanse Rutgers University onderscheidt drie stadia in het proces van verliefd worden: lust, aantrekking en hechting. Bij ieder stadium zijn andere hormonen en chemische stoffen in ons lichaam en in onze hersenen aan zet. In de fase van de lust zijn dat uiteraard de hormonen oestrogeen en testosteron. In de aantrekkingsfase, wanneer je echt als door de bliksem geslagen bent en aan weinig anders kunt denken, zien wetenschappers drie neurotransmitters aan het werk: adrenaline, dopamine en serotonine.

Omdat je, wanneer je voor iemand valt, aanvankelijk stress ervaart, stijgen de gehaltes aan adrenaline en cortisol in je bloed. Dat is de reden waarom je hart als een gek tekeergaat en je begint te zweten en een droge mond krijgt wanneer je tegen je nieuwe geliefde botst. Het dopaminegehalte neemt toe en dat zorgt voor een intens plezier omdat het het mechanisme van verlangen en beloning activeert. Het effect zou even sterk zijn op de hersenen als een lijn cocaïne. Fisher ziet in haar onderzoek hoe dopamine het gedrag stuurt: de verliefden hebben minder nood aan slaap en voeding en concentreren zich op zelfs de kleinste details van de nieuwe relatie.

Serotonine heeft vergelijkbare effecten en verklaart volgens Fisher deels waarom je, wanneer je verliefd bent, je voortdurend aan die persoon denkt. In de fase van de hechting brengt het knuffelhormoon oxytocine, dat vrijkomt bij een orgasme, beiden gevoelsmatig dichter bij elkaar. Wellicht wordt de band dieper naarmate een koppel meer seks heeft. Vasopressine is een hormoon dat vrijkomt na seks. Het speelt een rol bij de werking van de nieren en het dorstmechanisme maar versterkt ook de gevoelens van verbondenheid in een koppel.

Hoe ver staat de techniek om liefde op afstand te helpen?

Als cupido zich dan heeft geopenbaard, blijkt de nieuwe geliefde aan de andere kant van het land te wonen. Het haptische internet dat al jaren wordt beloofd, zodat je online werkelijk de liefde kunt bedrijven, is er al. De RealTouch, bijvoorbeeld, bestaat uit twee onderdelen: er is een 'joystick', een vibratorvormig apparaat voor degene die de liefdesstimuli gaat toedienen. Sensoren in het apparaat vangen volgens de fabrikant veertig keer per seconde de bewegingen van hand en vingers en geven die door aan gene zijde van het internet, waar de man zit met zijn eigen hulpstuk dat, zoals de makers het zeggen, "is able to accommodate men of almost any size". In het binnenste van deze 'ontvanger' zit een geribbelde lopende band van een zachte kunststof die de kenmerken van de huid moet benaderen. Deze transportband kan heen en weer bewegen, overeenkomstig de handbewegingen over de joystick verderop. Twee warmte-elementen en glijmiddel moeten de ervaring voor de man compleet maken. Vrouwen moeten nog even wachten op hun variant. De grootste uitdaging bij de ontwikkeling van toepassingen voor het haptische internet is het overbrengen van de juiste tactiele ervaring, zegt Eric van Dorst. Anders gezegd: een streling laat zich lastig over het web transporteren. "Het voelt al snel te ruw of juist te kietelig", zegt Van Dorst, die betrokken is bij de ontwikkeling van iCarezz, een systeem dat aanrakingen overbrengt. Het prototype oogt als een dikkere muismat. Streelt de gebruiker de bovenzijde, dan voelt degene aan de andere kant van de lijn dezelfde streling. Een beetje alsof je elkaars hand vasthoudt. Opmerkelijk is dat het gebruikte materiaal niet lijkt op menselijke huid. "Dat blijkt juist onprettig te voelen", zegt Van Dorst. Of er sprake is van een realistische streling is vooral afhankelijk van de gebruikte algoritmen om de informatie over te brengen, en van de materialen.

Maakt seks slank?

Volgens hardnekkige geruchten helpt seks om slank te blijven. Je zou er zelfs meer calorieën mee verbranden dan tijdens rennen of zwemmen, suggereren diverse websites. David Allison van de universiteit van Alabama weet echter wel beter. De biostatisticus ontkracht in de New England Journal of Medicine een aantal seksmythes. Seks blijkt qua energieverbruik alles behalve topsport te zijn, concludeert Allison. Uit de wetenschappelijke literatuur blijkt namelijk dat 'de daad' gemiddeld slechts 6 minuten duurt. In die korte tijd verbranden de seksers slechts 21 calorieën, vergelijkbaar met een activiteit als stofzuigen. "De meeste claims over de afslankende effecten van seks zijn gebaseerd op uitspattingen van een uur of langer, maar dat is dus weinig relevant in het dagelijkse leven van doorsneemensen", zegt Allison.

Klopt het dat de aantrekking na twee jaar verslapt?

De chemische cocktail die voor de krachtige aantrekking zorgt in het begin van een relatie houdt inderdaad ongeveer twee jaar stand. Dat blijkt tenminste uit onderzoek gevoerd aan de universiteit van Pisa. Wanneer een koppel daarna de 'stabielere' fase intreedt, nemen andere hormonen het over en verandert lust in verbondenheid. De onderzoekers gingen het gehalte aan neurotrofines na in bloedstalen van vrijwilligers die in een passionele liefdesfase zaten. Die gehaltes aan 'liefdeshormonen' lagen uiteraard een pak hoger bij de pas verliefden. Ook blijkt bij vrouwen het testosterongehalte toe te nemen, terwijl het bij verliefde mannen afneemt. Bij mensen die tussen één en twee jaar samen waren, bleken de zogenaamde 'liefdesmoleculen' af te nemen, ook al overleefde de relatie. De lusthormonen worden na ongeveer twee jaar vervangen door 'knuffelhormonen', met oxytocine als belangrijkste voorbeeld. "Wanneer geliefden elkaar eeuwige liefde zweren en zeggen dat hun gevoelens zullen blijven duren, dan zien wij dat de hormonen een ander verhaal vertellen", zegt hoofdonderzoekster Donatella Marazziti.

Gelijkaardig onderzoek dat gevoerd is door Enzo Emanuele aan de universiteit van Pavia laat zien hoe chemische boodschappers die zenuwgroeifactor heten (ZGF) toenemen naarmate de romantische intensiteit groeit. Na één à twee jaar is dat gehalte opnieuw naar een normaal niveau gezakt. "We kennen de reden voor die evolutie nog niet", zeggen de onderzoekers. "Ofwel is meer ZGF nodig in het begin van een romantische relatie omdat alle nieuwe ervaringen in de hersenen worden gegrift. Ofwel heeft ZGF simpelweg een nog andere rol in de chemie van de liefde", zegt Emanuele.

Psychologen benadrukken evenwel dat al die chemische bevindingen er niet toe zouden mogen leiden dat mensen denken dat alles in het begin fantastisch is en het daarna enkel bergaf kan gaan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234