Dinsdag 26/01/2021

Vragen aan de redactie

Word je ziek van rauwe melk?

In onze darmen helpen goedaardige bacteriën ons eten verteren, terwijl schadelijke bacteriën voor prikkelbare darmen kunnen zorgen. Maar soms worden de goedaardige microben opeens zeer vijandig. Dat komt doordat ze zich snel aanpassen aan veranderingen in hun omgeving. Zo'n verandering kan bijvoorbeeld een reactie van ons immuunsysteem zijn op een infectie. Onschadelijke bacteriën worden zo plots levensbedreigende ziektekiemen.

Portugese onderzoekers van het Instituto Gulbenkian de Ciencia hebben voor het eerst onderzocht hoe die omschakeling precies in haar werk gaat. Daarvoor stelden ze bacteriën bloot aan immuuncellen van zoogdieren. De bacteriën bleken erin te slagen om in minder dan 500 generaties - dat komt neer op dertig dagen - resistent te worden voor immuuncellen. Zo konden ze ook ziektes veroorzaken in muizen.

"Bacteriën van het type Escherichia coli (E. coli) zijn buitengewoon divers. Vele zijn goedaardig, maar sommige zijn dodelijk", zegt onderzoekster Isabel Gordo. "Er wordt al langer gedacht dat schadelijke stammen van E. coli voortgesproten zijn uit onschuldige voorgangers. Wij hebben die evolutie experimenteel tot stand gebracht en van nabij bekeken."

Al na vier dagen blijken bacteriën die werden blootgesteld aan macrofagen van ons immuunsysteem zich aan te passen. Die nieuwe bacteriën weerstonden de macrofagen beter dan hun voorouders en werden ziekmakers. "We hebben aangetoond dat E. coli zeer snel resistent wordt en zeer gemakkelijk ziekmakende eigenschappen verwerft."

Waarom zijn wolken wit?

De meeste wolken zijn wit. Of grijs, als ze zonlicht blokkeren of in de schaduw van een andere wolk zweven. Waarom altijd zo neutraal? "Dat wolken wit zijn, komt doordat het licht van de zon ook wit is, een combinatie dus van alle kleuren van de regenboog", zegt professor fysica en astronomie Michael Kaufman van de San Jose State University.

Wanneer licht zich door een wolk verplaatst, zorgen waterdruppels ervoor dat het licht uiteenvalt in de verschillende kleuren van het spectrum. Aangezien een wolk uit zeer veel druppels bestaat die sterk van grootte verschillen, wordt het licht min of meer gelijkmatig verstrooid over alle golflengten. In onze ogen steekt geen enkele kleur erbovenuit. "Kijk vanuit elke hoek naar een wolk en je ziet een combinatie van verschillende kleuren, zodat het resultaat weer wit oogt", zegt Kaufman. Dat effect heet Mie-verstrooiing. "Het vindt plaats wanneer de golflengte van het licht en de deeltjes waarop het invalt vergelijkbaar zijn in grootte of wanneer de deeltjes groter zijn dan die golflengte."

Wanneer er geen wolken zijn, is onze perceptie van het licht zeer sterk afhankelijk van de golflengte. Kleine gasdeeltjes in de atmosfeer verstrooien blauw licht zestien keer beter dan rood licht. Daardoor is de hemel blauw.

Gemiddeld wordt één op de zes mensen die rauwe melk drinken ziek. Meestal is er dan sprake van een bacteriële infectie of een parasiet. Rauwe melk is niet gepasteuriseerd, zodat aanwezige ziektekiemen vrij spel hebben. Dat kan leiden tot ongemakken als diarree, krampen en braken. Veroorzakers zijn bijvoorbeeld bacteriën als Salmonella, E. coli en Campylobacter. Ook parasieten van het geslacht Cryptosporidium komen vaak voor.

Doordat vele infecties niet worden gerapporteerd is het risico op besmetting groter dan algemeen wordt aangenomen, zegt epidemioloog Trisha Robinson in LiveScience. "Gelukkig komen de meeste mensen een infectie snel weer te boven, maar soms zijn er ernstige symptomen of leidt infectie tot langdurige ziekteverschijnselen." Eén zo'n ziekte is het syndroom van Guillain-Barré, een zenuwaandoening waarbij er ontstekingen optreden in de gewrichten. Uit een recente studie van het Minnesota Department of Health blijkt dat 20 procent van de mensen die ziek werden, last kregen van het hemolytisch-uremisch syndroom, dat kan leiden tot nierfalen.

"De gezondheidsvoordelen van rauwe melk zijn niet wetenschappelijk aangetoond", besluit Robinson. "Maar wat we wel kunnen zeggen, is dat sommige mensen ziek worden als ze rauwe melk drinken."

Waarom moet je in de wagen blijven wanneer het bliksemt?

Als het begint te onweren, moet je dan in je wagen blijven of zo snel mogelijk het portier opengooien en wegspurten?

Je blijft het best in de wagen, maar niet omdat de vier rubberbanden isoleren en daardoor bescherming bieden, zoals veel mensen geloven. Het is net omdat een wagen grotendeels bestaat uit metaal dat elektriciteit geleidt, dat hij beschermt tegen blikseminslagen. De elektrische stroom blijft immers aan de buitenkant van het geleidende voorwerp, dat zo een schild wordt. Dat effect is bekend als de kooi van Faraday, genoemd naar de Engelse wetenschapper Michael Faraday. Een wagen is slechts gedeeltelijk een kooi van Faraday: statische elektriciteit dringt niet door tot de binnenkant, maar de elektromagnetische straling van onze gsm wel.

Wie zich tijdens een onweer in de wagen bevindt, blijft dus beter zitten, maar raakt het best ook geen geleidende voorwerpen aan. Zij kunnen immers het beschermende veld doorbreken. Volgens het Amerikaanse National Safety Institute is het in een bus trouwens veiliger dan in een auto. Daarnaast spelen er ook een hoop variabelen mee die de impact van de bliksem onvoorspelbaar maken: is de wagen nat of droog? Is er veel glasvezel gebruikt? Is het een gewone wagen of een cabriolet?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234