Zaterdag 26/11/2022

Vragen aan de redactie

Waarom raken herten verstijfd door koplampen van auto's?

"Herten zijn dieren die in de schemer leven", zegt hertenbioloog David C. Yancy van het Kentucky Department of Fish and Wildlife Resources. Hun activiteit piekt binnen het uur na en voor zonsopgang en zonsondergang. Hun zicht is daarom optimaal afgesteld op minimaal licht. Wanneer een lichtstraal van koplampen op hun pupillen valt, die volledig verwijd zijn om zoveel mogelijk licht op te vangen, dan zien ze helemaal niets en blijven ze stokstijf staan tot hun ogen zijn aangepast. "Ze weten op dat moment niet wat gedaan, dus doen ze niets", zegt Yancy.

Onderzoek aan de universiteit van Georgia bij witstaartherten geeft aan dat de dieren volgens menselijke normen in feite blind zijn. Een onderzoeker getuigt in het blad Arkansas Wildlife dat hun zicht een tien keer lagere score dan een mens haalt: terwijl een mens met een normaal zicht een object in detail kan zien vanop 18 meter, moet een hert op 1,8 meter staan om het even goed te zien. Herten zijn dan ook beter aangepast om beweging te herkennen.

Botsingen tussen herten en auto's pieken tijdens het paarseizoen in de herfst, want dan lopen meer mannetjes rond op zoek naar een ontvankelijk vrouwtje en bewegen de onontvankelijke vrouwtjes weg van de mannetjes. Tot nu toe is nog geen preventieve oplossing gevonden. De herten moeten het riskeren met enkel waarschuwingsborden en informatie voor chauffeurs.

Waarom zitten sommige organen links en andere rechts, en waarom liggen ze soms aan de verkeerde kant?

Waar de organen zitten, is het resultaat van miljoenen jaren van evolutie. "De organen zijn zo geplaatst om zo perfect mogelijk hun taken uit te voeren en dat geldt evengoed voor de asymmetrisch geplaatste exemplaren zoals het hart en de lever", zegt Jean Emond, hoofd transplantaties aan het Columbia University Medical Center.

"In de vroegste fase ontwikkelen de organen zich uit een enkele rij cellen in de foetus. Via een uitgebreide choreografie die in het DNA geprogrammeerd zit, groeien en draaien die cellen uiteindelijk tot ze bij de geboorte op de ideale positie zitten. In een proces dat tot op vandaag totaal niet duidelijk is voor experts, ontstaan sommige organen uit dubbele embryonale kernen en andere uit een enkele kern. Bij alle gewervelden komt de asymmetrische verdeling van de organen voor.

Volgens enkele experts is een kleine reeks genen bij de mens verantwoordelijk voor de organisatie van die asymmetrie. Door fouten in de ontwikkeling of genetische afwijkingen worden sommige baby's geboren met abnormaal gevormde interne organen die mogelijk ook aan de verkeerde kant zitten. In bepaalde gevallen is dan een ingrijpende chirurgische reconstructie nodig. Bij anderen functioneert alles normaal.

"Wat ook bestaat, is een totale omkering van alle interne organen, een aandoening die situs inversus heet. Dat komt voor bij sommige tweelingen die elkaars spiegelbeeld zijn", zegt Emond.

Zijn er echt liedjes die in ons hoofd blijven 'plakken'?

Bijna iedereen heeft wel eens last van een oorwurm en niemand is ooit fan van die nummers. Oorwurmen nestelen zich in je geest en blijven op 'repeat' afspelen.

In een recent onderzoek waaraan honderden vrijwilligers deelnamen, bestudeerde Ira Hyman Jr. van de Western Washington University met haar collega's welke liedjes de grootste oorwurmen zijn. De deelnemers waren niet op de hoogte van het onderzoeksonderwerp en moesten een heleboel verschillende taken uitvoeren.

Eerder onderzoek toonde al dat mensen zich de eerste strofe van een nummer waar ze van houden kunnen herinneren maar dat ze na het refrein de tekst altijd vergeten. Op dat moment wordt het nummer onvolledig en dat gebrek aan afsluiting is één manier waarop het nummer een opdringerige gedachte wordt. Hyman: "Je krijgt het refrein en dan beland je in een vicieuze cirkel met het nummer."

Haar onderzoek stelt vast dat een muzieknummer vooral een oorwurm wordt wanneer we iets aan het doen zijn dat eigenlijk iets te moeilijk is voor ons -waarbij onze geest typisch gaat afdwalen - of wanneer we iets doen dat te gemakkelijk is, waardoor de mentale ruimte ontstaat voor repetitieve gedachten.

Om een oorwurm weg te werken kun je het best op zoek gaan naar een taak die al je aandacht opslorpt en die de auditieve en verbale elementen van je geheugen aanspreekt, zoals een goed boek lezen of naar een favoriete film of tv-programma kijken.

Hoeveel verschillende tweets zijn wiskundig ooit mogelijk?

Omdat een tweet slechts 140 tekens kan bevatten, is het aantal verschillende berichten dat je met die tekens kan vormen niet eindeloos. Maar hoeveel tweets zijn dat dan effectief? Informaticus en voormalig NASA-medewerker Randall Munroe nam de kwestie onder de loep.

Munroe beperkt zich tot het Engels, een taal die 26 letters bevat - of 27, als je spaties meetelt. Er zijn zo 27140 mogelijke combinaties, ongeveer gelijk aan 10200. Twitter laat je echter ook de meer dan een miljoen karakters uit Unicode gebruiken. "De manier waarop Twitter Unicode-tekens telt, is ingewikkeld, maar het aantal mogelijke combinaties kan gaan tot 10800", aldus Munroe. Met dergelijke tekens krijg je natuurlijk geen zinnig bericht gevormd, dus Munroe vraagt zich vervolgens af hoeveel combinaties wél zinnig zouden zijn voor iemand die Engels spreekt. Niet gemakkelijk, geeft Munroe toe, en hij verwijst naar een methode van Claude Shannon om de informatiewaarde van een taal te meten. Doorsnee geschreven Engels heeft een dergelijke waarde van 1 tot 1,2 bits per letter, wat betekent dat een goed compressiealgoritme Engelse ASCII-tekst - die 8 bits per letter bevat - kan reduceren tot ongeveer een achtste van zijn oorspronkelijke grootte.

Indien een stuk tekst n bits van informatie bevat, betekent dat eigenlijk dat er 2n verschillende berichten zijn die hij kan overbrengen. Er komt wat mathematisch gegoochel bij kijken, maar uiteindelijk zouden er rond de 2140 x 1,1 ≈ 2 × 1046 betekenisvolle verschillende Engelse tweets mogelijk zijn, eerder dan iets in de buurt van 10200 of 10800. Dat is een onthutsend aantal, waardoor iemand 1047 seconden zou nodig hebben om ze allemaal te lezen. Indien je wil weten hoeveel dat exact is, kan je terecht bij het artikel van Munroe zelf, maar het is alvast vele malen langer dan de levensduur van onze aarde.

Wees dus maar gerust: 140 tekens mogen er dan niet superveel lijken, we gaan altijd wel weten wat te zeggen.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234