Dinsdag 19/11/2019

Vraag eens aan Alexa wat een condensator is

Hans Kerkhoff is creative technologist en medeoprichter van belevingsbureau Gelotology.

"Dat ze dat al kunnen zeg. Op die leeftijd". Een opmerking die menig keer over de tafel ging terwijl zoons, dochters, neven en nichten aan het scherm van een smartphone of tablet gekluisterd het ietwat langdradige kerstdiner probeerden te overleven. Eénjarigen krijgen applaus als zij de eerste keer een iPhone unlocken en kleuters krijgen bewonderenswaardige blikken als ze vlotjes een foto van grootmoeder nemen.

Logisch dat De Morgen een kijkje nam bij kinderen die de digitale assistent van Amazon of Google in huis hadden. "Lezen en schrijven kan hij nog niet, maar een smartspeaker bedienen doet hij met een vanzelfsprekendheid die aangeboren lijkt", lazen we (DM 30/12). En daar wringt meteen het schoentje: zijn onze kinderen geniaal, of zijn de apparaten gewoon zo simpel dat onze kinderen er helemaal niet slimmer van worden?

Het model van technologiereuzen als Google, Amazon, Facebook en vele andere is eenvoudig: zij maken iets dat u bijzonder handig of leuk vindt zodat u het blijft gebruiken. Van Gmail tot Instagram tot Amazon Home. Meestal gratis, maar dat hoeft niet eens. U bent fan en zij verdienen geld met uw data of door u geregeld producten te laten aanschaffen via hun platformen. Niets mis mee, als u daarvan op de hoogte bent natuurlijk.

Maar om zoveel mogelijk mensen hun producten te laten gebruiken, wordt de technologie zo simpel mogelijk gemaakt. Zo simpel dat - inderdaad - zelfs een kind het kan gebruiken. Meer gebruikers betekent immers meer data. En meer data is meer inkomsten. Nogmaals: niets mis mee, maar dit soort producten zijn slechts een uiting van technologie. En vertegenwoordigen maar een heel klein deel van de technologische vooruitgang die we doormaken.

Creativiteit aan banden

Technologie is immers niet het probleem. Het probleem is wel dat bepaalde technologie zodanig gebruiksvriendelijk wordt verpakt, dat niemand nog weet hoe het werkt. En als je niet weet hoe innovatief een bepaald product is, dan leer je er niets van. Je kan het niet repareren als het kapot is, maar vooral: je beperkt je tot de mogelijkheden die je worden opgelegd door het bedrijf dat het apparaat maakt. Creativiteit wordt aan banden gelegd in een prachtige uitziende, maar vooral zorgvuldig omheinde speeltuin.

Begrijp me niet verkeerd: tablets, smartphones, domotica, AI, VR en tal van andere afkortingen zijn fantastisch. Maar zeggen dat een kind niet mee is, als het schrijft op een blad papier in plaats van typt op een tablet, is een brug te ver. Zeggen dat kinderen geen toetsenbord en muis meer mogen gebruiken omdat voice-control de toekomst wordt, zijn mogelijk nog meer bruggen te ver. Vertrouw niet blind op de kant-en-klare smart oplossingen die u worden aangereikt. Wees gerust nieuwsgierig.

Want wat is er nu leuker? Tegen een designobject zeggen dat het licht aan moet, of beseffen dat dit niet meer is dan een microfoon, die via internet gekoppeld is aan een relais die uw licht schakelt. Want dat kunt u evengoed zelf bouwen. Met een beetje tijd en goesting bouwt u met open-source elektronica de zotste dingen. Laat die stem-gecontroleerde-blender maar komen. Of een toverstaf waarmee uw kinderen het licht kunnen uitdoen. Of waarom bouwt u uw Kinect-systeem niet om zodat de sprinklers aangaan als u een regendansje doet? Daar leer je tenminste iets van. En de kinderen ook.

We zullen niet uitweiden over zijn pedagogische vaardigheden, maar het is niet voor niets dat Steve Jobs liever boeken aan zijn kinderen gaf dan iPads. En dat Bill Gates de schermtijd voor zijn kinderen beperkte. Een hoogtechnologisch product als een smartphone of tablet is in de ogen van een kind niets meer dan een gebruiksvoorwerp. Pas als je weet wat het kan en waarom het dat kan, ben je aan het leren. Aan het verbeteren. En aan het innoveren.

Want dat is waar we met zijn allen naar toe willen: niet zozeer het meer gebruiken van technologie, maar nieuwsgierig zijn in hoe het beter kan. Als je kinderen geïnteresseerd wil krijgen in technologie en klaar voor de toekomst moet je ze laten zien hoe we daar geraakt zijn. Kinderen creatief laten omgaan met de mogelijkheden van vandaag. En niet per se applaudisseren als ze iets gebruiken dat op kindermaat gemaakt is. En daarvoor moet je de basis kennen. Dus als u een Amazon Echo of Google Home hebt: vraag eens wat een condensator is. Wie weet bouwt u over een jaar iets dat duizend keer beter werkt dan Alexa. Met of zonder regendans.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234