Donderdag 28/10/2021

Vraag & antwoord n Het Iraakse referendum

Vandaag stemmen de Irakezen bij referendum over het ontwerp tot grondwet. Als een meerderheid ja antwoordt op de vraag 'Keurt u het ontwerp tot grondwet goed?', wordt het ontwerp een officiële grondwet, tenzij in minstens drie van de achttien Iraakse provincies twee derde van de kiezers tegen heeft gestemd. Door de nieuwe grondwet zou er in principe een eind moeten komen aan maandenlang politiek gekibbel dat diepe kloven heeft geslagen tussen sjiieten, soennieten en Koerden.

De redactie van de grondwet is niet over een pad van rozen gegaan. Wat waren de grote struikelblokken?

Veel onenigheid was er over de manier waarop thema's als religie, federalisme en de verdeling van de olie-inkomsten in de grondwet aan bod moesten komen. De soennieten vrezen in het nieuwe Irak opzijgezet te zullen worden en hadden tot het laatste moment scherpe kritiek op de grondwet, die overigens nooit door het nieuwe Iraakse parlement goedgekeurd raakte. De soennieten vrezen vooral voor een federale staat die te veel macht en rijkdom zou geven aan de olierijke gebieden in het noorden en het zuiden van het land, waar respectievelijk vooral Koerden en sjiieten wonen. Ook is er onenigheid over de islam: in het ene artikel staat dat de islam de "belangrijkste rechtsbron" is. In een ander artikel staat dat "geen enkele wet de beginselen van de democratie mag tegenspreken". Ook vrezen veel soennieten dat de grondwet de deur op een kier zet om bij wet jacht te mogen maken op vroegere leden van de Baath-partij.

Kan de grondwet, eenmaal goedgekeurd, geamendeerd worden?

Ja. Als twee derde van de parlementsleden en van de presidentiële raad achter een grondwetswijziging staan en die ook bij referendum goedgekeurd wordt, kan de grondwet geamendeerd worden. Volgens de soennieten is de amenderingsprocedure echter te laks en maakt ze de grondwet makkelijk manipuleerbaar voor de sjiitische meerderheid.

Wie mag stemmen en hoe?

Zo'n 15,5 miljoen kiezers (op 24 miljoen inwoners) zijn ingeschreven voor deelname. De zesduizend stembuslokalen zijn open van 7 uur 's morgens tot 5 uur 's middags. Vijfhonderd internationale waarnemers zullen op het referendum toezien. Er gelden extreme veiligheidsmaatregelen.

Wat gebeurt er als de grondwet niet goedgekeurd raakt?

Als de grondwet, in tegenstelling tot wat waarnemers verwachten, niet goedgekeurd wordt, moet de Nationale Vergadering ontbonden worden en komen er ten laatste op 15 december nieuwe verkiezingen. Het hele constitutionele proces moet dan worden overgedaan.

Wat was de rol van de VS in de totstandkoming van de tekst?

Die rol was prominent: de VS leverden de Irakezen grondwetspecialisten en andere deskundigen aan om de wet naar vorm en inhoud gestalte te geven. De VS waren ook verantwoordelijk voor het, volgens de meeste Irakezen veel te strakke, tijdschema dat de grondwetgevende vergadering opgelegd kreeg. De VS zijn het ook die voor de logistieke omkadering van het referendum instaan.

(LD)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234