Donderdag 22/08/2019

VPRO's import toont Russisch leed na oorlog in Tsjetsjenië

Witte raven in een zwart gat

In 1994 vertrokken duizenden jonge Russische soldaten naar de hel van Tsjetsjenië. Ze kwamen getekend voor het leven terug. De Duitse documentairemakers John Feindt en Tamara Trampe legden het leed van die 'witte raven' vast. VPRO's import toont vanavond het resultaat op Nederland 3.

Brussel

Van onze medewerkster

Sarah Theerlynck

Het ging zoals dat zo vaak gaat. Naïeve Russische jongemannen trokken naar Tsjetsjenië op zoek naar avontuur en geld. Op de trein lachen en drinken ze. Ze zien er onschuldig en nieuwsgierig uit. Aangekomen vonden ze echter alleen ellende en ontgoocheling in een zinloze oorlog. Ze keerden terug, vaak pas een paar maanden later, als verliezers in een strijd die geen winnaars had gekend. Vaak waren ze verminkt, altijd psychisch gebroken. En hoe reageer je als ouder als je je achttienjarige zoon terugkrijgt met één arm en één been? Petja, de jongen zelf, lijkt zijn lot te aanvaarden, zijn vader kan niet, wil niet. Een andere soldaat lijkt gek geworden. Zijn moeder maakt zich grote zorgen. Feindt en Trampe zetten hun getuigen op een stoel voor de camera en lieten hen hun verhaal vertellen. De gesloten blikken en ontwijkende antwoorden spreken boekdelen. Daarnaast maken de regisseurs ook gebruik van foto's, tekstkaders, voice-overs, homevideo's, beelden uit Grozny en archiefmateriaal.

Katja is 32 en werkt nu als verpleegster in een ziekenhuis in Sint-Petersburg. Zij tekende voor Tsjetsjenië voor het geld. Na een jaar was ze opgelucht dat ze weer kon vertrekken. Kort nadat ze thuiskwam, knaagde er echter in iets in haar en voelde ze zich geroepen voor een tweede tour of duty. Ook de achttienjarige Kiril deed het voor het geld. Hij schreef zich als vrijwilliger in bij een 'eenheid voor speciale operaties'. Hij werd gevangengenomen door Tsjetsjeense strijders. Zes maanden lang bracht hij door in een gat in de grond, tot hij uiteindelijk kon ontsnappen. Nu brengt hij zijn dagen door in een werkkamp, hij verkrachtte een tienjarig meisje. Sergej ten slotte is al 45 en is een veteraan uit de Afghaanse oorlog. Hij verbleef de voorbije tien jaar in ziekenhuizen, om verschillende redenen. Het enige lichtpunt in White Ravens - Nightmare in Chechnya is de Unie van Russische Soldatenmoeders. De organisatie, die sinds 1989 bestaat, lobbyde met succes voor amnestie voor 40.000 deserteurs en zette de Russische staat onder druk om de dienstplicht af te schaffen. In de documentaire en wellicht ook in de realiteit zijn zij de enige stemmen tegen de Tsjetsjeense oorlog. In Rusland durft niemand zich er echt tegen uitspreken. En wie uit Tsjetsjenië terugkomt, houdt ook maar beter zijn mond. Waarom immers het verleden oprakelen? En waarom tegen zijn? Rusland is het toch aan zijn inwoners verplicht om terroristen te bestrijden?

White Ravens is meer dan een antioorlogspamflet, de documentaire graaft diep in de Russische ziel en legt veel zwart bloot.

l VPRO's import

Ned 3 00.00

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden