Vrijdag 15/10/2021

Voyeurisme van de ergste soort

Controverse. 'The Captive', de nieuwste thriller van Atom Egoyan die morgen bij ons in de zalen komt, werd slecht ontvangen in Cannes. Maar wat vooral opviel, was de heftigheid van de negatieve reacties. Het onderwerp, ontvoering en pedofilie, ligt natuurlijk gevoelig, maar toch was de gelauwerde regisseur pijnlijk verrast.

Cannes is een wispelturige minnares. Soms is de liefde passioneel, maar het volgende moment kan de stemming omslaan in pure haat. Kijk maar naar David Lynch. Bejubeld en met een Palme d'Or bekroond voor Wild at Heart en twee jaar later uitgespuwd voor Twin Peaks: Fire Walk with Me.

Enig idee waar die vijandigheid vandaan kwam?

Egoyan: "Neen, ik was compleet verrast. Het was al een tijdje geleden dat ik een film geschreven, geregisseerd en geproduceerd had waarin ik zo veel vertrouwen had. Ik was trots toen de film voor Cannes geselecteerd werd en ik dacht echt dat de reacties goed zouden zijn. Het was dus een ware schok! Vooral omdat er zo weinig recensies waren waarin toch minstens geprobeerd werd te achterhalen waar deze film echt over gaat."

Het kindermisbruik wordt nooit getoond, zelfs nauwelijks gesuggereerd. Wat de film wel toont, is de wijze waarop de dader de ouders psychologisch foltert.

"Precies! Dat is afschuwelijk. Dat aspect is eigenlijk onuitsprekelijk. Hoe kan iemand zo gemeen zijn om plezier te scheppen in het zien lijden van ouders? Misschien hebben bepaalde toeschouwers het moeilijk om zoiets te geloven, net omdat het zo extreem is. De man ontvoert een meisje. Hij wil haar behagen. Het meisje wil haar moeder zien. Via een ingenieus systeem van closed circuit-camera's zorgt hij daarvoor. Maar tegelijk laat hij bepaalde voorwerpen van dat meisje achter op plaatsen waar de moeder die wel móét vinden. Het maakt haar alleen maar radelozer en wanhopiger. Maar dat weet het meisje niet. Hij corrumpeert haar verlangen, maakt er iets wreedaardigs van en haalt daar op een vreemde manier voldoening uit. Het is voyeurisme van een andere soort. En daarna deelt hij die beelden met anderen.

"Het is dat psychologisch proces dat The Captive onderzoekt. We weten allemaal dat er pedofiele netwerken bestaan, waarbij er live- en andere beelden rondgestuurd worden. In dit geval gaat het om een kleine, specifieke subcultuur van zo'n netwerk."

Een ander thema van The Captive is de impact van die jarenlange verdwijning op de relatie van de ouders.

"In de film is er sprake van drie koppels. Er is het huwelijk van Cassandra's ouders, dat onderuit gehaald wordt door verwijten en beschuldigingen. Er is de romantische relatie die zich tijdens het onderzoek tussen twee van de speurders ontwikkelt. En tenslotte is er dat vreemde 'huwelijk' tussen de ontvoerder en zijn slachtoffer. Cassandra is geen kind meer. Hij is niet langer geïnteresseerd in haar seksueel misbruiken, maar er ontwikkelt zich een ander soort relatie. Een verhouding waarin zij aan macht wint en mogelijkheden zoekt om te ontsnappen."

Voyeurisme is een terugkerend thema in uw films, vaak gecombineerd met de ontwikkeling van nieuwe technische snufjes.

"Technologie blijft steeds meer toegang en buitengewone mogelijkheden bieden voor de ontwikkeling van het specifieke soort voyeurisme dat men wil verhogen en verbeteren. In deze film is dat zeer duidelijk in de setup die Mika geïnstalleerd heeft.

"Het draait hier niet alleen meer om kijken, maar ook om het verhaal dat hij er zelf overheen plakt. Mika wil zelf invloed uitoefenen op wat hij wil bekijken. Hij heeft als het ware zijn persoonlijke studio waarin hij zijn eigen voyeuristische fetisj fabriceert, compleet met een verhaal en met muziek. Op een bepaald moment heb ik er zelfs aan gedacht om de hele film daarop te concentreren, maar dat zou wellicht te beperkt geweest zijn.

"Ik wou met The Captive een groot publiek bereiken en in Canada is dat alvast gelukt, want daar is de film een ongelooflijk succes geworden. De negatieve reacties van Cannes hebben dat blijkbaar niet kunnen verhinderen."

Wie is Atom Egoyan?

►Canadees van Armeense afkomst, geboren op 19 juli 1960

►Wordt beschouwd als een van de belangrijkste onafhankelijke filmmakers van zijn tijd

►Verzamelde al tal van prijzen en werd maar liefst vier keer genomineerd voor de Gouden Palm in Cannes (voor Exotica, The Sweet Hereafter, Felicia's Journey en Adoration)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234