Maandag 03/08/2020

Vossenjacht ligt onder vuur

Jagers noemen de jacht op vossen noodzakelijk om de biodiversiteit in Vlaanderen te vrijwaren, milieubewegingen zeggen dat de vos dieren bestrijdt die anders gewassen zouden schaden. Maar volgens het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO), waar ook Van De Berge deel van uitmaakt, bestaat er geen onderzoek dat een van beide partijen gelijk geeft.

De vossenjacht in Vlaanderen, het blijkt een explosief thema, waarbij jagersverenigingen en milieuorganisaties diametraal tegenover elkaar staan. In het actualiteitenprogramma Panorama, gisteravond op Canvas, werd gepeild naar de zin en onzin van de georganiseerde jacht op de vos. Jagersverenigingen halen daarbij aan dat het de laatste jaren klachten regent over de schade die vossen aanrichten bij landbouwers en kippeneigenaars. “De natuurlijke voedselketen staat helemaal op zijn kop, met een smalle basis en brede top”, zegt de Hubertus Vereniging Vlaanderen (HVV) in de reportage. Ze meent dat de jacht op vossen noodzakelijk is om de Vlaamse biodiversiteit gezond te houden.

“De vos is een opportunist zonder natuurlijke vijanden”, zegt ook HVV-secretaris Marc Van Olmen, die er tevens op wijst dat jagers miskend worden, maar eigenlijk gelden als de “enige, echte gediplomeerde natuurkenners”. “Trop is teveel, en teveel is trop. De natuur heeft nood aan evenwicht.”

Onzin, reageren milieuorganisaties, die stellen dat de jachtverenigingen schermen met non-argumenten. “Jagers spreken hier uit eigenbelang: de vos is niet meer of niet minder dan hun voedselconcurrent”, stelt Jan Rodts van Vogelbescherming Vlaanderen. Overigens zouden de meeste landbouwers net een natuurlijke bondgenoot gevonden hebben in de vos: die doet zich immers tegoed aan ratten, woelmuizen en andere dieren die hun gewassen opvreten.

Ook de wetenschap is formeel: vossenbestrijding heeft geen zin. “Als je de vos bestrijdt of neerschiet, krijg je een effect dat ik ook wel ‘groei geeft bloei’ noem”, zegt Koen Van Den Berge van het Instituut voor Natuur- en Bosonderzoek (INBO) in Panorama. De bioloog wordt internationaal erkend als dé vossenexpert en levert via INBO wetenschappelijk advies aan het Vlaamse bestuur. “Bestrijding leidt er eigenlijk toe dat vossen reproductief gaan reageren: meer wijfjes nemen deel aan de voortplanting en hun worpen worden groter.”

Spreekverbod

Opmerkelijk daarbij is dat het Vlaamse beleid dat advies naast zich neer lijkt te leggen. In een nieuwe aanpassing van het Jachtvoorwaardenbesluit - de formaliteiten zijn nog niet helemaal rond - verspoelde Vlaams minister van Leefmilieu Schauvliege (CD&V) de vossenjacht. Waar vossen lelijk huishouden, door bijvoorbeeld vee of ander eigendom te schaden, mag in een straal van 500 meter “populatieregelende actie” ondernomen worden. Volgens het kabinet-Schauvliege valt immers niet te ontkennen dat de vossenpopulatie stijgt en dat gemeenten almaar meer klachten ontvangen over doodgebeten kippen en eenden. Van Den Berge betwijfelt evenwel het nut van deze versoepeling: “Van de kust tot aan de Maas, overal zit vos. Als elke burger dan zegt: ‘Het territorium waarin mijn kippenhok staat moet worden leeggemaakt’, dan roeien we de vos uit in Vlaanderen.”

Vanuit de milieubeweging klinkt dat ook de kritiek dat Schauvliege in haar jachtbeleid onvoldoende rekening houdt met de wetenschappelijke input, en dat de jachtlobby quasi vrij spel heeft. “De indruk leeft sterk dat het beleid gestuurd wordt door organisaties als de Hubertus Vereniging Vlaanderen, en minder door wetenschappelijke argumenten”, oppert Rodts. Daarin wordt hij bijgetreden door Bart Martens (sp.a), die als Vlaams Parlementslid voorzitter is van de Commissie Leefmilieu en Natuur. Die organiseerde de voorbije maanden uitvoerige hoorzittingen over de jacht, waarbij alle actoren werden uitgenodigd om hun zegje te doen.

“Niemand heeft ons daar kunnen overtuigen van de nood aan een versoepeling van de vossenjacht, wel integendeel”, zegt Martens. “Volgens het Nationaal Instituut voor de Volksgezondheid riskeren we met de jacht op de vos zelfs de verspreiding van de vossenlintworm in de hand te werken. Het is een ziekte die in onze contreien weinig voorkomt, maar waar vossen verdwijnen zullen er nieuwe in de plaats komen. Door die mobiliteit nemen buitenlandse vossen mogelijk de lintworm mee. En hoezeer ik ook begrip heb voor de verzuchtingen van kippenhouders: met de jacht op vossen gaan we het probleem niet oplossen.” Volgens Martens heeft Schauvliege met haar voorstel ook het parlement buitenspel gezet, en bestaat er helemaal geen decretale grondslag voor.

Van den Berge, wiens aanbevelingen niet de beleidslijn lijken te volgen, werd de afgelopen maanden dan ook netjes van het debat weggehouden. Op uitnodigingen van Radio 1 en het Eén-programma Volt ging hij niet in. Hij liet verstek gaan voor een debat van Vogelbescherming Vlaanderen, en tekende evenmin present op een van de hoorzittingen van de parlementaire commissie. In Panorama mocht hij volgens de makers alleen spreken onder bepaalde voorwaarden en onder toezicht van een medewerker van INBO, en ook De Morgen kon hem geen uitspraken ontlokken.

Het is INBO-woordvoerder Koen Van Muylem die de honneurs waarneemt. “Het blijft een emotioneel en gevoelig debat met twee partijen met een tegengestelde visie”, zegt Van Muylem. Hij erkent dat voor elke vos die wordt neergeschoten, er snel weer een nieuwe in de plaats komt, maar stelt voorts dat het INBO geen standpunt inneemt omdat er nog niet voldoende onderzoek is gevoerd. “Daarom ook dat we het niet opportuun achtten Koen Van den Berge te laten deelnemen aan debatten. Zolang niet duidelijk was welke maatregelen de minister zou nemen, wilden we de polarisering in het debat niet in de hand werken. En nu willen we de communicatie liever eenduidig houden.”

Volgens de milieuorganisaties en Martens heeft het er evenwel alle schijn van dat het INBO een spreekverbod is opgelegd. “Het is duidelijk dat de conclusies van Van den Berge de minister niet goed uitkomen”, zegt Martens, die meent dat ook minister-president Kris Peeters een stevige greep heeft op de besluitvorming. In een reactie heeft Schauvliege het evenwel over “insinuaties en beweringen die niet ter goeder trouw zijn.” Indiscreties in het kabinet bevestigen dan weer dat het INBO is aangeraden “voorzichtig te zijn in de communicatie”.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234