Maandag 30/11/2020

Voorzitter proces De Gelder streng voor psychiater met tegenstrijdige diagnoses

Beeld BELGA

Volgens de psycholoog die hem behandelde in de gevangenis van Brugge, kan schizofrenie bij Kim De Gelder "niet worden uitgesloten". Hij is relatief zeker van een diagnose van bipolariteit (manisch-depressief), maar durft over psychoses geen uitspraken doen. "Hij heeft zeker een aantal dingen gesimuleerd", getuigde de psycholoog voor het Gentse assisenhof. Psychiater Guido Stellamans verklaarde dat De Gelder psychotisch is.

De voorzitter van het hof, Koen Defoort, vroeg de gevangenispsycholoog hoe die De Gelder zou definiëren. "Dat is een zeer gevaarlijke vraag. Kim De Gelder is sowieso een manipulatief man", antwoordde de psycholoog. Het probleem met betrekking tot zijn psychoses is dat het onduidelijk is of De Gelder alles heeft gesimuleerd, of maar een deel. Een test voor schizofrenie werd niet uitgevoerd, maar het mag volgens de psycholoog niet uitgesloten worden. "Het blijft een bizar man met een heel raar parcours, dat vroeg begint", zei de man, verwijzend naar verklaringen van de ouders van de beschuldigde. Op 11-jarige leeftijd zou De Gelder al anorexia gehad hebben en op zijn 15de een depressie.

Autismespectrum
De psycholoog verwees wel naar "een eventuele plaatsing in het autismespectrum", al moet daar wel nog veel voor nagegaan worden. "Hij heeft een heel houterige manier van spreken en van gaan, heeft fixaties op allerlei zaken, en op sociaal vlak heeft hij een aantal ernstige tekortkomingen", legde hij uit. Als kind kon De Gelder zich moeilijk integreren, wat volgens de psycholoog ook terugkwam in de gevangeniscontext.

Luizen
De Gelder keerde een aantal keer terug van de gevangenis van Oudenaarde naar de hoogbeveiligde afdeling van de Brugse gevangenis. "Op een keer had hij een lange baard en was zijn haar vet en lang. Hij was zeer onverzorgd en had ook luizen. Er was een totale verwaarlozing. Hij had duidelijk geen zorg gedragen voor zichzelf", getuigde de psycholoog daarover.

Oordeel psychiater
Guido Stellamans, de psychiater van de gevangenis in Brugge, heeft vanavond bevestigend geantwoord op de vraag van de voorzitter van het Gentse assisenhof Defoort of iemand die psychotisch is, "dergelijke feiten zo minutieus kan voorbereiden". De getuige, die geen deel uitmaakt van het college van gerechtspsychiaters, komt tot het besluit dat Kim De Gelder ontoerekeningsvatbaar is. De gevangenispsychiater kwam de avond van de feiten in Fabeltjesland voor het eerst in contact met De Gelder. "Zijn gedrag was in elk geval niet normaal. Er kwam geen woord uit, er was geen contact mogelijk. Zijn bewustzijn was helder, maar dat sluit geen psychose uit", verklaarde Stellamans.

Stemmen
Na vier weken kwam de psychiater tot een eerste diagnose. "Schizofrenie en autismespectrumstoornis werden weerhouden. Het ging duidelijk om een patiënt die psychiatrisch gestoord is, die al een hele evolutie sinds zijn kinderjaren doorgemaakt had. Zo hoorde hij stemmen op zijn 12 jaar. Op zijn 17 jaar ging hij op bevel van een stem op de sporen gaan liggen", zei Stellamans.

Voorzitter Defoort vroeg of de psychiater toen al contact had gehad met de ouders. "Nee. Uit zijn mond (van De Gelder, nvdr.) kende ik de ziektegeschiedenis", antwoordde Stellamans. "Ondertussen weten we wel dat we niet alles moeten geloven wat De Gelder vertelt", wees Defoort de getuige terecht. "U hebt alleen van hem informatie. Kan u stellen dat hij u misschien wat heeft misleid?"

"Kan iemand die psychotisch is, dergelijke feiten zo minutieus voorbereiden?", wou Defoort weten. "Ja. Het voorbereiden van die feiten kan je wel bezwaarlijk normaal noemen", antwoordde de psychiater. "Ik zeg altijd: Je mag nooit kijken naar de daad en daaruit conclusies trekken", counterde Defoort.

Kritiek
Hij werd na die uitspraak stevig op de rooster gelegd door voorzitter Koen Defoort. Eerder verklaarde de psychiater immers dat "in elk geval" geen diagnose van schizofrenie gesteld kan worden. De voorzitter confronteerde Stellamans met zijn verklaring van februari 2010. Toen zei de psychiater dat de diagnose van schizofrenie niet gesteld kon worden, "want de logica van Kim De Gelder is niet aangetast". De psychiater reageerde dat zijn inzicht veranderd is. Na de vraag van de voorzitter wat hem tot dat ander inzicht bracht, volgde een lange stilte.

Uiteindelijk stamelde de psychiater dat het ziektebeeld evolueert en dat "de perspectieven kunnen veranderen". Een strenge voorzitter bleef op dezelfde nagel kloppen. "Waarop baseert u zich om een fundamenteel andere diagnose te stellen? ", klonk het. Weer volgde een aarzelend antwoord. "Dat is niet fundamenteel anders. Het is een kwestie van perspectief. Een diagnose is een puzzel die gelegd wordt."

Twee puzzels
Procureur-generaal Yves Van Den Berge deed er tijdens de vragenronde nog een schepje bovenop. "U hebt met twee puzzels gewerkt in één doos. U komt tot tegenstrijdigheden", zei hij. De procureur-generaal confronteerde de psychiater met zijn uitleg over de onaangetaste logica van Kim De Gelder. "Ziet u zware criminaliteit altijd als een ziekte? Zijn alle pedofielen ziek? ", wierp hij op. "Zeker niet", antwoordde Stellamans.

Van Den Berge gaf ook een sneer naar de psychiater omdat hij zich had uitgesproken over de (on)toerekeningsvatbaarheid van De Gelder, terwijl hij dat als behandelende arts eigenlijk niet mag doen. "Ik geef toe dat het een uitschuiver was", reageerde de psychiater.

De voorzitter had de psychiater daarvoor al gevraagd waarom hij De Gelder ontoerekeningsvatbaar noemde. Stellamans legde uit dat de denk- en gevoelswereld van een psychotisch iemand is aangetast. "Je kunt die niet als een normale persoon beschouwen, iemand die in koelen bloede die misdaden pleegt", voegde hij eraan toe. "U dwingt mij tot een vergelijking met andere dossiers", pikte Defoort in, meteen verwijzend naar de toerekeningsvatbaar verklaarde massamoordenaar Anders Breivik. "Iemand die op een eiland in Noorwegen mensen afknalt, is niet ontoerekeningsvatbaar? " Waarop Stellamans antwoordde: "Die is paranoia."

De procureur-generaal kwam ook nog eens terug op de de spect-scan die van de hersenen van Kim De Gelder werd gemaakt. Zo'n hersenscan is niet gebruikelijk in een behandeling. "Dat was een primeur", gaf de psychiater toe. Van Den Berge zei daarop dat de scan "op het domein van de expertise zat", een domein waar de psychiater zich eigenlijk niet moest begeven. Weer volgde een lange stilte voor er een antwoord kwam. De psychiater gaf toe dat hij het onderzoek liet doen in de hoop "iets" te zien. "Zo'n patiënt, je ziet dat niet elke dag", dixit Stellamans.

De psychiater Guido Stellamans.Beeld BELGA
Voorzitter Koen Defoort.Beeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234