Zondag 27/09/2020

Voorzitter Marleen Vanderpoorten is kritisch voor haar Vlaams Parlement

'Soms is het lastig, die langdradigheid'

Als voorzitter van het Vlaams Parlement heeft Marleen Vanderpoorten haar best gedaan om haar assemblee uit de anonimiteit te halen. Met wisselend succes. 'Veel hangt af van het politieke personeel', zegt ze streng. 'Sommige parlementsleden hebben gewoon niet de nodige kwaliteiten.'

Door Gorik Van Holen

U bent begonnen met de ambitie om meer leven in het parlement te brengen. Beschouwt u die missie als geslaagd?

Vanderpoorten: "We hebben een en ander kunnen doen, ja. Ik ben trots op de stages. Mensen uit het bedrijfsleven mochten plenaire debatten bijwonen, maar ook fractie- en commissievergaderingen. Veel stagiairs hebben nuttige opmerkingen gemaakt. Wat altijd terugkomt, is de verbazing over de geringe aanwezigheid en het gebrek aan discipline. Maar ik heb vooral geleerd dat de kloof tussen burger en politiek niet bestaat. We staan dichter bij elkaar dan we denken. Dat heb ik ook gemerkt tijdens het festival van de politiek."

U gooide de deuren van het parlement open en trakteerde op stoofvlees met friet.

"De politiek heeft geen goeie naam, ik was bang dat er weinig volk zou komen. Dus we hebben het festival gekoppeld aan de week van de smaak. Maar de mensen kwamen vooral voor het politieke debat, we hadden zelfs te weinig plaats in de zaal. Dat bewijst de interesse."

Van een kleine minderheid misschien, maar toch niet van 'de' burger?

"Oké, het gaat over vijfduizend mensen in heel Vlaanderen. Maar toen ik vroeger lesgaf over politiek reageerden de leerlingen ook altijd negatief. Tot ze beseften waarover politiek allemaal over gaat. Als mensen zich ergeren omdat hun bouwvergunning aansleept, of omdat de vuilkar te laat is, is dat politiek. Vandaar de boodschap van ons festival: 'Kijk, zo werkt het parlement en jullie kunnen echt wel meer vragen en meer aan bod komen dan jullie denken.'"

Als kersvers voorzitter klaagde u het 'saaie imago' van het parlement aan, maar drie jaar na datum blijft de vertoning op woensdagmiddag vaak slaapverwekkend.

"Dat ligt misschien aan jullie. Ik merk dat sommige journalisten een ander Vlaams Parlement zien. Als ik sommige lees of hoor, is het alsof er nog nooit een goed debat is geweest. Dat is flauw. Ik ben kritisch genoeg om te weten dat het niet altijd even spetterend is, maar we zijn er toch in geslaagd het vragenuurtje snediger te maken."

U luistert nochtans zelf niet altijd met evenveel interesse.

"Vaak zal dat niet meer dan een foute indruk zijn, maar ik moet toegeven dat het soms lastig is. De langdradigheid! Om een punt te maken heb je maar 2 minuten nodig, maar sommigen hebben het pedagogische principe in hun hoofd geprent dat je alles moet herhalen om je boodschap over te brengen. En dus zeggen ze vier keer hetzelfde. Ook de ministers gaan niet vrijuit. Er zijn er die telkens de helft van hun beleidsbrief aframmelen. Het is een reflex: we staan hier nu, we gaan ervan profiteren. Als ik iemand naar het spreekgestoelte zie komen, weet ik of ik al dan niet zal moeten ingrijpen."

En dus...

"...moet je vaststellen dat alles afhangt van de kwaliteit van het politiek personeel. Over het beleidsdomein Wonen hielden we bijvoorbeeld erg kwalitatieve debatten, omdat een parlementslid als Veerle Heeren (nu minister, GoV) dat goed deed. En een goede sparringpartner vond in de bevoegde minister. Andere verzanden te snel in technische details. Veel dossiers zijn technisch, maar een parlementslid moet de gave hebben om zoiets ook naar de media over te brengen."

Het echte debat vindt voor de camera's plaats en niet in het halfrond. Is de rechtstreekse uitzending van het vragenuurtje in Villa politica een verbetering?

"Wat men uitzendt, ook in het nieuws, geeft vaak een vertekend beeld. Soms spreekt men mij donderdagochtend aan. 'Dat was daar precies nogal wat, gisteren in 't parlement.' Terwijl er dan ocharme vijf minuten hard gediscussieerd is. In de Kamer is er vaker spektakel, en dat zien de mensen. Daarom denken ze dat er hier niet gewerkt wordt. Het is niet omdat men tegen elkaar roept dat het interessanter is."

Maar het cliché is hardnekkig. Ook voor Mia De Vits is het een straf dat ze naar het Vlaams Parlement moet.

"Mensen die zoiets zeggen, kennen dit parlement niet. Als er één parlement bezig is met de dagelijkse beslommeringen van de mensen, dan wel dit."

Helaas weet niemand dat. Omdat de meerderheid zichzelf monddood heeft gemaakt met een zwijgakkoord?

"Daar moet het parlement zich dan maar tegen verzetten. Wie zijn minister enkel laat scoren, mag trouwens op negatieve reacties van zijn collega's rekenen. Het gebeurt ook steeds minder. En wie terechte kritische vragen stelt aan ministers van zijn eigen partij krijgt daarvoor waardering. De ministers hebben vaak nog te veel schrik, en dan bellen ze mij om te vragen of dat ene onderwerp wel op de agenda moet. Maar dat geeft hen net de kans om het eens uit te leggen."

Hoeveel parlementsleden zijn hun plaats waard?

"In elke fractie zijn er hele goeie en middelmatige. En enkele, tja, zijn toevallig in het parlement gekomen, zeker? Maar dan nog. Iedereen die op een lijst staat zou de potentie moeten hebben om een goed parlementslid te zijn. Er zijn er bij die de kwaliteiten niet hebben."

Veel parlementsleden zijn harde werkers, maar kunnen het niet uitdragen.

"Je hoeft niet elke dag in de krant te staan, maar je moet je werk wel kunnen verkopen. Veel parlementsleden zijn schitterende techniekers, die belangrijke wijzigingen aan een decreet kunnen aanbrengen, maar dat publiek niet kunnen waarmaken. Het is ook aan de partijen om daaraan te werken. Wie geen spreektalent heeft, zal nooit een perfecte redenaar worden, maar je kunt daar wel aan schaven."

De helft komt niet terug. Ook de partijen vinden de spoeling te dun?

"De partijen hebben hun lijsten kritischer samengesteld. Vroeger was het duidelijk: eens in het parlement bleef je daar. Nu zijn er parlementsleden op strijdplaatsen gezet en sommige hebben daarom de eer aan zichzelf gehouden."

Patrick Janssens mag wel terugkomen, ook al doet hij hier niets.

"Hij haalt natuurlijk veel stemmen. Zelfs als zijn partij hem een onmogelijke plaats zou geven, zou hij nog in het parlement raken. Dat is de keuze van de kiezer, natuurlijk. Wie zijn wij dan om te zeggen dat hij hier geen plaats heeft, zelfs al komt hij alleen om te stemmen en weet hij niet hoe zijn microfoon werkt. Dit parlement kan trouwens wel wat boegbeelden gebruiken. Daarom vind ik dat wie bij de verkiezingen op een zichtbare plaats staat ook moet zetelen. Ik ga er dus van uit dat Freya Van den Bossche ook echt voor het Vlaamse niveau kiest. Anders blijft het één groot strategisch spel. Alleen al daarom zouden alle verkiezingen moeten samenvallen."

Op wie van uw parlementsleden zou u zelf stemmen?

"Jan Peumans is het schoolvoorbeeld van een goed parlementslid. Hij durft zijn tanden te tonen, ook toen de N-VA nog in de meerderheid zat. Ik ben absoluut fan van parlementsleden die van zich afbijten. Ook Jef Tavernier vind ik bijzonder goed, al van toen we samen in de regering zaten. Hij komt vaak tussenbeide en kent zijn materie. En Ludo Sannen. Ook zijn partij vindt hem goed, anders hadden ze hem met zijn achtergrond geen fractieleider gemaakt (Sannen was ooit minister voor Agalev, GoV). En ook Sven Gatz is een uitstekende fractieleider, natuurlijk."

Wat verwacht u van de verkiezingen?

"Ik denk dat een aantal partijen dicht bij elkaar zal eindigen. Ondertussen kijkt iedereen met veel nieuwsgierigheid naar LDD. De versnippering zou weleens heel groot kunnen zijn. Ik ga ervan uit dat de coalitie standhoudt. Ik hoop het, want in zo'n versnipperd landschap geeft de klassieke tripartite de meeste kans op een stabiele regering. Het is te vroeg om daarover te speculeren, maar ik weet dat Peeters, Vandenbroucke en Van Mechelen goed samenwerken. En ik geloof dat zij elkaar vrij snel zouden kunnen vinden na de verkiezingen."

Als er één parlement bezig is met de dagelijkse beslommeringen van de mensen, dan wel het Vlaams Parlement

n Marleen Vanderpoorten: 'Ik ben absoluut fan van parlementsleden die van zich afbijten.'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234