Vrijdag 03/12/2021

5 vragen

Voorzitster van de centrale bank in de VS zal de rente doen stijgen en dat is ongezien

Door de rente te verhogen zal de dollar sterker worden tegenover de euro, wat goed is voor de Europese economie Beeld REUTERS
Door de rente te verhogen zal de dollar sterker worden tegenover de euro, wat goed is voor de Europese economieBeeld REUTERS

De wereld kijkt vol verwachting naar Janet Yellen, voorzitster van de Amerikaanse centrale bank, want vandaag maakt ze haar rentebesluit bekend. Naar alle verwachting zal ze de rente verhogen. En ja, dat is historisch te noemen.

1. Waarom is dit historisch?

Vandaag vergadert het Federal Open Market Committee (FOMC) van de Federal Reserve, de koepel van de centrale banken van de Verenigde Staten. Na afloop zal voorzitter Janet Yellen wellicht breken met een beleid, geïnstrueerd door haar voorgangers.

De enigmatische Alan Greenspan speelde een belangrijke rol in het ontstaan van de wereldwijde kredietcrisis. Greenspan was Fed-voorzitter tussen 1987 en januari 2006, en geloofde heilig in de zelfregulering van de financiële markten. Dat leidde tot de gekende excessen.

Diens opvolger Ben Bernanke zag zich geconfronteerd met de ineenstorting van het financiële systeem dat de wereldeconomie op de rand van de afgrond bracht. Hij voerde een agressief monetair beleid door veel geld in de economie te pompen en de rente naar nul te herleiden. Geld werd dus goedkoop als grondstof om de economie weer aan te zwengelen.

Janet Yellen, die sinds februari 2014 de voorzitter is, schrijft op haar manier geschiedenis door een einde te stellen aan dat beleid. Als ze besluit om de rente te verhogen is dat de eerste verhoging in een cyclus en dat is waar alle beleggers naar kijken.

Dat ze behoedzaam te werk moet gaan met de nieuwe rentecyclus spreekt voor zich. Dat houdt ook weer gevaren in, omdat op die manier geen sprake is van een normalisatieproces van de rente. Waardoor het teken wordt gegeven dat de economie niet op eigen benen kan staan en de financiële markten in een soort van permanente staat van ondersteuning blijven steken. Er rust nogal wat op de frêle schouders van mevrouw Yellen dezer dagen.

2. Waarom is dat zo belangrijk?

Omdat er veel gelegen is aan de beslissing van de Fed. Een strengere Amerikaanse centrale bank betekent automatisch het einde van een langdurige periode van het overvloedige goedkope geld.

Analisten zeggen met een boutade dat 'als de muziek stopt bij de Fed, de muziek dan overal stopt'. Daarmee geven ze de rol aan van de centrale bankiers die ervoor moeten zorgen dat het feestje op de financiële markten niet uit de hand loopt. Door te veel goedkoop geld in de markt toe te laten ontstaan zeepbellen.

Het is de rol van bankiers als Yellen en haar Europese collega Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) om dat af te remmen, zonder de economie tot stilstand te brengen. De beslissing om de rente te verhogen is daarom wellicht het belangrijkste financiële besluit in jaren.

null Beeld AFP
Beeld AFP

3. Wat moeten we verwachten?

Naar alle verwachting zal Janet Yellen de rente verhogen, met 0,25 procent. Hoe minuscuul dat ook lijkt, het zou voor het eerst zijn sinds 2006.

Er zijn verscheidene signalen dat de Fed de Amerikaanse economie robuust genoeg inschat om een renteverhoging aan te kunnen. Het belangrijkste rentetarief in de VS staat al sinds de financiële crisis van 2008 op het historisch lage peil van 0 tot 0,25 procent.

Een grote meerderheid van de beleidsmakers van de Fed acht de tijd nu ook rijp voor een rentestap. Ondanks de mogelijke fall-out.

4. Wat zijn de grootste risico's?

Dat is moeilijk te voorspellen. Omdat de Fed een jarenlange nulrente heeft gehanteerd - iets wat nooit eerder is uitgevoerd- is het gissen naar de gevolgen van het stopzetten van dat beleid.

Dat wereldwijd de adem wordt ingehouden, komt omdat de markt voor Amerikaanse staatsschulden de grootste en meest liquide is van de wereld. Amerikaanse staatsobligaties worden overal ter wereld geaccepteerd als onderpand in financiële transacties. Wanneer de rente wordt verhoogd, daalt de koers van bestaande obligaties. Dat heeft dus overal invloed. Daarnaast zal de dollar in waarde stijgen als de rente stijgt.

Alvast één man zit hoopvol te wachten op de beslissing van Yellen, en dat is Mario Draghi. Door de rente te verhogen zal de dollar sterker worden tegenover de euro, wat goed is voor de Europese economie.

Maar er is uiteraard ook een keerzijde. Veel landen en bedrijven van buiten de VS hebben geleend in dollars, omdat de Amerikaanse rente zo laag was. Om u een idee te geven: de dollarschuld in opkomende markten is sinds 2009 verdubbeld tot 3.000 miljard dollar, zo blijkt uit cijfers van de BIS (de bank der centrale banken). Wanneer de rente wordt verhoogd, wordt het voor deze bedrijven en landen lastiger om aan hun betalingsverplichtingen te voldoen. Dat kan dus tal van landen en bedrijven doen besluiten om voorzichtiger te worden, en investeringen uit te stellen.

Vooraleer je het weet zit je opnieuw in een sputterende economie, of erger, een recessie. En neen, dat is geen zwartgallig doemscenario. Er is nu eenmaal veel meer schuld dan negen jaar geleden, waardoor de wereld kwetsbaarder is voor renteschokken.

5. Is er alsnog kans op een verrassing?

Yellen heeft de voorbije maanden herhaaldelijk gealludeerd op de renteverhoging, omdat ze de financiële markten voorzichtig wou voorbereiden op deze bijzondere stap. Dat die er nu zou komen lijkt dan ook vast te staan, als ze haar geloofwaardigheid niet wil verliezen. Enkele dagen geleden herhaalde ze haar standpunt, wat weinig ruimte liet om alsnog terug te keren op haar besluit. In de commissie van de Amerikaanse Senaat gaf ze te kennen dat de Fed kan beginnen met het gestaag normaliseren van het monetaire beleid.

"Hoe langer we wachten, hoe groter de kans dat we later de rente met grote stappen moeten opvoeren. Dat zou de markten uit balans kunnen brengen en zelfs kunnen leiden tot een economische recessie", aldus Yellen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234