Zaterdag 27/02/2021

Voortbestaan van de kokosnoot bedreigd

null Beeld thinkstock
Beeld thinkstock

Kokoswater, kokosolie, kokosmelk, kokossuiker en kokosazijn: de kokosnoot is de jongste jaren aan een opmars bezig. Toch ziet de toekomst van de kokosnoot er niet goed uit. Bacteriën bedreigen het voortbestaan van de vrucht en de traditionele manieren om die dreiging af te wenden, werken niet bij de kokosnoot.

In het Caribisch gebied is de situatie het ergst, maar ook in Ivoorkust en Papoea-Nieuw-Guinea slaan bacteriën toe die de vrucht doen rotten. Dat gebeurt bovendien op plantages die werden aangeplant om kokosnootvariëteiten te vrijwaren voor toekomstige generaties. De getroffen landen zijn niet de grootste producenten. Dat zijn Indonesië, de Filipijnen en India. Maar het voorspelt niet veel goeds.

Zaden vol water
Kokoszaden zijn moeilijk te bewaren. Voor de meeste andere gewassen bestaan zadenbanken met honderden verschillende variëteiten. Tarwe die bestand is tegen ziektes of sla die in droge gebieden gedijt? Daarvoor kunnen we in de toekomst een beroep doen op de diversiteit in zaden.

Maar zaadbanken zijn aan de kokosnoot niet besteed. "Die werken goed voor gewassen waarvan de zaden opdrogen", stelt professor plantbiologie Kenneth Olsen van de universiteit van Washington in The Atlantic. "Maar het zaad van de kokosnoot is de kokosnoot zelf en die bevat te veel water. De enige manier om de kokosdiversiteit te bewaren is een levende genenbank: een plantage waar voortdurend kokosnoten worden gekweekt".

Er zijn vijf kokos-genenbanken: in Brazilië, Indonesië, India, Papoea-Nieuw-Guinea en Ivoorkust. De laatste twee worden al bedreigd door dodelijke bacteriën.

Die genenbanken vereisen bovendien veel ruimte, wat ze duur maakt en dus kwetsbaar in ontwikkelingslanden waar de politieke situatie niet altijd stabiel is.

Handmatige bestuiving
Maar ook zonder die complicaties is de kokosnoot een moeilijk te kweken gewas. Niet alleen duurt het vijf jaar eer de noot rijp is, terwijl een gewas als maïs op enkele maanden rijpt. Daarnaast worden kokosbomen ruim zes meter hoog, wat van handmatige bestuiving een riskante onderneming maakt. Om verschillende variëteiten uit elkaar te houden, moeten kokosboeren in de boom klimmen, alle mannelijke bloemen wegknippen en een zak over de vrouwelijke bloemen bevestigen tot ze klaar zijn om bevrucht te worden met pollen van de juiste variëteit.

Om kokosnoten makkelijker te bewaren, worden kokosembryo's ingevroren. Het witte vruchtvlees van de kokosnoot bestaat grotendeels uit endosperm of kiemwit, voedsel voor de embryo. Het embryo zelf zit in de bodem van de noot en is amper groter dan een rijstkorrel. Wetenschappers zijn erin geslaagd dit embryo in te vriezen en later te ontdooien en te laten groeien in aarde. Dat proces is voorlopig nog niet erg succesvol. Uit 200 embryo's groeien slechts 10 tot 20 kokosnoten.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234