Donderdag 08/12/2022

'Voorkom bloedvergieten, laat Aghajari vrij'

Duizenden Iraanse studenten negeerden gisteren de waarschuwingen van de conservatieve clerus en demonstreerden tegen de doodstraf van een hervormingsgezinde dissident. Ze eisten vrijheid van meningsuiting en politieke hervormingen. 'Als men deze keer het protest hard neerslaat, dan dreigt een bredere omwenteling', waarschuwt Saman Zia-Zarifi, expert academische vrijheden in Iran van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch.

Brussel / Teheran

Eigen berichtgeving

Maarten Rabaey

Zo'n vijfduizend studenten verzamelden zich gisteren voor de Universiteit van Teheran, ooit de bakermat van de islamistische revolutie die twee decennia geleden leidde tot de omverwerping van de sjah. Ze kwamen bijeen om de vrijlating te eisen van academicus Hashem Aghajari, die vorige week ter dood werd veroordeeld omdat hij de politieke rol van de conservatieve clerus in de islamitische republiek ter discussie had gesteld. "De executie van Aghajari is de executie van de universiteit", scandeerden betogers. "Politieke gevangenen moeten vrijgelaten worden." Het protest bleef niet beperkt tot Teheran, ook in de provinciale universiteitssteden Tabriz, Isfahan, Urumiyeh en Hamedan kwamen jongeren op straat.

De betogingen dreigen de krachtmeting tussen de conservatieve clerus, die de controle heeft over justitie, leger en media, en de hervormingsgezinde regering van president Mohammad Khatami gevaarlijk op de spits te drijven. Aghajari is een Khatami-getrouwe en werd volgens waarnemers eigenlijk veroordeeld omdat de president via het parlement de macht van de clerus over justitie en het kiesproces wil beperken.

Irans hoogste geestelijke en legerleider, ayatollah Ali Khamenei, formuleerde een niet mis te verstane waarschuwing aan het parlement en Khatami. "De dag dat de drie pijlers van onze macht niet in staat zijn of niet wensen om hun onderlinge problemen te regelen, zal de leiding, indien ze dat nodig acht, de volkstroepen vragen om in te grijpen", zei hij.

"Het is hem menens", zegt Saman Zia-Zarifi, een expert academische vrijheden in Iran van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch. "We vrezen dat de clerus net zoals in 1999 de Revolutionaire Garde bevel zal geven hardhandig in te grijpen. Toen viel er een dode en werden tientallen studenten veroordeeld tot zware celstraffen. De levens van de studenten dreigen dus opnieuw gebruikt te worden als politieke pasmunt in een spel tussen rivaliserende fracties. Alleen zou dat deze keer wel eens aanleiding kunnen zijn tot een bredere omwenteling waarbij andere bevolkingslagen betrokken kunnen raken, met alle gevolgen van dien."

Zia-Zarifi wijst erop dat er vorige week in Teheran ook betogingen waren van werklozen, die wel eens aansluiting zouden kunnen zoeken bij de studenten. "Het is belangrijk aan te stippen dat de meeste zorgen van studenten niet alleen politiek zijn, maar ook economisch. De absurde doodstraf van Hashem Aghajari is een symbooldossier. Net zoals hij bekritiseren de studenten het feit dat de twisten tussen hervormingsgezinden en conservatieven ervoor zorgen dat er geen eenduidig beleid is, wat voor de huidige socio-economische ellende zorgt."

Opvallend was gisteren ook dat de studenten tijdens de demonstraties slogans zongen zoals 'Ey Iran', een populair nationalistisch lied van voor de islamitische revolutie van 1979. "We moeten aandacht hebben voor het gegeven dat deze studenten de eerste generatie is die te jong is om de revolutie van Khomeini te hebben meegemaakt", zegt Zia-Zarifi. "Zij bezitten dus niet de geestdrift van de vorige generaties voor die omwenteling en volgen hun eigen agenda. Wetende dat de afgelopen 120 jaar elke revolutie in Iran gedragen werd door zulke studenten, steunde op sociale onrust en volgde op het neerslaan van protesten zullen de machthebbers deze keer dan ook uiterst voorzichtig moeten zijn. Als mensenrechtenorganisatie vragen we ze Aghajari vrij te laten om bloedvergieten te voorkomen."

Geestelijk leider Khamenei dreigt met gewelddadig neerslaan van studentenprotest

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234