Vrijdag 03/12/2021

Voorhoede

Welbeschouwd komt avant-garde uit de militaire sfeer. Een voorhoede moest verkennen, informeren, bufferen en indien nodig kastanjes uit het vuur halen. Waarbij het om de kastanjes, niet het vuur, ging.

Een avant-garde moest dus vooral beslagen en betrouwbaar zijn. Een voorhoede met een eigen agenda was in haar oorspronkelijke betekenis waardeloos. In die zin zijn de misverstanden tussen de traditie en de muziekhistorische avant-garde van de twintigste eeuw wellicht van etymologische aard.

De dictatoriale avant-garde van vooral de jaren vijftig en zestig heeft in haar uiteraard mislukte poging tot zuiverheid de ultieme tegenreactie veroorzaakt: de definitieve ontvoogding van de kunstmuziek ten overstaan van de traditie zal wel de bedoeling zijn geweest, met het overboord gooien van de nood tot formeel kader en handwerk ligt het wellicht anders.

Hartverwarmend zijn dan ook de moderne muzikale uitingen die ambachtelijke kwaliteit haar plaats geven. Vaak zijn het toewijding en concentratievermogen van de musici waarmee alles staat of valt; de componist heeft vandaag met het hebben van een idee zijn werk volgens velen al gedaan.

Blokfluitiste Tomma Wessel nodigde donderdag pianist Frederik Croene en componiste Esther Venrooy uit voor het programma Vertigo/Arena. Al dan niet deels geïmproviseerde muziek van deze drie en Roland Moser vormde contrapunt bij de kamermuziekzaal van het Brugse Concertgebouw (zeer hoog - vandaar de associatie met hoogtevrees en Hitchcock - met een spiraalvormig oplopende gaanderij). Een ondraaglijk licht, want anekdotisch idee werd door het (concentratie)vermogen van de spelers tot een Gebeurtenis verheven. Eén met het effect van een joint: prettig sloom, een enkele keer nogal hevig en zo weer vergeten. Een zeepbel kan prachtig zijn, maar levensduur en breekbaarheid maken haar niet bruikbaarder dan een illusie.

Vrijdag in de Handelsbeurs bracht zangeres Amelia Cuni met een driekoppige groep een project rond Cage, in het bijzonder zijn Solo 58, dat bestaat uit achttien microtonale raga's. Cage, die in de aleatoriek een eenvoudig én probaat middel vond om stroomlijning met verassing te combineren. Het Indiase aspect vormt een delicate laag van dit werk. Precies daar bevreemdde de uitvoering van Cuni. Ze deelde met haar musici een feilloze virtuositeit, maar haar fysieke onrust leek het dynamische evenwicht van de percussionisten tegen te spreken. Detailkritiek bij wat vooral hoogstaande poëzie was.

Antipode van de avant-gardist was zeker Anton Rubinstein, die eind negentiende eeuw aan het conservatorium in Petersburg naar verluidt als volgt les gaf. Hij speelde een sonate van de al lang overleden Beethoven. Hij speelde haar opnieuw. Vervolgens keek hij ernstig de groep rond en vroeg: "Begrepen, iedereen?"

Het recital van Andras Schiff, die woensdag in deSingel Beethovens laatste drie pianosonates speelde, deed in zekere zin aan dat verhaal denken. Uit zijn roerloze concentratie, degelijkheid en rimpelloze betoog spreken zelfverzekerdheid en vrede met de toestand zoals hij is. Als psychologische oefening voor zichzelf leverde Schiff een onwaarschijnlijke prestatie, maar aan de buitenkant ziet onwankelbaarheid er al snel als verveling uit. Het is ook nooit goed.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234