Woensdag 20/10/2021

Voordat

de bom valt

De Verenigde Staten en Japan overwegen economische sancties tegen India, nadat het land maandag drie kernproeven uitvoerde. Daarmee wordt de basis gelegd voor een gevaarlijke krachtmeting. Vragen en antwoorden, voordat de bom valt.

Ja. India was tot dusver een drempelland: een mogendheid die wel de mogelijkheid had om kernwapens te maken, maar daar openlijk geen gebruik van maakte. Nu willen ze zich bijzetten in het rijtje van 'erkende kernwapenstaten', zoals de VS, Groot-Brittannië, Rusland, Frankrijk en China. Er tekenen zich nu twee wapenwedlopen af: met de Grote Vijf en met andere drempellanden zoals Pakistan, Iran en Israël. Deze landen zullen nu niet willen achterblijven.

Zuidoost-Azië wordt nu ondergedompeld in een zenuwslag. In de confrontatie met de Grote Vijf wordt vooral de reactie van China belangrijk. Peking toonde zich gisteren 'uiterst bezorgd', een slecht teken. Het land is met haar kernwapenarsenaal de machtigste regionale mogendheid en zal het moeilijk hebben met concurrentie. De vrees bestaat dat ze het allesomvattend verbodsverdrag op kernproeven (CTBT), dat ze in 1996 ondertekende, nu aan haar laars zal lappen door zelf ook nieuwe proeven uit te voeren. Omdat de Chinees-Indiase rivaliteit kan opflakkeren, is dat geen prettig vooruitzicht. China en India vochten in 1962 al eens een korte grensoorlog uit, maar de banden werden sindsdien wel aangehaald.

Beangstigender is de gespierde taal van India's buur en aartsvijand Pakistan, dat nu ook een kernproef wil uitvoeren. Het overwegend hindoeïstische India, waar de ultranationalistische Bharatiya Janata Party (BJP) nu de plak zwaait, en het grotendeels islamitische Pakistan voerden al drie oorlogen tegen elkaar sinds zij in 1947 onafhankelijk werden van Groot-Brittannië. Beide landen maken aanspraak op de grensregio's Jammu en Kashmir.

Oorlogstaal en wederzijdse intimidatie moet er dus ernstig worden genomen. Een veeg teken aan de wand was dat Pakistan op 6 april de Ghauri afvuurde, een middellangeafstandsraket die een kernkop kan dragen en elk doel in India kan bereiken. Ook staat China, dat al lang een nauwe relatie heeft met Pakistan, op het punt hoogwaardige rakettechnologie te leveren aan dat land.

Het ontwikkelen van een kernwapenarsenaal om buren als China en Pakistan af te schrikken, stond in het programma van de kersvers verkozen BJP-premier Atal Behari Vajpayee, die er geen geheim van maakt dat hij van India een regionale grootmacht wil maken.

Zo'n beleid bestaat enkel in theorie. Ondanks de verlenging van het non-proliferatieverdrag (NPV) in 1995 en een VN-verdrag (CTBT) dat in 1996 kernproeven verbood, worden kernwapens nog steeds ontwikkeld en verfijnd. Zo bouwt de VS wel een deel van haar intercontinentaal arsenaal uit de Koude Oorlog af, maar investeert ze terzelfder tijd in kleinere kernkoppen. Deze ladingen worden getest met hoogtechnologische computersimulaties en zogenaamde subkritische kernproeven, waarbij er net geen kettingreactie optreedt.

Het probleem is dat de vijf erkende nucleaire mogendheden in het NPV toelating kregen hun arsenaal te behouden. Drempellanden zoals India voelden zich daardoor achtergesteld en ondertekenden het kernstopverdrag niet.

India wil nu vooral ernstig genomen worden. Pas als de internationale gemeenschap het land als kernmogendheid erkent, geeft de regering in New Delhi te kennen, "wil het streven naar een waarlijk allesomvattende regeling".

Alleen lijkt voorlopig enkel India zich in die rol te zien. De buitenwereld reageert furieus. De EU stuurt haar trojka voor topoverleg naar New Delhi. De VS en Japan dreigen met handelssancties als India niet meteen het kernstopverdrag ondertekent.

Embargo's hebben zelden hun effectiviteit bewezen. In India zou enkel de slachtofferrol die de nationalistische Hindoes zich op het nationale toneel aanmeten, worden versterkt. En een land dat in het nauw wordt gedreven, zal ook sneller bijten, zo begreep gisteren ook de Russische minister van Buitenlandse Zaken.

"Sancties zijn contraproductief", zei Yevgeny Primakov. Hij werd daarin bijgetreden door Satish Dhawan, kernfysicus van India's ruimtevaartcommissie. "De Indiërs zullen dan alleen niet langer Coke en Pepsi drinken", zei hij.

Maarten Rabaey

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234