Maandag 30/03/2020

Voorbij Schumann

Improviseren is nagenoeg helemaal uit ons gecanoniseerde muziekleven verdwenen. Pianist Michael Gees trekt zich daar gelukkig niets van aan.

In de Elisabethwedstrijd zou het met pek en veren bestraft worden wanneer een kandidaat midden in een sonate zou afwijken van de partituur en vrij zou beginnen improviseren. Alsof dat geen kunst is. Veel riskantere kunst overigens dan de aldaar geprezen tekstgetrouwheid.

Het is een interessant spel om je een ontmoeting in te beelden - via de teletijdmachine van professor Barabas of zo - tussen Robert Schumann en de Duitse pianist Michael Gees. Gees speelt bij Schumann thuis op de piano enkele stukken van de meester en begint na enkele maten diens harmonieën te variëren, de structuur te doorbreken en klanken uit een andere tijd binnen te brengen.

Schumann kan natuurlijk niet vragen: "Hoor ik daar een blue note?", want het begrip is hem vreemd. Waarschijnlijk kijkt hij Gees onderzoekend aan en wrijft hij hem enigszins cryptisch zijn geliefkoosde auteur, Jean Paul, onder de neus: 'Ha, je wilde uit mijn Walt een Vult maken!' Gelukkig heeft Gees diens Vlegeljaren gelezen en weet hij dat hij de opmerking als een dubbelzinnig compliment mag opvatten. Waarop Schumann ongetwijfeld allerlei kritische opmerkingen zou hebben bij bepaalde harmonische progressies en Gees zou vragen om nu eens zelf een thema op te geven waarop hij, Schumann, kan improviseren. En Gees niet zou weten of hij nu beschaamd of vereerd moet zijn.

Nieuwe inzichten

Improvisatie is, dat wisten ook Schumann en voor hem Bach, Mozart, Beethoven en Schubert, de humus en de wilde bloemenweide van de compositie. Dat ze nagenoeg helemaal uit ons gecanoniseerde muziekleven is verdwenen, is een domheid en een schande. En dat Gees ze met veel durf en panache bij heilige huisjes als de 'Kinderszenen', de 'Kreisleriana' en de 'Symfonische etudes' uitprobeert, is een verfrissend statement, dat ons nieuwe inzichten kan verschaffen in het origineel. Want als er na allerlei omwegen weer een oorspronkelijke zin uit Schumanns stuk opduikt, is dat alsof je uit een donker bos komt en je blik over een glooiend landschap gaat, of als een blauwe hemel die door een wentelend wolkenspel breekt. De archetypische romanticus Jean Paul zou tevreden zijn.

Beyond Schumann met Michael Gees bij Challenge Classics.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234