Vrijdag 30/10/2020

'Voor wetenschap en democratie'

Hoogleraar pathologie Günther von Hagens voerde woensdagavond laat in Londen dan toch een openbare autopsie uit. Het was 170 jaar geleden dat dat in Groot-Brittannië nog gebeurd was. De regering had het verboden, op grond van de anatomiewet, maar von Hagens besloot dat verbod naast zich neer te leggen. Net als met zijn omstreden tentoonstelling Körperwelten is hij er alvast in geslaagd het publieke debat over de vergankelijkheid van het lichaam aan te zwengelen. 'Het kan niet langer dat de medische kennis voorbehouden wordt voor een elite.'

Brussel

Belga/ Eigen berichtgeving

Onder een levensgrote reproductie van een schilderij van Rembrandt, De anatomische les van dr. Nicolaes Tulp, sneed von Hagens het lijk open van een 72-jarige Duitse zakenman die in juni overleden was. Vijfhonderd mensen konden tegen betaling van 12 pond (bijna 19 euro) zien hoe hij de doodsoorzaak probeerde vast te stellen. Volgens een verslaggever van de Britse televisiezender Channel 4, die ook enkele beelden van de autopsie uitzond, snakte het publiek hoorbaar naar adem toen de dokter het witte laken van het lijk wegtrok en een eerste snee in het lichaam aanbracht. Het kostte enige inspanning om de schedel te openen met een zaag. "Het duurt even voordat je daardoor bent", aldus het commentaar van von Hagens. Nadat hij de organen had verwijderd was het tijd voor een pauze en kon het publiek dichterbij komen om alles nog eens goed te bekijken. De arts zei met zijn actie een brug te willen slaan tussen de medische wetenschap en de leek, naar aloude traditie: vroeger werden in Britse theaters geregeld openbare anatomische lessen gegeven. De laatste vond plaats in 1830. Na de autopsie werden de organen op plateaus doorgegeven in het publiek.

Britse pathologen hadden tegen de voorgenomen voorstellingen geprotesteerd. Zij vinden een lijkschouwing geen onderwerp voor publiek vermaak. Tussen het publiek zaten dan ook artsen die in opdracht van de politie toekeken of von Hagens zich niet aan strafbare feiten schuldig maakte. Er waren ook politiefunctionarissen bij de 'voorstelling', die door de autoriteiten verboden was. Zij bereiden een rapport voor over de mogelijke strafbaarheid van de in het openbaar verrichte sectie. Het verbond van Britse artsen heeft de voorstelling veroordeeld als "respectloze sensatiezucht". Von Hagens zelf sprak van een "groot succes". Hij liet al weten niet bang te zijn voor eventuele vervolging.

De 72-jarige man op wiens lijk von Hagens de autopsie uitvoerde, was de laatste vijftig jaar van zijn leven een zware roker en dronk twee flessen whisky per dag. Hij had zijn lichaam geschonken aan de geruchtmakende tentoonstelling Körperwelten van von Hagens, die vele miljoenen toeschouwers trok. De expositie toonde lichamen die waren geconserveerd door het lichaamsvocht te vervangen door kunststoffen. Een van de ophefmakendste stukken was het lichaam van een hoogzwangere vrouw met een opengesneden buik, zodat ook het ongeboren kind zichtbaar was.

In het publiek zaten artsen die van de politie moesten toekijken of von Hagens niks onwettigs deed

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234