Dinsdag 11/05/2021

NieuwsVaccins

Voor wat hoort wat: Europa legt vaccinexport verder aan banden

Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. Beeld AFP
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.Beeld AFP

De Europese Unie gaat striktere voorwaarden opleggen aan de export van coronavaccins om te voorkomen dat de Europese burger als laatste wordt ingeënt. Wederkerigheid (voor wat hoort wat) wordt een voorwaarde bij exportvergunningen en er komen maatregelen om illegale export tegen te gaan.

Het voorstel dat de Commissie vandaag presenteert, wordt morgen door de Europese regeringsleiders besproken. Duitsland, Frankrijk en Italië steunen de ideeën, kleinere landen als Nederland en België hebben twijfels maar de verwachting is niet dat ze gaan dwarsliggen. Nederland is bevreesd voor een handelsoorlog die uiteindelijk resulteert in minder vaccins voor iedereen. Het Verenigd Koninkrijk – de grootste importeur van in de EU geproduceerde vaccins – is zeer ontstemd en lobbyde afgelopen dagen hard om ‘Brussel’ op andere gedachten te brengen.

Lees ook: Rond dit kleine Nederlandse bedrijf draait de vaccinvete tussen Groot-Brittannië en de EU

Voor veel EU-landen is de maat echter vol. Maandelijks worden tientallen miljoenen in de EU vervaardigde vaccindoses naar de rest van de wereld verscheept, terwijl de lidstaten minder doses ontvangen dan gepland omdat de producenten hun afspraken niet nakomen. Ondertussen zwelt de derde coronagolf in Europa aan, sterven er dagelijks weer meer mensen aan Covid-19, worden versoepelingen van de lockdowns teruggedraaid en blijft het economisch herstel uit. “Dit is niet meer uit te leggen. Europa laat niet meer met zich sollen, we tonen onze tanden”, aldus een betrokken Commissie-ambtenaar over de nieuwe plannen.

Het gaat om een aanscherping van het op 1 februari ingevoerde toezicht op de export van vaccins. Dat moest voorkomen dat vaccinmakers die hun contractuele verplichtingen naar de EU niet nakomen, elders wel hun doses verkopen. Vooral AstraZeneca ligt onder vuur: dit Brits-Zweedse bedrijf leverde de eerste drie maanden van dit jaar de EU niet de beloofde 120 miljoen doses maar slechts 30 miljoen.

Tussen 1 februari en half maart kwamen er ruim 300 exportverzoeken, slechts één werd geweigerd: voor de export van 250.000 doses AstraZeneca naar Australië. Alle andere exportvergunningen werden verleend, goed voor 41,6 miljoen doses, het Verenigd Koninkrijk was met 10 miljoen doses de grootste afnemer, gevolgd door Canada (4,6 miljoen), Japan (4,1 miljoen) en Mexico (3,8 miljoen). Commissievoorzitter Ursula von der Leyen kondigde daarop aan de maatregelen aan te scherpen.

Onbetrouwbaar AstraZeneca

Voortaan moet bij de vergunningverlening gekeken worden of het ontvangende land zelf iets levert aan de EU: in de vorm van vaccins of ingrediënten en materialen die nodig zijn voor de productie van vaccins. Ook wil de Commissie de vaccinatiegraad in het ontvangende land laten meewegen. Als die veel hoger is dan het EU-gemiddelde, kan dat een reden zijn om export te weigeren.

Commissie-ambtenaren beamen dat de maatregel vooral bedoeld is om AstraZeneca onder druk te zetten. Dat bedrijf is volgens Europa notoir onbetrouwbaar en zou het Verenigd Koninkrijk bevoordelen. De Commissie vermoedt dat in de Leidse Halix-vestiging van AstraZeneca miljoenen doses op voorraad liggen, mede geproduceerd met EU-subsidie. Die voorraad wil Brussel niet ongemerkt naar Londen laten ontsnappen. “Onze burgers zijn slechter af dan de Britse. Waarom zouden wij ons dan om de Britse burger bekommeren? We zijn de Europese Commissie en het Verenigd Koninkrijk is geen lid meer van de EU.”

De Commissie wil daarnaast ‘een fors lek’ in het toezichtmechanisme dichten. Voor 92 arme landen en een twintigtal omliggende landen (zoals Zwitserland, Noorwegen, Albanië, Servië, Israël, Oekraïne en Marokko) is geen exportvergunning vereist. De Commissie heeft aanwijzingen dat ‘substantiële hoeveelheden’ vaccins via deze landen illegaal worden doorgevoerd naar bestemmingen waar ze met veel winst worden verkocht. De lijst vergunningsvrije landen wordt daarom verkleind.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234