Maandag 01/06/2020

'Voor veel volk volop je goesting kunnen doen, dat is StuBru'

Van Studio Brussel tot Brudio Stussel: Jan Hautekiet en Jan Van Biesen over een kwarteeuw rebelse radio

Twee Jannen. De eerste stond aan de wieg van Studio Brussel, de tweede is master of ceremony nu de 25ste verjaardag gevierd wordt van de jongerenzender. Oeps, correctie: 'Wij zijn niet de jongerenzender van de VRT. Wel de jonge, avontuurlijke zender.' Jan Van Biesen en Jan Hautekiet praten over een kwarteeuw StuBru. Van Pas De Deux tot Peter Van de Veire. 'We koesteren niet de ambitie om nog te groeien, maar als iemand wil luisteren, dan zullen we die niet tegenhouden.'

Door Brecht Decaestecker en Jeroen de Preter / Foto's tim dirven

Woensdagmiddag, halfeen. Onze gesprekstijd is op, nog snel een slotvraagje. Wat vonden Jan Hautekiet en Jan Van Biesen het gênantste moment uit de geschiedenis van Studio Brussel? Hautekiet denkt na. "Achteraf kun je erom lachen", zegt hij. "Maar Hugo Claus heeft bij ons ooit de Nobelprijs gewonnen. Het was in de jaren tachtig, toen onze redacteur nog net voor het uur om een stapeltje nieuwsberichten bij de nieuwsdienst moest. Die middag zou de Nobelprijs bekendgemaakt worden. De journalist van dienst had zijn werk goed gedaan en twee stapeltjes gemaakt: eentje voor het geval hij wel en eentje voor wanneer hij niet zou winnen. Onze redacteur nam op aanwijzen van de dienstdoende journalist het verkeerde mee. Hugo Claus won. Zogezegd. Zijn broer belde hem meteen in Frankrijk op. Cito presto champagne! Nadien hebben we droogjes moeten melden dat we ons vergist hadden."

Geen uur later vernemen we op de redactie dat Hugo Claus is overleden. Een sms komt binnen. Jan Van Biesen: "Hugo Claus overleden. As we spoke."

Van Biesen (40), ook bekend als dj, werkt ondertussen veertien jaar achter de schermen van Studio Brussel, de zender waar hij in januari vorig jaar nethoofd van werd. Daarmee moet een jongensdroom in vervulling zijn gegaan. Van Biesen was vijftien toen hij op zijn kamertje zat te luisteren hoe de zender de ether in ging, met 'Rendez-vous' van Pas De Deux als allereerste plaat. "Als mijn moeder mij niet vond, dan zat ik met mijn portatiefje naar een of andere verre radio te zoeken. Ik bevestigde mijn antenne aan de dakgoot om te kijken of ik Radio Scorpio uit Leuven of Radio Toestel uit Gent kon ontvangen. Ik luisterde naar alle Nederlandse radio's, naar Radio Luxemburg met Zaki of Mike Verdrengh of naar Britse zeezenders zoals Caroline. Als je in die tijd nieuwe muziek wilde ontdekken, dan gebeurde dat via de radio."

Jan Hautekiet (52) stond op dat moment in een studio aan de Reyerslaan in Brussel. "Lopend in mijn broek aan het doen", zegt hij. Samen met Jan Schoukens en Paul De Wyngaert richtte Hautekiet Studio Brussel op, een radiostation dat zou uitgroeien tot een uniek fenomeen dat volgende week zijn 25ste verjaardag viert en daarvoor een week lang Brudio Stussel zal heten. "Jan Schoukens werkte bij Radio 1", vertelt Hautekiet. "Hij kreeg de opdracht om met een stadszender te beginnen. Ik had een tijdje voor Jan bij Radio 1 gewerkt. Op een mooie dag belde hij me met een concreet voorstel. Hij zei: 'Jan, we krijgen de kans om een nieuw, volwaardig station te maken. "Het format bestaat nog nergens en de ingrediënten zijn: pop, nieuws en Brussel. Wil je daaraan meewerken?' Ik moest niet lang nadenken. Zo'n kans krijg je maar eens in je leven. Iets nieuws uit de grond stampen, dat is een uniek gevoel."

Vanwaar het idee om als eerste nummer 'Rendez-vous' van Pas De Deux te draaien?

Hautekiet: "Die eerste uitzending kwam een maand voor het Eurovisiesongfestival. Jan Schoukens en Paul De Wyngaert hadden in de jury van de Belgische preselectie gezeten. Ze waren op pek en veren onthaald omdat ze Pas De Deux geselecteerd hadden. Dat was dus het nieuwsitem van het ogenblik. Daarmee aftrappen was een statement.

"Ik herinner me ook nog mijn eerste plaat: 'Boogie Down' van Al Jarreau. Om jullie maar te zeggen van hoe ver we komen. (lacht) In de beginjaren ging ik naar de studio met een bak vinylplaten. Tijdens het programma dacht ik soms: 'Na die plaat zou ik eigenlijk liever die plaat horen.' Dan liep ik naar het muziekkot en nam ik twee of drie platen mee. We deden niets anders dan heen en weer lopen tussen de studio en het platenkot. Als een presentator dat vandaag zou doen, dan zou hij op staande voet ontslagen worden."

Hadden jullie een voorbeeld?

Hautekiet: "We kregen snel de reputatie van een zender waar je de kans kreeg om te experimenteren. Voor Studio Brussel had Omroep Brabant die reputatie. Die hebben we overgenomen, maar dat heeft even geduurd. In het begin waren we met drie mensen, hadden we twee programma's en één golflengte die de wijde omgeving van Brussel bediende. Het heeft tijd gekost om meer zendtijd te krijgen en onze plaats te bemachtigen in de buitenwereld. De platenfirma's kenden ons niet. Ik bracht mijn eigen platencollectie mee, anders hadden we geen muziek."

Je zei dat radio destijds dé manier was om nieuwe muziek te ontdekken. Is dat nog zo?

Van Biesen: "Vandaag is radio een van de manieren. Je kunt geen muziekgenre bedenken of er bestaan honderden gespecialiseerde sites over. Daartegen kun je niet concurreren. Dus moet je je afvragen hoe gespecialiseerd je nog mag zijn."

Niettemin hebben jullie bijvoorbeeld nog een metalprogramma.

Van Biesen: "We belichten een aantal genres omdat we vinden dat we dat moeten doen. Daarmee tonen we de veelzijdigheid van Studio Brussel. Mensen die houden van metal, drum-'n-bass of techno horen ook bij onze zender. Overdag kunnen we dat moeilijk in de mix gooien, maar 's avonds doen we het wel. Ik geef wel toe: hoe groter de impact van het internet wordt, hoe meer we ons moeten afvragen of we dat nog moeten doen."

Hautekiet: "Maar de vraag blijft ook of de luisteraar geen behoefte heeft aan een gids? Wij hebben iconen, zoals Eric Smout of Luc Janssen dat altijd geweest zijn. Nu hebben we zo'n nieuwe generatie. Aan de hand van die mensen kun je duidelijk maken dat wij onze luisteraars de weg kunnen wijzen in het bos waarin je de bomen niet meer ziet. Op een bepaald moment hadden we die functie bijna alleen. Vijfentwintig jaar geleden schreven kranten nauwelijks over pop- of rockmuziek. Humo had zijn TTT-pagina's. Dat was het."

Wanneer kwam de ommezwaai?

Hautekiet: "In de jaren negentig. Nirvana heeft ons veranderd. Bij Studio Brussel ging letterlijk een nieuwe deur open. We hebben vooraf hevig gediscussieerd of we dat wel moesten draaien. We deden het toch, maar we dachten: 'Dekking zoeken, hierop zullen we afgestraft worden.' Dat bleek niet zo."

Van Biesen: "Ook de media veranderden. MTV brak door. Popmuziek kwam daardoor letterlijk de huiskamer binnen. De beeldvorming werd sterker. Kranten gingen meer over muziek schrijven. Daarvoor ging het alleen over Bob Dylan of andere ernstige artiesten. Nu kwam Nirvana, die door de jeugd over de hele wereld werd opgepikt."

Hautekiet: "Nirvana, dat was opnieuw opwinding en rebellie, zoals in de jaren zestig. Dat waren we in de jaren tachtig, met veel gladde producties, even kwijtgeraakt."

Studio Brussel is snel op de kar van grunge gesprongen, maar hebben jullie een aantal keer de trein niet gemist? Het heeft toch erg lang geduurd voor hiphop en dance volwaardige plaatsen op jullie zender kregen?

Hautekiet: "Zwarte genres, zoals hiphop, zijn altijd een moeilijk verhaal. Je moet je afvragen hoe sterk die aansluiten bij de leefwereld van jongeren en in welke mate we die moeten meenemen. Toch hebben we van in de jaren negentig mensen als Lefto, Krewcial, Grazzhoppa en Ed & Kim een kans gegeven. Waren we daarmee op tijd of te laat? Dat weet ik niet, maar ik heb niet het gevoel dat StuBru door de jaren heen een trein gemist heeft. Soms spring je er wat later op of je laat hem gaan, gewoon omdat hij niet goed genoeg is."

Jullie publiek is wellicht erg blank. Luisteren de jongeren in Anderlecht ook naar StuBru?

Van Biesen: "Ons publiek is niet blanker dan dat van Donna of Eén. Kunnen we positief discrimineren of programmeren, dan doen we dat. Ik waak er goed over dat er genoeg zwarte muziek gespeeld wordt. We kiezen bewust voor shows als De hop en Gilles Peterson. In de jaren negentig heb ik hier ook mijn nek uitgestoken voor techno en house. Vaak hebben we songs gedraaid waarvan we wisten dat het grote publiek er niet op zat te wachten, maar we vonden dat we het moesten doen. StuBru moet een net blijven waar dingen te ontdekken vallen."

Vandaag hebben we een grote en interessante Belgische muziekscene. Hoe belangrijk is Studio Brussel daarvoor geweest?

Hautekiet: "Zonder te hard op de borst te kloppen denk ik dat je de rol van de zender daarin niet mag onderschatten. Studio Brussel was het eerste muziekplatform dat zeven dagen op zeven speelde en waarin altijd aandacht was voor jong talent. Is dat alleen onze verdienste? Neen. Humo's Rock Rally, het clubcircuit, de platenfirma's - toen ze nog budgetten hadden - en de festivals hebben ook een grote invloed gehad."

Van Biesen: "Ik beschouw het als een van onze prioritaire opdrachten om Belgische muziek te promoten. Ik herinner me nog dat iemand hier een cd'tje van 't Hof van Commerce bij had. Ik vond dat tof en liet het horen aan Chris Dusauchoit, een oer-West-Vlaming. Hij vond dat het nergens op leek. Ik heb hem haast verplicht om het te draaien. Ik herinner me ook nog toen Zea, de eerste cassette van dEUS, binnen kwam. Ook toen hebben we gezegd: 'Hier gaan we voor.' Waarmee ik zeker niet wil beweren dat dEUS er zonder ons niet gekomen was."

Zouden jullie niet nog meer de nek moeten uitsteken? Mika of Justin Timberlake verkopen ook zonder StuBru miljoenen platen. Kun je de minuten die je aan hen besteedt niet beter aan artiesten geven die het meer nodig hebben?

Van Biesen: "We draaien die artiesten omdat we er niet naast kunnen. Ze horen bij de jongerencultuur. Als Mika een goede plaat maakt, dan is er niets mis mee om die te draaien. De kunst bestaat erin om in de slipstream van die populaire platen minder vanzelfsprekende dingen mee te pakken."

Hautekiet: "Elke muziekliefhebber wil af en toe missionaris spelen en meegeven wat hij goed vindt. Het is goed als je die passie deelt, maar soms moet je wat suiker rond de pil doen. Dat is iets anders dan je ziel verraden."

Van Biesen: "Het kan niet de bedoeling zijn om te staan roepen dat we de beste muziek brengen als we maar 1 of 2 procent marktaandeel hebben. Toch mogen we Studio Brussel ook niet overspannen. Draaien we alleen maar Mika en Justin Timberlake, dan mogen we de boeken dichtdoen. Zoals we nu bezig zijn, zit het goed. We hebben elke dag 550.000 luisteraars. We koesteren niet de ambitie om nog veel te groeien, maar als iemand wil luisteren dan zal ik die niet tegenhouden."

Wat is de gemiddelde leeftijd van de Studio Brusselluisteraar?

Van Biesen: "Zeker ouder dan 20 jaar. StuBru is geen jongerenzender, maar wel een jonge, avontuurlijke zender. We hebben veel luisteraars ouder dan 30 en die wil ik aan boord houden. Het doet er voor mij niet toe of je 16 dan wel 36 bent. Belangrijker is dat je openstaat voor het soort radio dat wij brengen. Het is niet zo dat wij met StuBru uitsluitend de mensen tussen 12 en 18 moeten bereiken. De poorten voor hen staan wagenwijd open, maar we mikken niet alleen op hen."

De zender heet nog altijd Studio Brussel, wat alle marketeers anno 2008 toch onhip moeten vinden.

Hautekiet: "We hebben nooit overwogen om iets anders te kiezen. Studio Brussel heeft ook nooit een rebranding nodig gehad om te overleven. Eind jaren negentig hebben we wel een grote denkoefening gemaakt. Ook toen deze verjaardag eraan kwam, heb ik me afgevraagd of een jongerenmerk wel vijfentwintig moest worden. Vandaag wordt het bewijs geleverd dat het perfect kan, zonder dat het belegen klinkt."

Is een commercieel Studio Brussel denkbaar?

Van Biesen: "De tone of voice van veel andere radio's doet soms denken aan die van Studio Brussel. Wim Oosterlinck zit nu bij Q-music en Dave Peeters moet het mooie weer maken bij Donna. Er zit iets in de toonzetting van Studio Brussel dat aanslaat en dat je commercieel kunt exploiteren, gewoon omdat het goed is. Maar wij gebruiken ook peper en zout die zij nooit zullen brengen. Q-music kan sommige van onze platen niet draaien omdat ze door de luisteraar zouden worden afgestraft."

Is het vandaag moeilijker om goede radiotalenten te vinden dan vijftien jaar geleden?

Hautekiet: "De vijver is nog altijd even groot, maar nu zitten er meer vissers rond."

Van Biesen: "Toch blijven we de grote kweekvijver voor talent in Vlaanderen."

Hoe lang kun je ze houden? Wim Oosterlinck is vertrokken. En aan Peter Van de Veire moet toch serieus getrokken worden?

Hautekiet: "Ja, maar radio maken is iets anders dan veel geld verdienen. Als iemand bij ons vertrekt, is geld meestal niet de enige motor. Sommigen willen gewoon eens zien of het gras echt groener is aan de overkant. De schade van de verloren schapen was ook relatief beperkt. Wim was een sterkhouder, maar Peter is daar los over gegaan. Onderschat ook de kracht van het medium niet. StuBru hangt niet alleen van zijn individuen af."

Het vertrek van Peter Van de Veire zou toch een ramp zijn?

Van Biesen: "Voor mij niet. Vroeg of laat moet iedereen hier weg. Ik weet dat op een dag Peter Van de Veire, Tomas De Soete of ikzelf weg zullen zijn. Jan Hautekiet, Chantal Pattyn, Ruth Joos, Chris Dusauchoit, Bert Geenen, Wim Oosterlinck... Al die grote namen zijn vertrokken. Wie had gedacht dat we dat ooit zouden overleven? Maar kijk, we zijn nog altijd bezig. Met enige zin voor overdrijving zelfs beter dan ooit. Het zit in de genen van StuBru dat mensen komen, dat we hen opleiden, dat ze soms tegen de vangrail botsen en dat ze op een dag andere oorden opzoeken. Daar heb ik geen schrik voor."

Hautekiet: "Onderschat de loyauteit aan dit huis niet. Veel mensen werken hier gewoon graag. Daarom zwemt niet iedereen weg zodra iemand anders met een dikke cheque staat te zwaaien. Het gaat ook over een ploeg, een missie, een project en de impact die je op je luisteraars hebt. Wim Oosterlinck heeft nu misschien meer luisteraars maar wel minder impact dan tijdens zijn Kippensoepperiode."

Van Biesen: "Ons publiek kan meer hebben dan dat van Q-music. Voor veel volk volop je goesting kunnen doen, dat is Studio Brussel. Wie wil dat niet?"

In Nederland heb je een sterrencultus rond radiopersoonlijkheden. Ze verhuizen voor gigantische salarissen van zender naar zender. Krijgen wij dat fenomeen op een dag ook?

Hautekiet: "Eerst moet het landschap nog grondig veranderen. De transfers kunnen maar in één richting verlopen: naar die van de commerciële zenders. Dat zijn er, met Nostalgie erbij, nog altijd amper drie."

Van Biesen: "Maar het is de voorbije vijftien jaar wel combattiever geworden. Presenteerde je toen een ochtendshow, dan wist je dat het belangrijker was dan het blok om tien uur 's avonds, maar ook niets meer dan dat. Nu verloopt het op het scherp van de snee. Je weet dat je de mensen bij je moet houden. We denken veel harder na over radio maken."

Hautekiet: "Radio is vandaag ook veel meer gepersonaliseerd. Zo'n Peter Van de Veire, dat is echt een popster."

Was jij dat ook al niet een beetje ten tijde van Hallo Hautekiet?

Hautekiet: "Dat is veel gezegd, maar er werd wel over gesproken. Het programma was inderdaad ook al wat gepersonaliseerd."

Van Biesen: "In de beginjaren van Studio Brussel klonken alle stemmen hetzelfde. Je mocht vooral geen eigen persoonlijkheid hebben. De kentering is er gekomen met Het leugenpaleis en Hallo Hautekiet. Nu beseffen we dat we iemand als Peter Van de Veire vooral niet in het gareel moeten houden."

Als je de walk of fame overloopt van iedereen die ooit voor Studio Brussel gewerkt heeft, wie is dan het grootste talent dat hier gepasseerd is?

Van Biesen: "Peter Van de Veire. Hij is professioneel, loyaal en ongelooflijk getalenteerd."

Hautekiet: "Ik vrees dat ik ook voor hem kies. Als ik aan een aantal mensen denk, dan denk ik: 'Dat was een goede vakman, maar hij had net te weinig persoonlijkheid. En die had veel persoonlijkheid, maar hij miste misschien net de flair om uitzonderlijke radio te maken.' Peter heeft het allemaal. Daarnaast heb ik ook veel respect voor Jan Schoukens, die het hele circus op poten heeft gezet. Hij heeft zijn nek uitgestoken en mensen de kans gegeven om zichzelf te ontplooien."

Wat is het belangrijkste programma voor Studio Brussel geweest?

Hautekiet: "Het leugenpaleis. Ik weet nog dat Bart Peeters zei dat hij iets wilde doen met Cas Goossens, toen administrateur-generaal van de openbare omroep. Hij vroeg of dat kon. Ik antwoordde ja, maar kroop al onder mijn stoel. Uiteindelijk deden ze het en bleek het ook nog eens te kunnen. Ik dacht: 'Amai, als dát al kan.' Ik hou ook goede herinneringen over aan Update. Onderschat ook de waarde van De afrekening niet. Daarmee creëerden we voor het eerst een eigen plek voor de jongeren. Ze kregen het gevoel dat ze zelf iets mochten maken."

Lutgart Simoens deed dat met Vragen staat vrij toch ook al?

Van Biesen: "Dat was een verzoekprogramma, hetgeen toch nog iets anders is."

Hautekiet: "Het leugenpaleis en Hallo Hautekiet zijn ook ontstaan als verzoekprogramma's."

Vanwaar dan het idee om hen belachelijk te maken?

Hautekiet: "Ze vroegen erom. (lacht)"

Jan Van Biesen:

Jan Hautekiet, Chantal Pattyn, Bert Geenen... Al die grote namen zijn vertrokken. Wie had gedacht dat we dat zouden overleven? Maar kijk, we zijn nog altijd bezig. Zelfs beter dan ooit

Jan Hautekiet:

Onderschat de loyauteit aan dit huis niet. Veel mensen werken hier gewoon graag. Daarom zwemt niet iedereen weg zodra iemand met een dikke cheque staat te zwaaien

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234