Dinsdag 19/01/2021

'Voor Rusland is het olierijke Tsjetsjenië een wingewest'

Grozny l Volgens mensenrechtenactivist Imran Ezheev hoeft er geen twijfel over te bestaan: 'In Tsjetsjenië wordt elk jaar 20 miljard roebel aan olie gewonnen. Geen wonder dat het Russische leger er niet weg wil.'

DOOR Catherine Vuylsteke

Imran Ezheev verdeelt zijn tijd nu tussen Ingoesjetië en Duitsland, waar het voor hem veiliger wordt geacht. Hij werd zelf achttien keer gearresteerd door de Russische inlichtingendienst FSB en verschillende keren ontvoerd en gefolterd.

Ezheev stond aan het begin van de Tweede Tsjetsjeense oorlog (1999-) mee aan de doopvont van de Russisch-Tsjetsjeense Vriendschapsorganisatie toen hij meehielp om de burgers uit het met door zware bombardementen geteisterde Grozny te evacueren naar Ingoesjetië.

"We konden op veel steun rekenen van de bevolking. Het gros van de mensen die we meenamen waren immers gepensioneerden, Russen vaak, die geen andere mogelijkheid hadden om de stad te ontvluchten."

In de daaropvolgende tijd was Ezheev hoofd van een vluchtelingenkamp en de jongste jaren hielp hij schendingen van de mensenrechten aan te klagen. "Precies doordat we rapporten opstelden en die opstuurden naar westerse mensenrechtenorganisaties, de VN en de OVSE kregen we problemen met de Russische overheid. Sinds het begin van het conflict zijn vijf van onze medewerkers vermoord, een andere verdween."

Bovendien werd de Russisch-Tsjetsjeense Vriendschapsorganisatie op 13 oktober verboden als betrof het "een extremistische organisatie", wat Human Rights Watch in een communiqué veroordeelde. "De druk wordt de jongste maanden nog verder opgevoerd", aldus Ezheev. "Er werden liefst zes familieleden van me gearresteerd, de laatste was mijn neef vorige week."

Ezheev is somber gestemd. "Hoewel de Russische autoriteiten het willen laten uitschijnen dat de situatie in Tsjetsjenië genormaliseerd is, geldt het tegendeel. De economische situatie is nog even slecht: er is geen werk, de meeste mensen hebben geen geld voor de studies van hun kinderen en het aantal hartaanvallen onder de mensen ligt ontzettend hoog wegens de voortdurende stress van het oorlogsgeweld.

"Bovendien hebben we meer dan 120 recente dossiers van families wier zonen van tussen de 18 en 20 werden gearresteerd als zogenaamde terroristen, terwijl ze volstrekt niet in het verzet actief zijn.

"Het is een economische activiteit voor de militairen. Ze eisen een hoge som geld van de familie en schrijven de jongens vervolgens in op het amnestieprogramma voor 'Tsjetsjeense terroristen die zich overgegeven hebben'. Dan kan de Russische overheid uitpakken met beelden van jonge mannen die de gewapende strijd vaarwel zeggen, dus hun voordeel is dubbel.

"Tegelijk zie ik dat heel wat jongeren zich vrijwillig aansluiten bij het verzet, wegens de uitzichtloosheid van de situatie, maar evengoed omdat ze al te veel onschuldigen hebben zien vermoorden."

Het verzet is sinds de dood van gewezen president Maschadov in maart 2005 inhoudelijk sterk veranderd, meent Ezheev: "Er is geen politieke dimensie meer, er wordt ook geen rekening meer gehouden met de EU, de VN of de OVSE, want men verwacht er niets meer van. En datzelfde geldt ook de bevolking in het algemeen."

Ezheev zegt documenten te hebben waaruit blijkt dat de 20 miljard roebel aan olie die jaarlijks in Tsjetsjenië wordt gewonnen, gewoon verdwijnt in de zakken van Russische generaals die verbonden zijn aan de petrochemische gigant Rosneft. "Dat is evenveel als de jaarlijkse begroting van Tsjetsjenië. Het feit dat er zoveel te halen valt, verklaart waarom het Russische leger niet weg wil uit Tsjetsjenië. Het is een wingewest, zonder meer."

Ezheev werkte jarenlang samen met de vermoorde journaliste Anna Politskovskaja. "Voor ons betekent haar dood dat er een stem wegvalt, een van de weinigen die in het buitenland gehoord werden. Maar dat ze vermoord is, verwondert me niet. Velen zeggen dat ook mij dat te wachten staat. Maar mijn tijd is schijnbaar nog niet gekomen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234