Woensdag 08/12/2021

'Voor mij was dit the clash of the titans'

DE ONTKNOPING. De sympathieke underdog heeft de titanenstrijd gewonnen. Naast 'De slimste mens ter wereld' is Adil El Arbi (26) nu ook officieel BV en rolmodel. Een ietwat vuilgebekt rolmodel, dan toch. 'Mensen klampen mij op straat aan: gij zijt de trots van de allochtonen. Fucking surreëel.'

Net als je denkt 'dit weet ie nooit' flapt hij er zonder aarzelen de hoofdstad van Mali uit. Van Lewis Hamilton tot Timoshenko, van Hermann Göring tot de songs van U2: Adil El Arbi draait er zijn hand niet voor om. Zijn opmerkelijk brede kennis leverde de jonge Brusselaar de titel 'slimste putain ter wereld' opna een spannende finalestrijd tegen Bart De Pauw. Maar het was vooral zijn authentieke manier van doen die veel harten sneller deed slaan.

Zijn grote, oprechte grijns als hij een antwoord weet, zijn nerveus trillende voeten en 'shit-fuck-motherfuckers' als het even minder gaat. Het feit dat hij speciaal voor de finale als enige in een chic, zwart kostuum en lakschoenen komt opdraven, maar even later wel 'zijn moeder bangen' antwoordt op een vraag over Oedipus. En als hij zegt 'ik gun het de andere kandidaten even hard' geloof je hem nog ook.

"Ik ben niet competitief. Nooit geweest", zegt de slimste, met zijn inmiddels kenmerkende lachjeen enthousiaste stijl. "Ik kan er niet goed tegen om anderen teleurgesteld te zien. Het liefst zou ik gezellig samen winnen."

Komaan, als je in die stoel zit, wil je toch winnen?

"Bart De Pauw was in mijn ogen de ultieme man en Gert Verhulst kwam plots uit het niets en speelde als een meesterstrateeg. Voor mij was dat Messi tegen Ronaldo, the clash of the titans. Ik ging er op voorhand van uit dat ik wellicht ging verliezen."

Toch ben je zichtbaar nerveus tijdens de finale.

"Amai, vollen bak. Ik wilde ze de overwinning ook niet geven. I wasn't going down without a fight. (lacht) Ik ben nooit bang geweest om te verliezen. Ik maakte me wel zorgen over hoe ik zou verliezen. Je bent op tv, hoort die seconden wegtikken en dan flitst het door je hoofd: shit, ik mag mij hier niet belachelijk maken. Het was bang wachten op de vraag waar je echt niks van weet. Daar heb ik nachten niet van geslapen. In De slimste mens voelde ik me dikwijls alsof ik op een vliegtuig zat, klaar om te crashen. Ik wilde echt niet op een belachelijke manier verliezen."

Ben je dan echt zo hard bezig met wat anderen van je denken?

"Niet speciaal, maar op zo'n moment besef je wel dat er heel veel mensen naar je zitten te kijken. (lacht) Ik wilde gewoon niet uitgelachen worden, of nadien op straat stommerik genoemd worden. Eigenlijk deed ik gewoon mee om mijn film Image te promoten, vermits we geen reclamebudget hadden. Ik offerde mezelf op voor het team. Anders had ik me echt niet vrijwillig in zo'n stressmachine gestort.

"Die overwinning is mooi, maar ik voel me niet de slimste. In een logische wereld zou een vrouw de slimste zijn. Ik vind het nogal altijd raar. Alsof Griekenland net het EK tegen Portugal heeft gewonnen. Ik ben vooral blij dat ik niet nog eens moet spelen om te bewijzen dat het geen toeval was.

Of ik voor die finale nog stiekem geblokt heb? Niet veel, ik heb wel de Dag Allemaal en de Story gelezen en wat geschiedenis gestudeerd. Want ik heb mezelf echt vervloekt toen ik tijdens een vorige aflevering Jalta en Potsdam door elkaar haalde."

Hoe komt het dat je als 26-jarige al zoveel weet?

"Ik ben gewoon een gast die veel televisie checkt. Veel documentaires ook. Tv was mijn beste maat als kind. Ik keek bijvoorbeeld vaak naar een Frans wetenschappelijk kinderprogramma: daar steek je dingen van op. Dat is de enige verklaring die ik heb. Jaartallen, vaak een zwak punt bij anderen, link ik makkelijk aan evenementen. Als ik lees dat de genocide in Rwanda in 1994 was, onthoud ik dat blijkbaar. Ik heb ook aan het Sint-Jan Bergmanscollege gestudeerd, een soort van eliteschool waar je ze echt drilden om dingen vanbuiten te leren."

Was je toen al de beste van de klas?

"Nee, ik was eerder bij de slechtsten van de klas. Maar eigenlijk had ik best goede punten, ik zat gewoon op een school vol supercompetitieve genieën die het gemiddelde naar boven duwden. Op het moment dat ik dat doorkreeg, dacht ik: 'ok, chill, ik kan best wat meer relaxen'."

Zijn er ook dingen waar je echt niets van afweet?

"Veel: natuur, muziek, gastronomie. Wat er in een tajine zit, kan ik je nog vertellen, maar vraag me niet wat de ingrediënten zijn van een Gentse waterzooi. Van Wham wist ik enkel dat George Michael er iets mee te maken heeft, en Vlaamse actua is ook lastig. De presentatoren van Tien om te zien heb ik als een van de weinige dingen vanbuiten geblokt. Niet makkelijk, want Vlaamse namen lijken vaak allemaal op elkaar. Man, ik zat echt te hopen op die vraag. Geloof me, ik heb nog veel gaten in mijn kennis. Als regisseur is mijn kop vooral gevuld met film."

Je zei eerder dat je nog niet kunt leven van je films. Zorgt je pas verworven bekendheid ervoor dat er plots deuren opengaan?

"Als ik en Bilal (Fallah, de regisseur met wie El Arbi samenwerkt, red.) nu ergens afkomen met een idee, moeten we alvast minder uitleg geven over wie we zijn. Voor het eerste contact is het goed, maar je moet nog altijd een goed project op tafel leggen en dat ook waarmaken. Het is echt klimmen in dat wereldje. Elk jaar zeggen Bilal en ik: dit is het jaar dat we uit de shit raken, maar dat is het uiteindelijk nooit. Soms wordt de put dat jaar nog dieper. (lacht) Maar ik hoop ooit mijn ding te kunnen doen zonder voortdurend te zoeken naar wat geld om de huur te kunnen betalen en de films te maken die ik wil maken."

Aan welke films denk je dan?

"Ik wil alle soorten verhalen vertellen. Nu zijn we Black aan het monteren, over jeugdbendes in Brussel, naar een boek van Dirk Bracke. Dat wordt onze Scorsese, onze Spike Lee, onze La Haine. We kennen die gasten, begrijpen waarom ze in een bende zitten. Niet dat wij ooit in zo'n bende hebben gezeten - ik was als kind een nerd - maar toch is het een wereld die niet heel ver van ons ligt. We weten hoe die gasten denken, hoe ze praten."

Probeer je met je films bepaalde clichés te doorbreken?

"We willen gewoon origineel zijn, een goed verhaal vertellen met interessante personages. En als die tegelijk clichés ontkrachten, is dat prima. Image ging over media en de multiculti-problematiek, maar dat hebben we nu verteld. We willen ons niet vastpinnen op één soort verhaal. Black gaat daar al wat van weg. Er zit bijvoorbeeld ook een boeiende Romeo en Julia-achtige verhaallijn in. Clichés doorbreken: ik ben daar eigenlijk niet zo mee bezig. Ook niet in De slimste mens. Ja, de media praten meestal niet in een superpositieve context over Marokkanen en het zou fijn zijn als dat door mijn overwinning wat bijgesteld wordt. Maar ik dacht daar zelf niet zo over na."

Stoort het je dat er nu soms 'verrast' wordt gereageerd?

"Nee, omdat ik zelf weet dat 'een Marokkaan met brede kennis' helemaal geen uitzondering is. Het feit dat sommige mensen dat wel verrassend lijken te vinden, zet hen misschien meteen ook aan het denken: 'is dat eigenlijk niet fucked up dat we dat verrassend vinden?' En misschien bestaat de cast van De slimste mens volgend seizoen niet meer uit drie mensen met een andere origine, maar meteen uit de helft?"

Je wordt wel meteen gepromoveerd tot rolmodel: streling voor je ego of eerder een last?

"Op straat komen er wel mensen naar mij toe: 'gij zijt de trots van de allochtonen'. Fucking sureëel. Maar tot nu valt het goed mee met die druk. Zien sommigen mij als een rolmodel, is dat prima. Dan ben ik niet voor niks met mijn smoel op tv geweest. (lacht) Al word ik nu echt niet elke ochtend wakker met het idee: vandaag ga ik het rolmodel uithangen. Stromae: dat is pas een rolmodel. Ik doe gewoon mijn ding, houd me bezig met mijn films. Ik voel me Belg, Marokkaan, Antwerpenaar, Brusselaar, Vlaming. Alles tegelijk."

Zijn er ook nadelen aan je plotse bekendheid?

"Ik ben nogal onhandig. Nu moet ik plots opletten dat ik niet laat vallen of iets stoms doe als ik buiten kom. Dat ik geen gescheurde broek aantrek, of een T-shirt dat hopeloos uit de mode is. In Vlaanderen dan toch, want in Brussel, waar ik woon, kennen de mensen mij niet. Daar mag ik nog ongeschoren buitenkomen.

"Nu, de mensen op straat zijn vriendelijk, dus ben ik gewoon vriendelijk terug. Het is cool: ik word aangesproken door mensen van allerlei origines. Ook jongeren die selfies met mij willen. Of een handtekening. Het gebeurt niet vaak dat jonge mensen zo ver geraken in De slimste mens ter wereld."

Veel vrouwen ook? In het publiek van De slimste mens had je schijnbaar altijd veel vrouwelijke supporters.

"Dat waren vriendinnen van mijn Duitse vriendin die mee kwamen supporteren. Het is niet zo dat ik op straat voortdurend door vrouwen nagekeken word. Daarvoor moet ik toch meer gaan crossfitten. Mijn vader zat trouwens ook altijd in de zaal. Hij is heel tevreden."

Kom je uit een artistiek nest?

"Nee, helemaal niet, mijn familie is de meest normale, non-artistieke familie. Mijn vader doet nu catering op onze filmsets, maar daarvoor had hij niets met film te maken. Toen ik zei dat ik films wilde maken, reageerden ze thuis positief maar ook wel bezorgd. Het was geen voor de hand liggende keuze. Er was toen nog geen Rundskop hé. Maar ik wilde koste wat het kost zo snel mogelijk een eerste film maken en dat wisten ze."

Je droeg je overwinning op aan je moeder, die in februari overleed.

"Ik voelde haar aanwezigheid. Zij is degene die mij altijd gepusht heeft, in alles. Nu voelde ik haar ook: 'komaan Adil, winnen!' Die overwinning aan haar opdragen, was dus wel belangrijk voor mij. Ze is plots overleden. Aan een hersenbloeding, vermoed ik. We belden dagelijks en op een dag nam ze de telefoon niet meer op. Toen wist ik dat er iets niet oké was en hebben we haar gevonden. De dokter zei dat ze een natuurlijke dood is gestorven. Ja, haar dood kwam uit het niets, maar is het dan beter om af te takelen aan een slepende ziekte? Dat ik er vrij over kan praten? Ja, ik ben heel rationeel. Stoïcijns. Ik heb ook altijd het gevoel dat ze er is. Ik redeneer niet: shit, ze heeft De slimste gemist. Nee, want ze was er. Als je dat gelooft, ben je wellicht rustiger. Ik doe wel nog meer mijn best, probeer haar en mijn vader nog trotser te maken. En het is misschien een cliché, maar ik besef nu wel wat er belangrijk is. Het leven is te kort om mij over bullshit druk te maken."

Deed je dat voordien wel dan?

"Ja, om het minste. Eén verkeerd woord of vieze blik en ik ging er meteen tegenin. 'Wat is uw probleem eigenlijk?' Nu laat ik ze gewoon stom doen. Het is het niet waard. Ik heb meer en meer een algemene je m'en fous-houding. Behalve als mensen onnodig stom of oneerlijk doen tegen anderen. Dat raakt me meer dan wanneer het om mezelf gaat. Rechtvaardigheid: vroeger gaf ik daar niet om. Nu wel. Doe gewoon eerlijk. Punt."

In De slimste mens was je de sympathieke underdog, maar heb je ook een harde kant?

"Tijdens een quiz zit je in een rustige setting, maar op filmsets ben ik echt hard. Bikkelhard. Een dictator. Toch voor de acteurs. Je moet de beste performance eruit halen. Er is weinig tijd, weinig geld en het moet goed zijn. Ze moeten jou wel volgen. Als je 26 bent, is iedereen op zo'n filmset ook meestal ouder, dus moet je laten zien dat je de baas bent. En de baas is niet chill."

Wat is nu de volgende stap, na de slimste mens?

"Films blijven maken. Waar dan ook. De droom? Dat is Hollywood. Een film als Star Wars maak je niet in Molenbeek en Leonardo DiCaprio of Denzel Washington komen echt niet tot in Borgerhout."

Geen kleine ambities dus.

"The sky is the limit. En als we halverwege stranden, zal het ook al goed zijn. Maar je moet er wel voor gaan. Als je redeneert dat het toch niet lukt, zal het ook niet lukken. Van Looy en Roskam doen het, dus ergens is het mogelijk. Bovendien: het is het enige dat we echt goed kunnen, dus we moeten wel. We zijn vakidioten, Bilal en ik. Ik kijk op naar Martin Scorsese en Oliver Stone. Die hebben een eigen stijl. Die kwaliteit bereiken zou de max zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234