Zondag 27/09/2020

Angela Merkel

Voor Merkel blijven we ‘das schaffen’

In het gezelschap van Vlaams minister Hilde Crevits eren KU Leuven-rector Rik Torfs en zijn UGent-collega Anne De Paepe de Duitse bonds­kanselier.Beeld Wouter Van Vooren

Haar ‘Wir Schaffen das’-politiek heeft Angela Merkel een eredoctoraat opgeleverd, maar staat ze zelf nog wel achter haar uitspraak? De Yes we can van Europa verdeelt de politiek.  

Het chique The Egg in Brussel was volgelopen voor het eredoctoraat voor de Duitse bondskanselier. Velen zaten op het puntje van hun stoel te wachten tot Merkel ‘Wir schaffen das’ zou zeggen, maar dat gebeurde niet. In hun laudatio gingen de rectoren van UGent en KU Leuven de bekende uitspraak niet uit de weg. “De drie woorden die u gebruikte, hebben bijgedragen tot een maatschappelijk debat en de overtuiging dat we deze complexe opdracht samen aankunnen”, zei de Gentse rector Anne De Paepe. Haar collega Rik Torfs zette Merkel omwille van die woorden zelfs in het rijtje van Martin Luther King en Nelson Mandela. Maar staat Merkel er zelf nog wel achter?

Eerder op de dag maakte de Duitse regering de asielcijfers van 2016 bekend. En wat blijkt: zowat 280.000 buitenlanders zochten bescherming in Duitsland, ruim 600.000 minder dan in recordjaar 2015. Dat klinkt al een stuk minder gastvrij.

De dalende cijfers lijken een opiniestuk van Bart De Wever (NV-A) te ondersteunen, dat hij deze week op de website van zijn partij plaatste. De Wever stelt dat Merkel heeft ingezien dat “de buitengrenzen dicht moeten en de vluchtelingenstroom onder controle moet worden gebracht”. Volgens De Wever zou Merkel haar drie historische woorden ondertussen niet meer durven herhalen.

Te liberaal geïnterpreteerd

Er is al wel vaker gesteld dat Merkel spijt heeft van haar ‘Wir schaffen das’-uitspraak van 31 augustus 2015. Maar hoe zit het nu echt? Na een zwaar verlies voor haar partij bij regionale verkiezingen in het jaar erop gaf Merkel toe dat ze haar bekende uitspraak te weinig heeft uitgelegd aan de bevolking. Maar dat is niet per se een spijtbetuiging.

“Ze vindt nog altijd dat ze moreel gelijk had door dat te zeggen”, zegt Hendrik Vos, EU-expert aan de UGent. “Merkel is ervan overtuigd dat Europa perfect in staat is om de vluchtelingenstroom op te vangen.”

Herbert Brücker, migratie-expert aan de Universität Bamberg en een gezaghebbende stem in Duitse kwaliteitskranten, gaat een stap verder. Volgens hem is Merkels uitspraak en haar beleid te liberaal geïnterpreteerd. Door zowel de voorstanders van een laks vluchtelingenbeleid als de tegenstanders.

“Het is een misverstand dat Merkel de buitengrenzen van Europa wilde opengooien. Ze wilde de binnengrenzen openhouden en dat is haar ook gelukt. De keuze waar Merkel toen voor stond, was het sluiten van de Duitse grenzen. Dan zou er pas écht een vluchtelingencrisis zijn geweest.”

CD&V-voorzitter Wouter Beke, altijd een groot verdediger van zijn sociaal-democratische collega, wijst op de context waarin Merkel haar uitspraak deed. 

“Op dat moment stonden duizenden vluchtelingen klaar aan de Duits-Oostenrijkse grens. Merkel heeft er op dat moment voor gekozen om geen muur te bouwen. Als een Oost-Duitse politica weet ze als geen ander dat een muur bouwen snel gaat, maar die weer afbreken heel traag.”

Oncontroleerbaar

Blijven er nog twee vragen over. Één: heeft Merkels beleid gezorgd voor “een oncontroleerbare migratiestroom”? Dat beweren Vlaams Belang en N-VA. Migratie-expert Brücker bewijst met cijfers dat dat niet klopt. De toevloed van migranten naar Europa is maanden voor haar uitspraken op gang gekomen, in de lente van 2015.

Er is een forse stijging van het aantal asielzoekers na 31 augustus 2015, maar het gaat om mensen die al maanden eerder de beslissing namen om hun thuisland te ontvluchten richting Europa. 

Twee: heeft Merkel haar kar gekeerd? Vindt ze ondertussen dat ‘wir das nicht schaffen’? Opnieuw is het antwoord negatief. Volgens Brücker is er geen sprake van voortschrijdend inzicht, zoals De Wever suggereert, maar eerder van rustige vastheid.

De Duitse bondskanselier had de leiding in het uitwerken van het Europees spreidingsplan voor vluchtelingen, maar volgens Brücker was ze toen ook al aan het onderhandelen met Turkije. Een deal die uiteindelijk pas een half jaar later rond was, in maart 2016.

“Het spreidingsplan en de Turkije-deal kunnen niet los van elkaar worden gezien”, zegt Brücker. “Merkel wilde de Duitse grenzen openhouden en de vluchtelingen spreiden, op voorwaarde dat de buitengrenzen dichtgingen. Op die manier kon ze Schengen vrijwaren.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234