Donderdag 24/06/2021

Voor later is het te laat

De wereldeconomie vandaag is een monstertruck waarvan het gaspedaal vastzit en we zijn de sleutel kwijt

Thomas L. Friedman was op de klimaatconferentie in Bali

Thomas L. Friedman is columnist bij The New York Times en auteur van de bestseller The World Is Flat.@4 DROP 2 OPINIE:De onderhandelaars op de klimaatconferentie van de Verenigde Naties in Bali kwamen uit bijna 200 landen er spraken bijna evenveel talen, maar in de manier waarop ze de klimaatverandering wilden aanpakken deelden ze een breed gedragen, zij het onuitgesproken gevoel: dat 'later' er niet meer bij is voor onze generatie.

'Later' was een luxe voor de vorige generaties en beschavingen. Het betekende dat je hetzelfde landschap kon schilderen, dezelfde dieren kon zien, hetzelfde fruit kon eten, in dezelfde bomen kon klimmen, in dezelfde rivieren kon vissen, van hetzelfde weer kon genieten of dezelfde bedreigde diersoorten kon redden als in je kindertijd, maar dat kon je later doen, als je er even tijd voor zou maken.

Als er één verandering in het algemene bewustzijn is die de laatste jaren heeft plaatsgegrepen, dan is het wel dat later voorbij is. Later is niet langer wanneer je eraan toe bent om die dingen te doen, als je agenda het even toelaat. Later is nu als ze weg zijn, wanneer je het allemaal niet meer kunt doen, tenzij er een soort radicale collectieve actie komt om de klimaatverandering tegen te gaan, en dan ook maar misschien als er echt iets gebeurt.

Er zijn vele redenen waarom later voorbij is. Het feit dat de opwarming van de aarde nu zo'n waarneembaar effect op de fundamenten van ons ecosysteem heeft - zoals het bevroren zeeijs binnen de noordpoolcirkel, dat volgens een recente studie in de komende zomers volledig zou kunnen verdwijnen tegen 2040 - is zeker een belangrijke factor. Maar de andere is de vraatzuchtige kracht van de wereldeconomie vandaag, die een situatie heeft gecreëerd waarin de wereld niet alleen opwarmt, maar gewoonweg verkracht wordt.

Volgens Carl Pope, directeur van de Sierra Club die als waarnemer aanwezig was op de Bali-conferentie, was er in de loop van de menselijke geschiedenis altijd wel een nieuw deel van de oceaan om te plunderen, een nieuw bos om te verslinden, nieuwe landbouwgronden om te exploiteren. Maar "nu economische ontwikkeling voor elk land weggelegd is", zegt hij, zijn er geen maagdelijke oceanen en gronden meer "die nieuwe groeiende economische machten kunnen exploiteren". Met als gevolg dat te veel landen jagen op te weinig vis, bomen en waterbronnen, en daardoor ofwel die van zichzelf verzwelgen, ofwel die van hun buren plunderen, en dat met een alarmerende snelheid.

Zo is het. De wereldeconomie vandaag is een monstertruck geworden waarvan het gaspedaal vastzit en we zijn de sleutel kwijt. Niemand kan hem nog tegenhouden naarmate hij meer en meer van de natuurlijke wereld wegvaagt, wat ook het algemene plan is. In The Jakarta Post stond vorige week een ijzingwekkend essay van Andrio Adiwibowo, een docent milieumanagement aan de Universiteit van Indonesië. Het ging over hoe een slim plan om het mangrovewoud aan de kust van Jakarta te beschermen nooit werd uitgevoerd, wat leidde tot grote overstromingen vorige maand.

Deze zin viel me vooral op: "Het plan werd niet uitgevoerd. In plaats van een bufferzone te voorzien, werd ook de kernzone ontwikkeld en met beton bedekt." Dat verhaal kun je in honderd verschillende ontwikkelingslanden lezen tegenwoordig. Maar het feit dat je het hier leest, is een van de belangrijkste redenen waarom later niet meer bestaat. Indonesië is na Brazilië het land met de grootste biodiversiteit en de nummer één in de wereld op het vlak van marinebiodiversiteit. Ongeveer 6.000 vierkante meter in Borneo bevat meer verschillende boomsoorten dan heel Noord-Amerika, om het nog niet te hebben over de dieren die je alleen daar nog aantreft. Als we die verliezen, dan zal er geen later zijn voor sommige van de zeldzaamste planten en dieren op de planeet.

En we zijn ze aan het verliezen. Marktgedreven krachten die voornamelijk opereren vanuit China, Europa en Amerika zijn zo geweldig geworden dat Indonesië onlangs een Guinnessrecord vestigde als het land met de snelst voortschrijdende ontbossing ter wereld.

Elk jaar verliest Indonesië een tropisch woud ter grootte van Maryland, en de koolstofdioxide die vrijkomt bij het (vaak illegaal) kappen maakt van Indonesië de derde grootste bron van broeikasgasemissies ter wereld, na de Verenigde Staten en China. Ontbossing is trouwens verantwoordelijk voor meer uitstoot van broeikasgassen dan alle auto's in vrachtwagens in de wereld, een probleem dat eindelijk aan de orde kwam op de conferentie in Bali.

Ik interviewde Narnabas Suebu, de gouverneur van de Indonesische provincie Papoea, die een van de rijkste bossen van Indonesië herbergt. Hij legde prima uit hoe moeilijk het is om banen te creëren die zijn dorpelingen een inkomen kunnen bezorgen dat nog maar in de buurt komt van wat ze verdienen door bomen te vellen en ze aan smokkelaars te verkopen, die het verschepen naar Maleisië of China, waar met het hout meubels worden gemaakt voor de Amerikaanse en Europese markt. Hij zei dat zijn motto is: "Denk groots, begin klein, handel nu. Voor het allemaal te laat is."

Dito voor ons allemaal. Als je wilt helpen om de Indonesische bossen te beschermen, denk dan snel, begin vlug, handel nu.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234