Dinsdag 06/12/2022

Voor Europa is VS grootste bedreiging wereldvrede

Volgens een opiniepeiling in opdracht van de Financial Times ziet West-Europa de VS als een grotere bedreiging voor de wereldvrede dan Iran of China. De peiling komt er aan de vooravond van een bezoek van president Bush aan Europa.

Door Lode Delputte

Brussel l Ondanks pogingen om de transatlantische kloof te dichten, blijven de Europeanen sinds de Amerikaanse invasie in Irak wantrouwig tegenover Washington.

De peiling van onderzoeksbureau Harris in opdracht van de Financial Times werd uitgevoerd bij een representatief staal van vijfduizend Europeanen uit Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Italië en Spanje. Op de vraag welk land volgens hen de grootste bedreiging vormt voor de wereldvrede antwoordde 36 procent de VS; 30 procent noemde Iran en 18 procent gewaagde van China.

De trend blijkt ook uit een pasverschenen peiling van het Pew Global Attitudes Project. Zo is de sympathie voor de VS in Groot-Brittannië in 2006 tot 56 procent gedaald, terwijl in 2003 nog 70 procent van de Britten een positieve mening hadden. In Frankrijk strandt de populariteit van de VS op 39 procent, alweer een procentpunt meer dan in 2004. In Duitsland draagt 37 procent de VS een warm hart toe, in Spanje hoop en al 23 procent, de helft minder dan in 2000.

De cijfers raakten bekend aan de vooravond van de jaarlijkse top tussen de Europese Unie en de VS, morgen in Wenen. Daar zal president George W. Bush de Europeanen vermoedelijk vragen voort te maken met de hulp voor wederopbouw die ze Aghanistan en Irak beloofd hadden. Van de bijna 11 miljard euro die Europa op diverse donorconferenties toegezegd had, blijkt op dit moment hooguit 3 miljard betaald.

Maar ook Europa heeft een dringend verzoek. De Oostenrijkse minister van Buitenlandse Zaken, Ursula Plassnik, wier land eind deze maand het roterende voorzitterschap van de Europese Raad aan Finland doorgeeft, heeft vorige week al te verstaan gegeven dat ze "ongetwijfeld" de zaak-Guantánamo ter sprake zal brengen.

Europa, waar meerdere landen duchtig verveeld zitten met de hand-en-spandiensten die ze buiten iedere democratische controle om aan de Amerikaanse inlichtingendienst CIA zouden hebben geleverd, zal vermoedelijk op de sluiting van de gevangenis van Guantánamo aandringen. Europa wil ook meer Amerikaanse buigzaamheid zien als het over de opwarming van het klimaat gaat.

De vraag rijst dan ook of het charmeoffensief dat Condoleezza Rice na haar aantreden als minister van Buitenlandse Zaken pleegde, begin vorig jaar, en waarbij ze zelfs in het anders zo Washingtonkritische Frankrijk op een lieftallig 'Condy' is onthaald, echt wel zoden aan de dijk gezet heeft. Zijn de relaties tussen Europa en de VS verbeterd?

"Toch wel", zegt Catherine Croisier, experte transatlantische relaties aan het Parijse Institut des Relations Internationales et Stratégiques (Iris). "Kijk naar Afghanistan of Iran. Er zijn woorden en daden die op een hernieuwde bilaterale toenadering wijzen. Er wordt duidelijk naar het pragmatisme van vroeger teruggekeerd. Ook schijnt president Bush het multilateralisme weer hoger in het vaandel te dragen."

Dat een en ander zich niet in de Europese opinie reflecteert, heeft volgens Croisier met drie factoren te maken. "Er is de Amerikaanse legitimiteitscrisis inzake het internationaal recht, met situaties als Guantánamo. Dan heb je de interne gezagscrisis in de VS, die bij Katrina tot uiting kwam en de regering ook in de ogen van de eigen burgers discrediteert. Ten slotte is er nog het behoud van bijzonder ongeliefde figuren aan de macht, een Donald Rumsfeld of een Dick Cheney bijvoorbeeld."

Onderhuidser schuilen volgens Croisier tegenstelde waardeopvattingen en het vaak geuite besef dat "Europa van Venus is en de VS van Mars". Toch kan de publieke opinie snel kantelen, "bijvoorbeeld als een Hillary Clinton in 2008 president wordt".

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234