Donderdag 19/05/2022

Voor elke Joodse school waakt Shmira

Het drama in Toulouse heeft de Shmira minder onzichtbaar gemaakt dan normaal. 'Normaal zijn we met een man of twintig, nu met tweehonderd.' De geheime Joodse inlichtingendienst minimaliseert haar eigen belang, maar kreeg in 2007 wel lof van het Comité I na het verijdelen van een bomaanslag in Antwerpen.

Een eenduidige vertaling van 'Shmira' vanuit het Hebreeuws is zo te horen niet voorhanden. Volgens Terry Davids van Joods Actueel betekent het 'waken over'; anderen houden het bij 'toezicht' of 'bewaken van'. De Belgische Shmira werd in 2006 voor het eerst onder de aandacht gebracht door journalist Kristof Clerix in zijn boek Vrij spel. Hij lokaliseerde het hoofdkwartier van de organisatie in het Romi Goldmuntzcentrum, het Joodse cultureel centrum in Antwerpen, en ontmoette er de toenmalige verantwoordelijke van de normaliter erg discrete en mediaschuwe organisatie.

Elke stad met een grote Joodse gemeenschap zou een eigen Shmira hebben: een soort burgerwacht met vooral potige Joodse twintigers. Hun leiders zouden in Israël een opleiding hebben genoten bij de Mossad, de Israëlische geheime dienst, al wordt dat door de betrokkenen ten stelligste ontkend. In Antwerpen zien de mensen van Shmira zich eerder als buitenwippers die in plaats van aan de deur van een dancing postvatten aan scholen en synagogen.

"Wij hebben niet het recht om mensen op straat tegen te houden, maar onze gebouwen zijn privé", zegt een woordvoerder in het boek. "We zetten een veiligheidsperimeter op en als iemand daarbinnen komt, wordt hij gecheckt. We willen niet dat mensen uit angst wegblijven van activiteiten binnen de Joodse gemeenschap. Ze moeten zich veilig voelen. Als we daarvoor zeven uur lang buiten in de vrieskou moeten gaan staan, dan doen we dat."

Vrijwilligers

De vrijwilligers van Shmira rapporteren aan het Centraal Israëlitisch Consistorie van België, waarvan de Brusselse afdeling bij het ministerie van Binnenlandse Zaken onder het nummer 18.0034.11 is erkend als 'interne bewakingsdienst'. Dit statuut geeft een aantal leden het recht om een wapen te dragen, wat in de praktijk ook gebeurt. Momenteel is een aanvraag tot vergunning van de Antwerpse afdeling in behandeling, zegt de actuele verantwoordelijke voor Shmira, Shay Gottlieb, een zakenman.

"Wij zijn een paar extra ogen", zegt hij. "Wij lopen de politie niet in de weg, integendeel, we werken met hen samen. We hebben vaste contactpersonen bij hen. Normaal zijn we in Antwerpen met een man of twintig, nu met tweehonderd. Logisch ook, na het drama in Toulouse. De meesten onder ons zijn inderdaad twintigers. Dat is een leeftijd waarop je het niet erg vindt om wat uren op te offeren voor je gemeenschap. We zien dit als een dienst aan onze families. We beogen de bescherming van de kleinsten en de zwaksten. We hebben ook geen vaste ledenlijst of zo, het is allemaal vrij informeel."

De vrijwilligers van Shmira zijn dagelijks op pad. Ze dragen kogelvrije vesten en oortjes. Ze zijn erop getraind gezichten te memoriseren, ongewenste gasten te observeren en desgevallend in bedwang te houden in afwachting van de politie. Overal in de wereld minimaliseren Shmiraverantwoordelijken zichzelf. Vragen over wie hen opleidde en waar gaan ze steevast uit de weg. "We hebben niets te maken met de Mossad", zegt Gottlieb. "Wij zijn vrijwilligers, ik kan mij niet voorstellen dat de Mossad in zee zou gaan met vrijwilligers."

In 2007 meldde het Comité I, het toezichtsorgaan op de Belgische inlichtingendiensten, dat in april 2004 op de valreep een bomaanslag kon worden verijdeld tegen een Joodse school in Antwerpen. Het Comité I had lof voor Shmira, dat de verdachten tijdig op het spoor kwam en de politie op weg kon zetten naar de daders. "Dat was puur toeval", volhardt Gottlieb in bescheidenheid. "Toevallig bereikten de juiste woorden de verkeerde oren. Persoon A sprak er over met persoon B, B met C, C met D en D met mij. Ik heb de politie ingelicht en het bleek een concreet plan te zijn."

Het voorval werd drie jaar lang stil gehouden, ook nadat in mei 2004 in de Lamorinièrestraat om vijf uur 's ochtends honderden gezinnen moesten worden geëvacueerd na de ontdekking van een nepbom met glas- en potscherven.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234