Dinsdag 28/09/2021

Voor een diervriendelijk offerfeest

'Waarom niet met alle actoren samen, en dus ook met Gaia, een definitieve regeling uitwerken voor de rituele slachtingen?' Die vraag stelt Selahattin Kocak in zijn constructief en welgekomen opiniestuk (DM 4/2). Gaia vraagt niets liever. We vragen dat al zeven jaar, in het belang van het dierenwelzijn, de dierengezondheid, de volksgezondheid én de goede verstandhouding tussen de autochtone en allochtone gemeenschappen. Alleen is Kocak het niet eens met onze acties vlak voor het offerfeest. De acties die Gaia totnogtoe voerde, waren niet bedoeld om te provoceren noch om alle moslims als dierenmishandelaars af te schilderen, maar om de dierenwelzijnswet te doen naleven.

Acties voor en tijdens het offerfeest voerde Gaia steeds onder het motto 'Respect voor wet en dierenwelzijn ja, racisme nee!'. De realiteit leert dat onze acties de enige manier waren (en zijn) om de overheid voor haar verantwoordelijkheid te plaatsen. Onze acties hebben er onmiskenbaar toe geleid dat gestaag meer steden en gemeenten zijn gaan afzien van hun gedoogbeleid ten aanzien van verboden rituele thuisslachtingen. Zo heeft het Gentse stadsbestuur na zes jaar Gaia-acties nu eindelijk beslist de wet inzake rituele slachtingen strikt te doen naleven: het mag enkel in het erkende slachthuis van Eeklo. Punt. Het pakket maatregelen die de stad daartoe treft, ook om chaos te vermijden, lijkt sluitend. Gent verbiedt gedurende een week, inclusief de dagen van het offerfeest, alle thuisslachtingen, rituele én niet-rituele. Geen schijnheilig omschreven slachtvergunning meer voor moslims die thuis willen slachten. De politie moet erover waken dat in Gent en aan het slachthuis van Eeklo alles volgens de wettelijke regels verloopt.

Ik vind het ongepast dat sommige moslimvertegenwoordigers over de Gentse aanpak morren. Alles staat of valt nu met de medewerking van de Gentse moslims. Het is nu aan hen om te bewijzen dat het hen menens is met de naleving van de wet. Helaas maakt een pak gemeenten en steden er nog altijd een ongehoorde knoeiboel van: ministeriële circulaires lappen ze aan hun laars, ze gedogen wat verboden is, geven slachtvergunningen aan moslims om thuis te slachten, met de vermelding dat de dieren eerst verdoofd moeten worden, goed wetend dat zulks indruist tegen de islamitische voorschriften. Geen enkele moslim beschikt overigens over de wettelijk toegelaten, nodige bedwelmingsapparatuur. Overigens maakt de wet precies omwille van de islamitische voorschriften voor rituele slachtingen een uitzondering op de algemene verplichting van verdoving (conform de wettelijk bepaalde methode) van de dieren voor het slachten. Her en der worden containers geplaatst om slachtafval van illegaal geslachte schapen in te deponeren. Dat zijn geen wettelijke oplossingen, liet federaal minister Tavernier onlangs nog in een persbericht weten.

Iedereen weet drommels goed waaraan zich te houden: aan de wet van 11 februari 1988. Die bepaalt dat slachtingen voorgeschreven door een ritus van een erkende eredienst, dit is de enige wettelijke definitie van rituele slachtingen, uitsluitend in een erkend slachthuis mogen plaatsvinden. Ook de Europese regelgeving is daarover formeel. Krachtens de Belgische wetgeving kunnen rituele slachtingen sinds 1995 ook in een tijdelijk erkende slachtinrichting (voor het offerfeest) die aan zekere sanitaire en hygiënische voorwaarden beantwoordt. Het mag nergens anders.

Om sanitaire, hygiënische, dierengezondheids-, dierenwelzijns-, en volksgezondheidsredenen in geen geval thuis. Goed dat Selahattin Kocak dat wettelijk verbod in de verf zet. Maar burgemeesters die ook dit jaar aan uitdrukkelijk verboden slachtpraktijken tijdens het offerfeest een pseudo-wettelijke schijn proberen te geven, gaan zich alweer te buiten aan onbehoorlijk bestuur, zeg maar wanbestuur. Ze zetten moslims aan tot illegale thuisslachtingen en organiseren ze mee. Ze geven blijk van misprijzen voor een duidelijke wetgeving die al vijftien jaar van kracht is. Het gebrek aan overleg met de lokale overheid waarover sommige moslimgemeenschappen klagen, wil ik niet minimaliseren. Maar anderzijds worden plaatselijke overheden vanuit sommige moslimkringen onder druk gezet om verboden slachtingen te gedogen. Ook deze minister van Volksgezondheid pakt de problemen te soft aan.

Ik zeg niet dat hij er niks aan doet. Maar waarop wacht minister Tavernier om samen met de Vlaamse voogdijminister Van Grembergen nu eindelijk eens sancties te treffen tegen de onverbeterlijke gemeentebesturen die de toestand blijven verzieken?

Beetje grommen, nooit bijten. Tavernier mag nog honderd circulaires versturen. Zo zullen ze hem in zijn gezicht blijven uitlachen. En het zijn zij die autochtonen in de armen drijven van wie "het vel van de moslims" wil, zoals Kocak stelt. Ik vergeet nooit die laconieke Gentenaar die mij een paar jaar geleden zijn bedenking toevertrouwde terwijl ik de lange sliert wagens vol slachtafval van thuis ritueel geslachte schapen aan het containerpark in Oostakker overschouwde: "Als mijn hond op straat zijn 'kakske' doet, krijg ik een boete, onmiddellijk te betalen, en die mannen mogen zich hier alles permitteren."

Protesteren doet zo'n man niet, actievoeren ook niet, maar mogelijk rekent hij ooit wel eens af in het stemlokaal. Er zijn er die zich nu al in de handen moeten wrijven. Hopelijk staat de telefoon bij Gaia binnenkort niet weer roodgloeiend: van de klachten van mensen die bij buurman op het koertje een schaap ritueel zien slachten. Voor wie de noodzaak van onze acties zou betwijfelen, deze kroniek:

1996: Gaia geeft een persconferentie. Oproep gericht aan de hogere overheid om maatregelen te treffen, en aan de moslimgemeenschappen om in hun belang de wet na te leven. Vraag aan de overheid om overleg tussen alle betrokkenen te organiseren. Geen actie op het terrein. Resultaat? Noppes. Zowat overal ongestoord ritueel slachten op illegale wijze.

1997: vreedzame protestacties, actief verzet aan stad- en gemeentehuizen en aan containerparken waar onder het goedkeurend oog van de politie massaal afval van rituele thuisslachtingen gedeponeerd werd. Acties halen de media. Ineens beweegt het. Vlaams voogdijminister Peeters overlegt met alle betrokkenen, inclusief Gaia. Dan toveren gemeenten en steden de wettelijke schijn uit hun hoed: de verwarring waar Kocak het over heeft. Moslims krijgen voor het offerfeest de keuze: ze kunnen de wet naleven (slachten in het slachthuis of tijdelijke slachtinrichting) en ze mogen die ook overtreden (de gemeente zorgt voor vergunningen voor slachting aan huis). Schapen worden met vastgebonden poten in gesloten koffers aangevoerd aan tijdelijke slachtinrichtingen. Bemoedigend: hier en daar sluit een moslim zich aan bij ons verzet tegen dat soort verboden dierenmishandeling. Meestal laten politiemensen begaan. Pingpong tussen federale en lokale overheden.

Gaia verzamelt tienduizenden handtekeningen voor de naleving van de wet, klopt alweer aan bij de hogere overheid en start een procedure bij de Raad van State. Enkele jaren later (2001) geeft het advies van de auditeur Gaia gelijk: gemeenten hebben geen enkele rechtsgrond om rituele thuisslachtingen te gedogen. We praten met het Moslimexecutief. Daarmee zou het veranderen, dixit de overheid. Niet veel van gemerkt. Brussels leefmilieuminister Gosuin doet de Franstalige pers jarenlang geloven dat rituele thuisslachtingen volstrekt legaal zijn. Actie bij minister-president Picqué, die toegeeft dat de gemeenten aanzetten tot verboden thuisslachtingen. Gosuin plooit na overleg met Magda Aelvoet, inmiddels minister van Volksgezondheid én Dierenwelzijn. Maar vele Brusselse gemeenten wedden op twee paarden: erkende slachtinrichting en containers voor afval van thuisslachtingen. Actievoerders van Gaia, de hypocrisie beu, worden opgepakt voor het stadhuis op de Grote Markt van Brussel.

Twee maten: oogluikend toelaten van expliciet verboden praktijken, zero tolerance voor overtreding van ongeschreven regels van openbare orde.

2003 (!), vijftien jaar nadat de wet in voege trad: de meeste media vermelden ondubbelzinnig dat rituele thuisslachtingen verboden zijn.

Het offerfeest 2003 (vandaag en morgen ) staat voor de deur. De dierenwelzijnswet naleven moet men niet als "een toegeving" maar als een plicht begrijpen. Ik neem de uitgestoken hand van Selahattin Kocak aan "om samen te werken aan alternatieven", zodat diervriendelijkheid op een duurzame manier kan worden gekoppeld aan de beleving van het offerfeest. Er blijven nog problemen onopgelost om de dieren onnodig leed te besparen, zoals aanvaarding door de moslimgemeenschap van correct toegepaste verdoving voorafgaand aan de halssnede. Moslims die hun offer brengen zonder een schaap te slachten, moslims die geld inzamelen voor noodlijdenden, die alternatieven verdienen aanmoediging.

Met als groot praktisch voordeel: een daling van het aantal geofferde schapen waardoor de druk op de wettelijk toegelaten slachtplaatsen wordt verlicht.

Tot slot: een bourgondisch vegetariër zijnde, wil ik in de Limburgse thuishaven van Selahattin Kocak graag eens van die heerlijke vegetarisch kebab komen smullen. Te meer daar Beringen, als ik goed ingelicht ben, onder impuls van de milieuschepen van Turkse origine de wet wil doen naleven.

Michel Vandenbosch is voorzitter van Gaia.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234