Maandag 26/10/2020

Voor echt vernieuwende televisie moeten

Dieter Debruyn van FremantleMedia Belgium verklaart succes van televisieformats

we naar Japan kijken

In Zweden worden boeren aan een vrouw geholpen in Bonde söker fru. Idols is een klinkende merknaam van Nigeria tot Finland. Sara uit de gelijknamige VTM-soap heet Lisa in Duitsland, Katya in Rusland, Lety in Mexico. Als de wereld een dorp is, staat op het kerkplein één tv-scherm voor alle bewoners. En de kans is groot dat er een programma van FremantleMedia op te zien is, een van de grootste tv-producenten ter wereld.

Door Els Maes

Met een omzet van meer dan 1 miljard euro is FremantleMedia wereldwijd een van de grootste spelers op de tv-markt. Van Australië tot Hongarije, China en de Verenigde Staten produceert Fremantle- Media meer dan 10.000 uren televisie per jaar. Daarnaast slijt het bedrijf als distributeur in 150 landen samen jaarlijks meer dan 19.000 uren aan programma's. De ruggengraat van het bedrijf is een catalogus van ruwweg 300 tv-formats die ze zelf produceren of als licentie verkopen aan zenders en productiehuizen.

In België dankt FremantleMedia zijn grote doorbraak aan het succes van Idool. Sindsdien mag het productiehuis ook in Vlaanderen meespelen met de grote jongens en betrad het nieuwe paden zoals reality (Boer zkt vrouw, Schoon en meedogenloos, De topmanager, De huisdokter) en een eerste fictieserie, Sara voor VTM. Met die recente successen wil FremantleMedia tonen dat ze meer zijn dan een handelaar in kant-en-klare tv-formats.

Het succesverhaal van FremantleMedia is het resultaat van vele internationale overnames, fusies en allianties. Het bedrijf, met hoofdkwartier in Londen, kocht de voorbije vijftien jaar een indrukwekkende collectie productiehuizen bij mekaar, zoals het Australische Grundy television, bekend van Neighbours, en Talkback Productions, de Britse Woestijnvis. In 1997 werd ook All American Fremantle ingelijfd. "Een geniale zet", zegt Dieter Debruyn. "Ze hadden al productiehuizen in heel veel landen, en daarnaast haalden ze met Fremantle een enorme catalogus aan voornamelijk Amerikaanse formats binnen. Die combinatie is een goudmijn gebleken: Fremantle heeft sindsdien niet alleen de formats, maar het netwerk om ze wereldwijd te verkopen en te produceren." Sinds 2000 is FremantleMedia onderdeel van de RTL Group, en valt dus onder de vleugels van het Duitse Bertelsmann.

Maar voor Dieter Debruyn, managing director van FremantleMedia Belgium, begon alles met: de liefde. "Ik was na mijn studies regie aan het RITS naar Londen getrokken, omdat mijn vrouw Britse is. Een speelfilm gefinancierd krijgen was toen zo goed als onmogelijk, dus heb ik mijn ziel verkocht aan de televisie. Ik kwam terecht bij Grundy television, waar ik aan de slag ging als flying producer. Als ze in Griekenland een lokale versie van bijvoorbeeld Smalltalk (in België ooit te zien als Kinderpraat op VTM, EMa) wilden maken, vloog ik naar daar om de lokale ploeg daarbij te begeleiden. Toen Grundy een jaar later besliste in België een kantoor op te starten, was ik natuurlijk kandidaat.

"Die beginjaren waren erg moeilijk. We zijn hier gestart in 1997 als Grundy België, met drie mensen. Zolang wij vanuit het buitenland aan Vlaamse productiehuizen formats leverden, was er geen probleem. Maar toen wij ons hier als tv-makers kwamen vestigen, wekte dat tegenstand op. Plots werden we beschouwd als een concurrent. We hebben heel veel te danken aan Idool . Na Groot-Brittannië en Zuid-Afrika was België pas het derde land dat zich eraan waagde. Ik weet nog dat ik met veel enthousiasme Idool hier heb aangeboden, en VT4 noch VTM toehapten. Pas toen Pop Idol in Groot-Brittannië een hit werd, wilden ze het allebei hebben, en heeft VTM bij ons een reeks besteld. Dat heeft ons op de kaart gezet, ook als tv-makers. Met alleen het verkopen van formats red je het niet, je moet ook bewijzen dat je goeie tv kunt maken."

Ondertussen produceren jullie in Vlaanderen enkel jullie eigen formats. De eerste twee seizoenen van Boer zkt vrouw werden gemaakt door Eyeworks, maar dit seizoen hebben jullie het van hen afgesnoept.

Debruyn: "Toen ik het Britse format Farmer Wants a Wife enkele jaren geleden aan VTM voorstelde, zagen ze het meteen zitten, maar alleen als Eyeworks het zou maken. Fremantle had wel goeie formats, maar we werden niet gezien als volwaardige tv-makers. Dat is nu gelukkig anders."

Bij Eyeworks zullen ze daar toch niet blij mee zijn. Hebben jullie gedreigd het format niet meer aan VTM te geven als jullie het niet zelf mochten produceren?

"Dat is gebeurd in overleg met VTM. Voor mij was het een beetje een erezaak, een teken dat we eindelijk serieus worden genomen als tv-producenten. We wilden echt bewijzen dat wij dat evengoed kunnen maken en misschien zelfs beter. Eyeworks heeft de vorige twee reeksen heel goed gemaakt, laat dat duidelijk zijn, maar een nieuw team heeft een nieuwe dynamiek aan het programma gegeven."

Jullie hebben zich niet exclusief aan één zender gebonden en werken voor zowel VTM als VT4. Dat is niet vanzelfsprekend.

"Dat is een kwestie van risicospreiding. Een volumedeal met één zender kan interessant zijn, maar het maakt je ook erg kwetsbaar. Wat als de deal afgelopen is? Wij maken deel uit van een grote internationale, beursgenoteerde groep, en die verwachten dat wij groeien. We hebben heel veel programma's die gewoon niet op VTM passen, dus is het niet verstandig om je lot te verbinden aan één zender.

"Ik zou zelfs heel graag voor de VRT programma's maken. Volgens mij zou Sara perfect op Eén kunnen. In Groot-Brittannië leveren we met Talkback Thames ook heel wat programma's aan BBC 2, zoals Never Mind the Buzzcocks. Wij zijn vragende partij om onze formats ook voor Eén en Canvas te maken. Ik ben er gerust op dat het er ooit van zal komen."

FremantleMedia heeft de wereldwijde rechten op Fata morgana gekocht. Hoe zit het met die internationale plannen?

"Wij hebben dat format gekocht van Sultan Sushi, maar er is nog bitter weinig mee gebeurd. Ik geloof absoluut dat Fata morgana ook buiten Vlaanderen goed kan scoren. Mensen die zich samen belangeloos inzetten voor iets, dat is een universeel thema.

"We hopen dat FremantleMedia Fata morgana ooit in de VS kan produceren voor een grote zender. Hoe fantastisch een format ook is, als het zijn succes niet bewezen heeft in de States of Groot-Brittannië, is de kans klein dat het in de rest van Europa wordt opgepikt."

In Vlaanderen zijn Fata morgana en Boer zkt vrouw erg populair. Is de tijd van harde, confronterende reality-tv voorbij?

"Absoluut, zelfs internationaal zie je sinds enkele jaren een verschuiving. Mensen willen zich goed voelen als ze naar tv kijken. De Big Brothers en dergelijke, dat hebben we wel gehad. Boer zkt vrouw, het feelgoodprogramma bij uitstek, bestaat ondertussen in een twintigtal landen. Zelfs Sara op VTM past volgens mij in die trend. Dat is plezante, onbeschaamde romantiek. Alle andere drama- en politieseries brengen al veel kommer en kwel. FremantleMedia maakt graag positieve programma's. Wij zijn geen paters, maar hebben toch een zekere morele verantwoordelijkheid, vind ik."

Het blijft bizar dat mensen over de hele wereld naar dezelfde programma's kijken.

"Uiteindelijk komen heel veel formats neer op het soapgevoel: je identificeren, kunnen meeleven met iemand. Dat is universeel. Mensen met zangtalent die ervan dromen op een podium te staan, dat bestaat overal. Maar het is geen eenheidsworst, er zijn cultuurverschillen. Overal duiken dezelfde programma's op, maar in Italië en Tsjechië ziet datzelfde programma er heel anders uit dan hier.

"In de Verenigde Staten en Groot-Brittannië was een groot deel van het succes van Idool te danken aan de bullebak Simon Cowell. Een jurylid dat iedereen met de grond gelijk maakte, daar smulde het publiek van. Hier in Vlaanderen zou de kijker dat niet pikken. Wij zijn een beschaafd, vriendelijk, beleefd volk, en willen dat de mensen op televisie zich daar ook naar gedragen. De kunst schuilt er altijd in om een internationaal programma goed te vertalen naar de wensen van je publiek. Het is geen copy-paste."

Smarter than a Fifth Grader werd Slimmer dan een kind van 10 op VT4. Het bewijs dat een internationaal succes geen garantie is op een kijkcijferhit in Vlaanderen.

"Smarter than a Fifth Grader was een gigantische hype in de Verenigde Staten, maar heeft in verschillende landen niet goed gescoord. Soms worden formats ook te snel verkocht. Zodra bekend werd dat Mark Burnett (de Brits-Amerikaanse tv-producer achter Survivor en The Apprentice, EMa) een nieuwe quiz had bedacht, stonden de bieders al klaar nog voor het op het scherm was geweest. Ik denk dat alle grote familiezenders in Vlaanderen dat programma graag wilden binnenhalen. Het bewijst alleen maar: je kunt geen gegarandeerd succes kopen."

Hoeveel moet dat kosten, zo'n idee op papier?

"Zoveel als iemand ervoor wil betalen. 5.000, 50.000, 150.000 euro... Je kunt daar geen bedrag op kleven. Soms is er zelfs geen proefaflevering gemaakt, en wordt er geboden op basis van een idee. Die formateigenaars zitten dan met een grote smile achter hun scherm, terwijl de Europese zenders en productiehuizen tegen elkaar opbieden. Steeds vaker vragen de grote Amerikaanse en Britse formatontwikkelaars ook royalty's: 4 tot zelfs 12 procent van het verkoopsbudget. Of ze eisen een deel van de productiesom. Zo kan tot de helft van de winst die een productiehuis op een programma maakt, terugvloeien naar de rechtenhouder. Het wordt steeds duurder om ideeën aan te kopen, dus productiehuizen hebben er alle belang bij om zelf programma's te ontwikkelen."

Waarom betaalt men liever veel geld voor een idee, in plaats van zelf iets creatiefs te bedenken?

"De slaagkansen zijn een pak groter als het format zijn succes al heeft bewezen bij een groot publiek. Commerciële zenders kunnen zich weinig risico's permitteren. De openbare omroep kan iets meer experimenteren met eigen ideeën."

Als het verkopen van licenties zo'n lucratieve business is, waarom staan jullie er dan op om zelf programma's te produceren? Jullie kunnen ook Eyeworks Boer zkt vrouw laten maken, en een percentage opstrijken zonder iets te doen.

"Het is maar de vraag of dat leefbaar is op lange termijn. Als je alleen maar teert op je bestaande formats, dan bloedt je bedrijf dood. Ik ga met plezier in de modder staan op de set van Boer zkt vrouw. Dat is een kwestie van trots: je wilt meester zijn van je eigen werk.

"Als je zelf je programma's goed uitvoert, is de kans groter dat je die formats aan andere landen kunt verkopen."

Is er nog hoop voor mensen die betreuren dat ze steeds hetzelfde op tv te zien krijgen?

"Absoluut. Er zijn nog onaangeboorde bronnen van creativiteit. De meest vernieuwende ideeën komen uit landen met een heel andere tv-cultuur, zoals Japan. Voor ons is dat nagenoeg onontgonnen terrein."

Wat moeten we van Japanse tv verwachten?

"Pure waanzin. Ze hebben daar bijvoorbeeld een heel extreme vorm van Spel zonder grenzen, met de meest waanzinnige opdrachten. Nu we in Azië productiehuizen hebben, komen die formats ook tot bij ons. Dat is het voordeel van een grote groep. We hebben overal ogen en oren.

"Zo heeft FremantleMedia een tijd geleden bijvoorbeeld de rechten op Hole in the Wall gekocht, een succesvol Japans spelprogramma. Mensen moeten zich in bepaalde posities wringen zodat ze precies in een gat in een muur passen die op hen afkomt. Als de deelnemers niet door het gat geraken, worden ze door de muur in het water geduwd. Redelijk hilarisch."

Ik ga met veel plezier in de modder staan op de set van 'Boer zkt vrouw'. Als je zelf je programma's goed uitvoert, is de kans groter dat je die formats aan andere landen kunt verkopenIn de VS en Groot-Brittannië was een groot deel van het succes van 'Idool' te danken aan de bullebak Simon Cowell. Hier in Vlaanderen zou de kijker dat niet pikken. Wij zijn een beleefd volk

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234