Zondag 29/11/2020

'Voor dit ogenblik hebben we geleefd'

Voor ze zichzelf echt weer vrije burgers mochten noemen, moesten de naar Sofia teruggevlogen verpleegsters eerst nog officieel gratie krijgen van de Bulgaarse president. Hij deed dat drie kwartier nadat ze waren geland. Daarmee kwam een cynisch maar gelukkig einde aan acht jaar menselijk drama.

door Lode Desmet in Sofia

Sofia l Het nieuws raakte midden in de nacht bekend. De familieleden werden meteen op de hoogte gebracht, waarop ze naar de luchthaven van Sofia trokken.

Daar moesten ze nog tot halfacht in de ochtend wachten. Toen kwam de tweede verlossende tijding: het vliegtuig met de vijf Bulgaarse verpleegsters en de Palestijns-Bulgaarse arts was in Tripoli opgestegen. Om kwart voor tien zou het in Sofia landen. Deze keer was het dus echt waar: de zes waren vrij.

De Airbus van de République Française zag er wat bestoft uit en de eerste verpleegster die tevoorschijn kwam knipperde met haar ogen. Ze keek naar de trap onder haar voeten. Naar de begane vrije grond. En toen pas sloeg de helemaal in het wit geklede Kristina Valcheva haar blik op naar de persmeute en de vele officiëlen die haar stonden op te wachten. Onder hen de Bulgaarse president Parvanov. Op een rode loper met bloemen.

Kristina Valcheva: "Om vier uur 's ochtends maakten ze ons wakker en vertelden ze dat het zover was. Om kwart voor zes passeerden we de grote poort van de gevangenis en werden we naar de vip-ruimte op de luchthaven gebracht. Hoop sterft het laatst. We zijn altijd blijven hopen maar we durfden het woord op de duur niet meer uit te spreken."

Na Kristina kwam Snezhana Dimitrova naar buiten. "Voor dit ogenblik heb ik geleefd. Ik voel me alsof ik nooit iets heb misdaan." Terwijl de verpleegsters het vliegtuig verlieten waren het eerst enkele officiëlen die hen kwamen begroeten. De Bulgaren zijn de stijf protocollaire tradities van het communisme nog niet helemaal ontgroeid.

De ontvangst vond overigens niet plaats in het publieke luchthavengebouw maar in een kleiner gebouwtje voor officiële ontvangsten. De gewone Bulgaar werd aan het hek ervoor tegengehouden. Zoveel mensen kwamen er trouwens niet opdagen. Een honderdtal misschien. Op het tarmac hadden alle vijf de verpleegsters intussen familieleden om hun nek.

De enige man in het bevrijde gezelschap, de Palestijnse arts Ashraf Alhajouj, stond er wat verweesd bij. Zijn familie leeft in Nederland. Alhajouj kreeg in juni de Bulgaarse nationaliteit met de bedoeling hem met de vijf anderen Libië uit te krijgen.

Officieel mochten de zes Bulgaren Libië slechts verlaten om in Bulgarije hun levenslange gevangenisstraf te gaan uitzitten. Officieel bleven ze immers veroordeeld voor het opzettelijk besmetten van 438 kinderen met het hi-virus.

Op de persconferentie drie kwartier na de landing werd de gratieverklaring van de Bulgaarse president voorgelezen. 'Zeker van hun onschuld' schonk hij de zes vergiffenis. Toen waren ze helemaal vrij. Tactvol voegde de president er nog aan toe: "Deze dramatische affaire is nu voorbij. Maar we blijven meeleven met die andere tragedie, van de besmette kinderen en hun families."

Europees commissaris Benita Ferrero-Waldner dankte de Libische autoriteiten voor de humanitaire beslissing die ze hadden genomen. Ze zei ook dat nu een nieuwe bladzijde in de relaties tussen de Europese Unie en Libië is aangebroken.

De onderhandelingen die aan de vrijlating van de vijf verpleegsters en de arts vooraf gingen hadden alles met die relatie tussen Libië en de EU te maken. Nadat vorige week cash was betaald voor het omzetten van de doodstraf voor de verpleegsters in een levenslange gevangenisstraf, moest er nu opnieuw boter bij de vis komen.

De sleutel tot de vrijlating was naar verluidt een memorandum over de volledige normalisering van de betrekkingen tussen de EU en Libië, dat in Tripoli door Benita Ferrero-Waldner is ondertekend. Het akkoord zou onder meer gaan over het openen van de Europese markt voor Libische landbouwproducten en vis.

Een heleboel beloningen voor een affaire die startte als een poging van het regime van kolonel Kadhafi om zijn eigen falen in het ziekenhuis van Benghazi te verdoezelen. Internationale experts zijn het er over eens dat onhygiënische omstandigheden, en geen duivels Bulgaars complot, aan de oorsprong lagen van de besmetting van 438 kinderen met het hi-virus.

De verpleegsters hielden altijd hun onschuld staande en getuigden op hun proces dat ze werden gemarteld om bekentenissen af te leggen. Ze zeiden dat ze elektrische schokken toegediend kregen. Ze werden geslagen met stokken en twee verpleegsters verklaarden dat ze werden verkracht.

Na hun ontvangst op de luchthaven werden de vijf verpleegsters naar een militair hospitaal gebracht voor een medische check-up. Daarna ging het richting Boyana, waar ze in een residentie van de Bulgaarse staat in alle rust met hun families enkele dagen op adem kunnen komen.

In het stadhuis van Sofia werden de Franse president Sarkozy, zijn echtgenote Cécilia, en Europees commissaris Ferrero-Waldner tot ereburgers van de stad uitgeroepen. Zo pikte ook de populistische burgemeester van Sofia, Boijko Borisov, nog zijn graantje van de aandacht mee.

Verpleegster

Kristina Valcheva:

Hoop sterft het laatst. We zijn

blijven hopen maar we durfden het woord op de duur niet meer

uit te spreken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234