Vrijdag 30/07/2021

InterviewLegerchef Michel Hofman

‘Voor de militairen die nu in Afrika of Afghanistan zitten en hun families thuis doet de case-Conings veel pijn’

null Beeld vincent duterne/photo news
Beeld vincent duterne/photo news

Hoe is het toch kunnen gebeuren? Michel Hofman, stafchef Defensie, vraagt zich ook al twee weken af hoe Jürgen Conings met oorlogstuig is kunnen verdwijnen. Voor definitieve antwoorden is het wachten op het onderzoek, al legt admiraal Hofman wel de onderliggende oorzaak bloot. ‘Er is te weinig volk om alle interne controlemechanismen goed te laten draaien’, zegt hij tegenover Het Laatste Nieuws.

De grote baas van het leger, stafchef Michel Hofman (60), komt in zijn kantoor in het defensiehoofdkwartier in Evere meteen ter zake. “Het is een pikante storm. Er staat zoveel op het spel voor onze organisatie. Toen ik vorige week het nieuws te horen kreeg, dacht ik: shit, dit hebben we niet nodig. We moeten nu heel grondig onderzoeken hoe dit is kunnen gebeuren.”

Dat er fouten zijn gemaakt, is intussen duidelijk. Sedert half februari staat Conings als enige militair op de OCAD-lijst. U wist daar niet van. Hoe kan dat toch?

“Dat is een probleem van informatiedoorstroming. Binnen de militaire inlichtingendienst ADIV was het geweten en is er ook naar gehandeld. Hoe het komt dat die informatie niet is overgemaakt aan de leiding van ADIV weet ik niet. Die info moet beter doorstromen.”

Begin deze maand besloot ADIV Conings niet meer van kortbij te volgen omdat ze andere prioriteiten had. Volgens De Standaard verschoof de aandacht naar een andere radicale militair en lid van een motorbende.

“Daar kan ik niets over zeggen, dat is werk voor de inlichtingendiensten. Maar als je maar bepaalde middelen ter beschikking hebt moet je prioriteiten stellen. Die gaan ten koste van iets anders, in dit geval het onderzoek naar Conings.”

ADIV vond een andere radicale militair dus nog gevaarlijker: dat belooft voor de toekomst.

“Op zich is het niet verwonderlijk dat er meer dan één persoon een risico zou kunnen vormen. Hier werken ruim 26.000 mensen. Ik zou het geen mirakel willen noemen dat we die enkelingen - of tientallen, alleszins een kleine groep - met verkeerde bedoelingen al kunnen detecteren, maar toch.”

In Terzake noemde u deze zaak een samenloop van ongelukkig omstandigheden, “waarop we niet konden anticiperen”. Waarom niet?

“Er zijn allerlei procedures om crisissituaties te vermijden. Maar soms gebeuren er zoveel onvoorziene dingen samen en dan kan het mislopen.”

U kon er toch wel op anticiperen dat iemand met slechte bedoelingen in een wapendepot zou willen geraken?

“In het jaar dat Jürgen Conings in zijn eenheid aan het werk was, is er geen enkele indicatie geweest dat hij iets van plan was. Geen enkele. Hij voerde zijn job uit zoals het moest, geen enkele veiligheidsprocedure werd geschonden. Als logistiek verantwoordelijke van zijn eenheid had ook Conings toegang tot de wapens. Dat is niet zo raar: dat zijn onze werktools, hé. In een kazerne is het niet ongewoon om iemand met een wapen te zien rondlopen.”

Maar toch wel om dat wapen in de koffer van je eigen wagen te leggen en ermee naar buiten te rijden?

“Daar kan ik niets over zeggen. Zoiets is voordien nooit gebeurd. We leven ook in covidtijden: niet iedereen is de hele tijd in de kazerne om alles in de gaten te houden. Dat speelt ook een rol en is een onvoorziene omstandigheid. Het zijn geen excuses, maar eenmaal de onderzoeken zijn afgerond, zal blijken dat dat soort dingen een deel van de verklaring vormt waarom dit is kunnen gebeuren.”

"Toen ik vorige week het nieuws te horen kreeg, dacht ik: 'shit, dit hebben we niet nodig'."Beeld vincent duterne/photo news

De fouten zijn gebeurd met u aan het hoofd van Defensie. Verwijt u uzelf iets?

“Ik denk dat ik in mijn functie zoveel mogelijk initiatieven heb genomen om dergelijke situaties te voorkomen. Maar ongetwijfeld heb ik mezelf iets te verwijten - al denk ik daar vandaag niet te veel aan. We zullen na de onderzoeken wel conclusies trekken.”

“Kijk, als er één keer een klein schietincident plaatsvindt, denk je: oké, kan gebeuren. Als dat een paar keer gebeurt, zeg je: er scheelt iets. Als je dan naar verklaringen zoekt, kom je uit bij het feit dat Defensie zich in een onvoorstelbare mutatie - het is meer dan een transformatie - bevindt. Het is nog altijd met vliegtuigen en schepen maar voor de rest is Defensie compleet aan het veranderen. Het probleem is dat de mensen met ervaring en expertise stoppen en niet de tijd krijgen om de instroom van nieuwe krachten de ‘best practices’ mee te geven. We hebben het volk niet meer om onze jonge mensen te coachen. Daarnaast hebben we ook te weinig mensen om de interne controlemechanismen overal goed te laten draaien.”

Een farce zoals deze mag eigenlijk niet verbazen. U hebt het eind vorig jaar zelfs voorspeld. Toen zei u in De Tijd, wanneer het over besparingen ging: “We hebben het dieptepunt nog niet gezien. Er zullen nog ballen van de tafel vallen, al weet ik nog niet waar en hoe.”

“Ik ben blij dat je die uitspraak nog eens bovenhaalt. We proberen alles zo goed als mogelijk te beheersen maar we hebben twee- tot drieduizend mensen te kort: dan verhoogt de werkdruk op de mensen die je wel hebt. Doe daar nog een ‘couche’ covid bij, met mensen die zich niet kunnen uitleven, en dat maakt dat je … (denkt na) situaties tegenkomt waarbij een klein vonkje genoeg is om een groot incident te veroorzaken.”

Was dit dan een ‘accident waiting to happen’?

“Dat gaan we na het onderzoek kunnen zeggen.”

Maar u zei het een paar maanden geleden eigenlijk al.

(ontwijkend) Je moet alle info op tafel hebben liggen om te kunnen oordelen. De vorige regering heeft een strategische visie uitgewerkt en deze regering heeft de toename van ons budget bevestigd: dat is een goede zaak. Op sommige dagen frustreert het me dat we niet meer middelen hebben maar ik ga niet iedere dag in de krant staan roepen dat het schandalig is dat het leger geen geld krijgt. Ik zeg dat tegen politici, ik zeg dat tegen de minister.”

Klopt u soms op tafel bij defensieminister Ludivine Dedonder?

“Wij hebben goede en kordate gesprekken, daar mag je zeker van zijn. We delen niet op ieder vlak dezelfde mening maar dat geeft niet.”

Als u zegt dat het gebrek aan middelen mee tot de verdwijning van Jürgen Conings heeft geleid, vindt u de politiek dan ook mee verantwoordelijk?

“Het is een politieke keuze geweest om twintig jaar lang een beleid te voeren waarbij onder meer Defensie minder geld kreeg. Voilà. Dat is een keuze.”

En dan moeten ze er Jürgen Conings maar bij nemen?

“Als politici de infrastructuur van sommige eenheden zien, reageren ze verontwaardigd. Maar dat betekent niet dat mijn budget morgen zal verdubbelen.”

Een maand geleden werd het Groot Schietveld in Brecht door militairen in lichterlaaie geschoten omdat ze verkeerde kogels gebruikten. De militaire brandweerwagen stond toen in panne en de personen die ermee overweg konden bleken met pensioen. Nu is er het dossier-Conings waarin de misverstanden talrijker lijken dan in een gemiddelde aflevering van FC De Kampioenen. Dit is toch dramatisch voor de reputatie van Defensie?

“De schoonheid van onze organisatie zit in de motivatie van onze mensen. Ondanks alles wat er gebeurt overtreft een ruime meerderheid iedere dag zichzelf. Voor de militairen die nu in Afrika of Afghanistan zitten en hun families die thuis op hen wachten doet de case-Conings heel veel pijn.”

De schade in Brecht is niet te overzien. Oorzaak is het verkeerd gebruik van kogels door militairen. Beeld Gregory Van Gansen / Photo News
De schade in Brecht is niet te overzien. Oorzaak is het verkeerd gebruik van kogels door militairen.Beeld Gregory Van Gansen / Photo News

“Ik denk wel dat het imago van het leger de voorbije vijf jaar heel wat verbeterd is. Militairen op straat hebben daar een zeer positieve invloed op gehad, net als de steun aan rusthuizen tijdens de coronacrisis. Een brand of deze zaak brengen dat imago natuurlijk klappen toe. Maar ik ben er zeker van dat er straks weer positieve verhalen zullen komen.”

Om af te sluiten: kan u garanderen dat er de komende twee jaar geen nieuwe Jürgen Conings opduikt?

“Ik kan u garanderen dat we het maximale zullen doen om dat te vermijden.”

En is dat mogelijk met de beschikbare middelen?

“De beloofde middelen zullen helpen om dat te vermijden. Als er ineens besparingen komen en we die middelen niet krijgen, dan zit ik wel in moeilijkheden.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234