Vrijdag 05/06/2020

Verkeer

“Voor 2 eurocent per kilometer gaan weinig mensen hun auto laten staan”

Beeld belga

We bleven dit jaar alweer massaal aanschuiven op de weg, zo blijkt uit de jaarlijkse filebarometer van Touring Mobilis. Biedt rekeningrijden de lang verwachte, duurzame oplossing?

Dit jaar stonden we met z’n allen meer dan 1.588 uur in de file op de Belgische wegen. Dat zijn 66 dagen, een stijging met acht dagen of 12 procent ten opzichte van vorig jaar. Volgens de nieuwe filebarometer van Touring Mobilis nemen bovendien vooral de ‘kortere’ files toe, tussen de 100 en 250 kilometer. Door spitsmijden en sluipverkeer ziet Touring steeds meer files opduiken buiten de spitsuren en naast de hoofdwegen. 

Het fileprobleem vraagt volgens verkeersexperts een gecombineerde aanpak. “Je moet enerzijds het aanbod aan alternatieve vervoersmiddelen uitbreiden,” zegt mobiliteitsexpert Dirk Lauwers (UGent), “en anderzijds de automobiliteit aan banden leggen.” Dat laatste kan door het autogebruik in te perken via circulatieplannen of door het duurder te maken via slim parkeerbeleid of rekeningrijden. Belast je een chauffeur per gereden kilometer, dan zal die minder kilometers met de wagen willen rijden, luidt de economische logica.

“Het principe is inderdaad logisch, maar de praktische uitwerking is een stuk moeilijker”, meent voormalig professor verkeerskunde Willy Miermans, verbonden aan de Universiteit Hasselt. “Dit gaat om het aanpassen van gedrag, dus moet je de tarieven hoog genoeg leggen. Voor 2 eurocent per kilometer gaan weinig mensen hun auto laten staan.”

Invloed

Die 2 eurocent is wat experts verwachten als Vlaanderen een ‘budgetneutrale’ kilometerheffing op personenwagens invoert die niet duurder zou uitvallen dan de huidige verkeersbelasting en brandstofaccijnzen. Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) laat de concrete uitwerking van rekeningrijden op personenwagens momenteel onderzoeken, om ten vroegste in 2024 te worden ingevoerd. De voorbereidende studie zou in april 2019 klaar zijn. Op de studietafel werd volgens De Tijd alvast afgeklopt dat de heffing in het hele Vlaamse Gewest zal gelden. Dat an sich zou al uniek zijn, zegt verkeersexpert Kris Peeters: “Op die schaal is het nog nooit ergens toegepast, maar we vinden het warm water niet uit. In grootsteden zoals Londen en Stockholm heeft rekeningrijden het autoverkeer wel degelijk sterk doen dalen.”

Dat in Stockholm sinds de invoering van de kilometerheffing 20 procent minder auto’s rijden klinkt beloftevol, maar de precieze tarifering zal bepalend zijn om eenzelfde gedragswijziging in Vlaanderen te realiseren. “De helft van de Vlaamse werknemers woont op minder dan 10 kilometer van hun werk”, zegt Vincent Meerschaert, directeur van het adviesbureau Traject. “Zelfs met slim rekeningrijden zullen de extra kosten voor hen verwaarloosbaar zijn. Voor 1 of 2 eurocent per kilometer zal iemand niet snel de bus of de stoptrein nemen. Voor korte afstanden is het beter om te investeren in fietssnelwegen.”

Daarnaast valt het sturend effect van een kilometerheffing te betwijfelen voor wie zijn eigen wagen of tankkaart niet hoeft te betalen. In Vlaanderen is één op de vijf personenwagens een bedrijfswagen. “Als de werkgever de kosten betaalt, zal de chauffeur zijn gedrag niet aanpassen”, zegt Miermans, die vindt dat de overheid moet ophouden met het afwimpelen van de kosten op de werkgever.

Doelstelling

Bovendien moet de overheid nadenken over welke doelstelling ze voor ogen heeft. Dirk Lauwers: “Willen we vooral files verlagen, dan is spitsmijden belangrijk, dus moet je het moment van de kilometerheffing goed bepalen. Wil je minder fijnstof in woonstraten of nabij scholen, dan doet de plaats ertoe. Gaat het om een algemene verbetering van het klimaat, dan zou iedereen overal gelijk moeten worden belast.” 

De onduidelijke focus in het huidige debat is volgens Kris Peeters de reden waarom er weinig maatschappelijk draagvlak voor is: “Het gaat heel snel over centen, terwijl niemand zegt wat we ervoor in de plaats krijgen. Wordt het zo onhandig aangepakt door minister Weyts met de bedoeling om het plan te verbranden?”

Dat het plan potentieel heeft, betwijfelen de experts niet, temeer omdat het erg flexibel is. “Je kan de heffing makkelijk corrigeren naargelang de doelgroep of het tijdstip”, zegt Peeters.

En dan is er nog de Vlaamse ruimtelijke ordening. Rekeningrijden haalt weinig uit als mensen nog altijd een lange afstand moeten overbruggen tussen woon- en werkplek. “Je kan mensen moeilijk verplichten om dichter bij hun werk te gaan wonen,” zegt Meerschaert, “maar je kan er wel voor zorgen dat nieuwe kantoren op een bereikbare plek worden neergepoot. Dan is de neiging om de trein te nemen al een stuk groter.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234