Zondag 21/04/2019

Facebook

Voor 100 miljoen mensen staat het internet gelijk met wat ze van Facebook te zien krijgen

Enkele vrouwen zijn druk bezig met de smartphone in Zanzibar. Tanzania is een van de landen waar internet.org van Facebook beschikbaar is. Beeld BELGAIMAGE

Facebooks missie is de wereld connecteren. In landen waar internet niet zo toegankelijk is, rolt Mark Zuckerberg al vijf jaar lang internet.org uit. Die non-profitorganisatie van Facebook verbindt 100 miljoen mensen in 63 landen gratis met het www. Al moet daar misschien een extra w bij: een wereldwijd web met weerhaken.

"Wij blijven werken aan connectiviteit, en onze inspanningen met Internet.org geven 100 miljoen mensen toegang tot het internet terwijl ze dat anders nooit zouden hebben gehad." 

Het zinnetje vormde een klein, maar belangrijk detail in een voorbereide verklaring van Mark Zuckerberg over de nieuwe kwartaalresultaten. Het project moet mee bewijzen dat Facebook niet alleen die fantastisch draaiende advertentiemachine is, maar dat het bedrijf een geweten heeft en het goed voor heeft met de wereld.

Internet.org bestaat bijna vijf jaar. Het non-profitinitiatief heeft als doel iedereen ter wereld dezelfde mogelijkheden te bieden die het geconnecteerde deel van de wereld vandaag heeft. Volgens Internet World Stats heeft bijna de helft van de wereldbevolking geen toegang tot het internet. Vooral in Afrika (35,3 procent) en Azië (48,1 procent) is de internetpenetratiegraad nog heel laag.

Toejuichen

"Een internetverbinding is cruciaal om stappen te zetten in ontwikkelingslanden", zegt Bogdan Van den Berghe, directeur van ontwikkelingsorganisatie 11.11.11. "75 procent van de bevolking in ontwikkelingslanden is boer. Dankzij een smartphone met internetverbinding kunnen zij prijzen opzoeken en het weer in de gaten houden."

Van den Berghe herinnert zich nog toen Facebook in 2013 aankondigde dat het internet naar iedereen zou brengen. "Dat konden we alleen maar toejuichen, op voorwaarde dat het een open internet is voor iedereen."

En daar wringt het schoentje. Neem Free Basics van internet.org, de app die mensen gratis toegang geeft tot een aantal internetdiensten in 63 landen waar een internetverbinding duur is of waar die niet de eerste zorg is van inwoners. Het gaat om diensten zoals zoekmachine Bing, een weerapp, BBC News en natuurlijk ook Facebook. 

Facebook betaalt plaatselijke internetproviders voor het internetverkeer en bepaalt welke diensten worden aangeboden. Waarom de zoekmachine Bing gratis is in het pakket en Google niet, is de keuze van Facebook.

"Het probleem is dat mensen in in landen waar Free Basics wordt aangeboden geen kennismaken met het vrije internet zoals wij dat kennen", zegt Hans de Zwart van Bits of Freedom, een organisatie die opkomt voor digitale burgerrechten.

In Europa kennen we het principe van de netneutraliteit. Dat wil zeggen dat elke bit gelijkwaardig behandeld moet worden. Je mag als Telenet niet aan je klanten vragen om extra te betalen voor toegang tot bepaalde internetdiensten. "Facebook doet in ontwikkelingslanden het omgekeerde door bepaalde diensten gratis te maken. Zero rating – zoals dat heet – is dus ook een schending van netneutraliteit", zegt de Zwart.

Bizarre omstandigheden

Dat bleek ook uit het vernietigende rapport dat media- en activistengroep Global Voices vorig jaar publiceerde. In elk land wordt het aanbod van de diensten wel wat aangepast naar lokale noden. Maar wie zijn website niet schikt naar Facebooks voorwaarden, komt er niet in. Zo zijn de belangrijkste nieuwswebsites in Ghana en Mexico niet te consulteren in de app.

Maar ook wie een Facebook-profiel aanmaakt in het Basic Free aanbod, stoot op bizarre omstandigheden. Wanneer iemand een link in zijn tijdlijn ziet die geen deel uitmaakt van het pakket, kan die de link niet openen. Er verschijnt een pop-up: "Je verlaat Basic Free, hier gelden de standaard abonnementskosten." Ook een zoekmachine zoals Bing met hyperlinks wordt nutteloos. Je kunt de zoekresultaten niet aanklikken.

Zuckerberg werd al meermaals aangesproken over die neveneffecten. Telkens antwoordde hij categoriek: "Als iemand niet kan betalen om verbinding te maken met het internet, is het altijd beter om een stukje toegang te hebben dan helemaal geen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.