Dinsdag 19/11/2019

'Voor 100 gram americain komen ze niet meer af'

Gent dat openbloeit door auto's te bannen? Het is de premisse van het circulatieplan, maar daar moeten de lokale handelaars smakelijk om lachen. 'Het stadsbestuur zegt het zelf: dit is een grote gok.'

Het is smullen in Gent. De toog van delicatessenzaak Wickerhoff ligt vol met speciale kazen, vissoorten en fijne charcuterie. Van ver buiten de stad komen fijnproevers naar de Nederkouter om hun mandje te vullen. Met dit zomerweer gaan de hapjes vlotjes van de hand. De klanten zijn een tikkeltje ouder dan gemiddeld en hebben er wel een verplaatsing voor over om hun favoriete borrelhapjes op tafel te zetten.

Vanaf maandag rijden hier plotseling meer auto's voorbij. De Nederkouter wordt dan een belangrijke invalsweg voor wie vanuit het zuiden naar het centrum wil. Maar achteraf weer thuis geraken, dat wordt een andere zaak, vreest eigenaar Robert Wickerhoff: "Onze klanten moeten verder richting centrum om de stad te verlaten via de Brabantdam, de Kouter en de overvolle Kuiperskaai."

Robert is de voorzitter van de dekenij, de lokale handelsvereniging. Die wordt allesbehalve vrolijk van het circulatieplan. "Het stadsbestuur zegt het zelf: dit is een gok. Niemand weet wat er gaat gebeuren. En nee, als handelaar ben je niet zo voor gokken. Wij hebben meestal een strak businessplan. Anders mogen we er niet aan beginnen van de overheid. Dan moet ze haar regels ook zelf naleven."

Sperperiode

Drie maanden geleden haakte de broodleverancier van Robert af. Hij verloor te veel tijd aan de wegenwerken in Gent. En makkelijker wordt het niet. Als leveranciers in de voetgangerszone willen, moeten ze een vergunning aanvragen en de sperperiode tussen 11 en 18 uur respecteren. "Ik moet mijn leveranciers al maanden geruststellen", zegt Robert. "Eigenlijk zou de stad dat moeten doen."

Uiteraard zijn er voorstanders, maar het verhaal van Robert illustreert waarom in veel Gentse handelszaken een petitie ligt tegen het circulatieplan. Winkels, cafés en restaurants vrezen de economische doodsteek. Want één keer willen hun klanten nog wel een inspanning doen om tot bij hen te geraken. Misschien twee. Maar daarna houdt de loyaliteit op.

Uit een online-enquête van Voka bij duizend handelaars blijkt dat een op de drie Gentse handelaars een vertrek uit het centrum overweegt vanwege het mobiliteitsplan. Zeven op de tien oordelen dat de mobiliteit in Gent slechter af zal zijn dan voorheen. Een signaal dat volgens Voka niet mag worden genegeerd, hoe beperkt de enquête ook is.

"Vroeger was de stad een bruisend centrum van denkers en werkers. Maar wat krijgen we nu? Gent plooit terug op zichzelf", zucht Robert. "Mensen die van buiten de stad komen, lijken niet meer welkom. Voor 100 gram americain of kaas zullen ze wellicht niet meer komen." De deken vreest dat veel handelaars over de kop zullen gaan.

Niet dat het stadsbestuur heeft stilgezeten. Om tegemoet te komen aan de zorgen van de handelaars werd er onlangs een distributieplatform opgericht. Tussen 11 en 18 uur mogen twee grote spelers - CityDepot en BubblePost - toch nog pakjes leveren in de binnenstad. Afspraak is dat zij enkel milieuvriendelijke voertuigen en fietsen gebruiken.

Een ander experiment is voorlopig geen succes. Wie sinds december gaat shoppen in Gent, kan in de winkel iets kopen, dat afrekenen en het later afhalen in een afhaalpunt of ondergrondse parking. Maar ondanks de medewerking van de winkels en de forse investering van de stad (meer dan 300.000 euro) slaat het handenvrij shoppen niet echt aan. Misschien komt daar straks wel verandering in.

De vraag is niet óf maar hóé de Gentse handel zal veranderen, zegt Filip Watteeuw (Groen), schepen van Mobiliteit. "De transformatie van de handel is er sowieso, met of zonder circulatieplan. Kijk naar de klassieke invalswegen zoals de Dendermondsesteenweg of de Wondelgemstraat. Die zijn zeer bereikbaar voor de auto, maar de handel verliest er wel aan kwaliteit. Dat is een transformatie in de verkeerde richting."

Volgens Watteeuw kan Gent onmogelijk opboksen tegen de e-commerce of tegen de baanwinkels van Lochristi. Daarom moet de stad het verschil maken met haar kwaliteit.

Dat het kan, bewijst de Lousbergmarkt, een overdekte biomarkt aan de Visserij. "Vroeger was daar enkel een kaaswinkel, maar nu heb je er verschillende winkeltjes waar mensen uit de hele buurt naartoe komen op de fiets", zegt Watteeuw. "Alles draait om de sfeer en de beleving. Als het aangenaam rondwandelen en rondkijken is, dan komen de mensen vanzelf."

"Neen, een economische doodsteek is het niet. Maar handelaars zullen zich wel moeten herpositioneren", zegt Anne Leemans, expert mobiliteit en planning en secretaris-generaal van de Ydesign Foundation. "Winkels moeten hun aanbod aanpassen. Het is aan de stad om hen daarbij te begeleiden."

Leemans hoopt dat het plan de verschraling in de stadskern kan tegengaan. "Het gebruik van open ruimte gaat hand in hand met mobiliteit", zegt ze. "In een buurt met enkel grote zaken is er na sluitingstijd niets meer te doen. Bij kleinhandel wonen de uitbaters er vaak boven. Dat zorgt toch voor een andere dynamiek en interactie."

De Lange Munt toont alvast hoe het niet moet. Daar werden kleine panden de afgelopen jaren samengevoegd. Verstikkend voor de kleinhandel, maar evenzeer voor de rest van de stad.

"Wat ik heel jammer vind, is de vercommercialisering van het winkelaanbod. Grote merken nemen steeds grotere oppervlakten in, waardoor ook de huurprijzen stijgen." Volgens haar moet de stad regels opstellen over wat kan en wat niet kan. Anders verglijdt Gent naar ongezellige toestanden als in het Nederlandse Eindhoven.

Impulsaankopen

Andere experts zien de toekomst van Gent rooskleurig in. "Sommige zaken zullen wellicht verhuizen, maar andere komen erbij. Ik verwacht dat er netto gezien niet zoveel verschil zal zijn. De handelszaken in de kern van het voetgangersgebied zullen het wellicht nog iets beter doen dan voorheen", zegt Kobe Boussauw, docent ruimtelijke planning en mobiliteit (VUB).

Na het vorige mobiliteitsplan in 1996, toen Gent zijn eerste voetgangerszone kreeg, hebben een aantal handelaars hun deuren gesloten, maar kwamen andere in de plaats. Volgens het Nationaal Syndicaat van Zelfstandigen is het aantal lokale winkels in Gent de voorbije vijf jaar met 5,4 procent gestegen.

"Natuurlijk zijn ze ongerust, maar handelaars zijn ondernemers. En ondernemend zijn wil zeggen dat je creatief bent", zegt mobiliteitsexpert Kris Peeters. Hij is ervan overtuigd dat mensen bereid zijn om meer inspanningen te leveren als ze daarvoor worden beloond. "In ruil voor het circulatieplan krijgen mensen een aangenamere, bruisende binnenstad. Zij die komen, zullen wellicht meer centen opdoen aan impulsinkopen."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234