Woensdag 18/09/2019

Vonkenregen

IJS

Ik zag een stok uit ijs steken als een arm uit een meer - waar ben je

toch al die tijd geweest? - toen pas zag ik de grote luchtbel

alsof je uit glazen kleren gewurmd oneindig traag

van de bodem van het meer kwam

zwemmen naar de ijskorst, ik hakte met mijn hiel in het ijs

in de hoop

je na al die tijd, al was het maar die ene seconde,

niet kwijt te raken.

Het knerpen van de sneeuw, het kraken van het meer

waar iemand al jarenlang op me af komt rennen.

Uit Peter Verhelst,Zing Zing, 2015, Prometheus Amsterdam.

Het leuke van leven in 2017 is dat het letterendebat zich niet meer afspeelt in fossiele literaire tijdschriften of op dito weblogs, maar gewoon, lekker makkelijk, op Facebook. Morgen wordt de VSB-poëzieprijs uitgereikt en toen de nominaties bekend werden, brak er flink rumoer los op de tijdlijnen van de literaire wereld. Obligate felicitaties voor de genomineerden, gemopper omdat bepaalde titels op de shortlist ontbraken.

Ik vertelde dit aan een vriend die niet echt bekend is met de dichtwereld (of nou ja, hij werkt voor een drankgroothandel), waarop hij zei dat poëzie geen wedstrijd hoort te zijn. Dat zo'n eerbewijs leuk is voor de winnaar, maar dat de doorsnee lezer er niets aan heeft. Daar heeft hij grotendeels gelijk in, maar poëzieprijzen zijn als religie: ze werken als je erin gelooft. En wie zo'n wedstrijd een beetje serieus neemt bespaart op zijn minst tijd: je hoeft je niet door een heel jaar aan poëzie heen te ploegen om er na veel pijnlijke enjambementen achter te komen welke bundels nou de moeite waard waren. Dat voorwerk wordt gedaan door de jury, en aangevuld door de commentatoren op Facebook. Op basis van alle reacties op de nominaties weet je al snel welke bundels in ieder geval het lezen waard zijn. Poëzie die de gemoederen bezig houdt is meestal interessante poëzie.

Dat geldt zeker voor de shortlist van dit jaar. Het klinkt als een luxeprobleem, maar de reden dat er (ondanks een erg mooie club genomineerden) alsnog werd gemopperd op de keuze van de jury, is het feit dat er in 2016 gewoon ziek veel fantastische poëzie uitkwam. Dan kan het niet anders dan dat er ook een aantal wolken van bundels niet geëerd werd met een nominatie, zoals die van bijvoorbeeld K. Michel, Bernard Wesseling, Roland Jooris en Willem Thies.

Zo'n maximum aantal nominatieplekken heeft in sterke poëziejaren iets treurigs, want er valt nog veel meer moois te lezen.

Kijk, jureren gaat nooit zonder gewond te raken: dat weet ik uit eigen ervaring. Je leest je zwaar onderbetaald door die twee meter gedichten heen en dan is er altijd wel een werk dat je hart steelt en waarvoor je bereid bent te vechten. Tot je aan de jurytafel plaatsneemt en je over poëzie gaat praten. En er bundels op de shortlist belanden die je graag ziet maar die niet meteen een vonkenregen tussen je linker- en rechterhersenhelft veroorzaakten.

Dat is de enige verklaring waarom een van mijn lievelingsbundels niet genomineerd is voor deze VSB: Zing Zing, van het Vlaamse wonder Peter Verhelst. Letterlijk ieder gedicht is goed. Ieder deel kan op zichzelf staan, maar tezamen vormen de verzen een magma dat zich onder de huid verspreidt. Zing Zing is een duet tussen geliefden, trefzeker zonder aan meerlagigheid in te boeten. Een conceptalbum dat iedere belofte inlost. Je breekt je nek over de knappe beelden en slimme woordkeuzes.

Dus lieve mensen, mijn eigen tip: lees alle vijf genomineerde bundels, plus deze van Peter Verhelst. Dan hebt u enkele van de parels van 2015-2016 tot u genomen en kunt u zich opmaken voor het komende poëziejaar, dat met titels van Tonnus Oosterhoff, Marije Langelaar en Micha Hamel weer voor verhitte Facebook-discussies voor de volgende VSB gaat zorgen. En zo hoort het ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234