Vrijdag 21/01/2022

Volgens critici brengt EU-commissievoorzitter Amerikaanse 'eigenaarsmaatschappij' dichterbij

Bart Staes (Groen!): 'Thatcherisme in zijn slechtste jaren'

Barroso gaat voor economie en economie alleen

Europa moet zich fixeren op economische groei. Dat is de omstreden stelling van commissievoorzitter Barroso, die verwacht/hoopt dat er op die manier zes miljoen banen bij komen vóór 2010. Volgens sommigen zet Barroso met zijn eenzijdige aanpak het sociale Europa op de helling en komt de ownership society, zoals die ook George W. Bush voor ogen staat, alweer een stuk dichterbij.

Brussel

Eigen berichtgeving

Fabian Lefevere

Voor Romani Prodi was de Lissabon-strategie de grootste ontgoocheling van zijn passage als commissievoorzitter. Voor zijn opvolger José Durão Barroso zou het de grootste uitdaging worden, zo zei hij zelf bij zijn aantreden. De stevige ambities die de Europese leiders in 2000 op de Europese top van Lissabon uitspraken, lijken immers op de klippen te lopen. Europa, zo werd toen afgesproken, moest in 2010 de meest competitieve economie ter wereld worden. Het failliet daarvan is ook een beetje het verhaal van Europa: de nationale hoofdsteden bleken de voorbije jaren te zeer verwikkeld in een onderlinge concurrentiestrijd om de economische spelregels op elkaar af te stemmen. Zozeer zelfs dat de voormalige Nederlandse premier Kok, aangesteld om de strategie tegen het licht te houden, in november de vrees uitsprak dat Lissabon "synoniem zou worden van gerateerde doelen en niet nagekomen beloften".

Niet dus als het van Barroso afhangt, zo bleek bij zijn midterm review die in de lente nog door de Europese raad van staatshoofden en regeringsleiders bekrachtigd moet worden. Opvallend was dat daarin de ambities wat teruggeschroefd zijn. Van de 'meest competitieve economie ter wereld' is niet langer sprake, wel van zes miljoen nieuwe banen. Barroso pleit voorts voor meer geld voor innovatie, simpeler regels voor het bedrijfsleven om onder meer investeringen aan te trekken en de aanstelling van een nationaal verantwoordelijke per lidstaat die over de uitvoering van de strategie moet waken.

Het grootste twistpunt daarbij is zonder enige twijfel Barroso's eenzijdige focus op de economie, terwijl in Lissabon toch van drie pijlers uitgegaan werd: economie, maar ook sociaal welzijn en ecologie. Een bloemrijke Barroso daarover: "Het is alsof ik drie kinderen heb - de economie, onze sociale agenda en het milieu. Zoals elke moderne vader ben ik bereid alles te laten vallen als een van mijn kinderen ziek is en zal ik me helemaal over hem ontfermen tot hij weer genezen is. Dat is normaal en verantwoordelijk. Dat betekent niet dat ik minder van de twee anderen hou!"

"Een slechte vader", is het laconieke commentaar van SP.A-europarlementslid Mia Devits. "Begrijp me niet verkeerd: ik ben het helemaal met Barroso eens als hij de economie wil opwaarderen en voor innovatie pleit. Maar er zijn toch een aantal doelstellingen uit de aanvankelijke tekst van de Lissabon-strategie verdwenen: de strijd tegen de armoede of het engagement dat de sociale zekerheid in de lidstaten in eenzelfde richting moet evolueren. Zes miljoen jobs is ook veel minder dan de volledige tewerkstelling - 22 miljoen extra jobs dus - waarvan eerst sprake. Barroso presteert het bovendien te pleiten voor fiscale concurrentie tussen de lidstaten, wat zou betekenen dat er helemaal geen geld meer overblijft voor de sociale dienstverlening."

De discussie die zich nu, en eigenlijk al sinds de aanstelling van Barroso, ontspint is die van de kip en het ei. Wat komt eerst: economische groei of sociaal welzijn? PS-voorzitter Elio Di Rupo liet gisteren weten niet te geloven in de these dat economische performantie automatisch sociaal welzijn creëert. "Integendeel, een sociale omgeving en een doeltreffend samenhangingsbeleid zijn essentiële factoren voor groei en welvaart."

Met Devits is Di Rupo het eens dat Europa met deze midterm review, die een hogere flexibiliteit en lagere uitkeringen propageert, onvermijdelijk opschuift in Amerikaanse richting. In die van McJobs dus, de slecht betaalde en uitzichtloze jobs in (vooral) de Verenigde Staten, of Bush' ownership society, waarin iedereen zelf verantwoordelijk is voor zijn sociale zekerheid en onderwijs. Devits: "Als een verhoogde competiviteit afgedwongen wordt met meer flexibiliteit gaan we die kant op, ja. Het probleem is dat er in Europa een meerderheid van conservatieve regeringen is, en die willen het zo." Bart Staes (Groen!) heeft het van zijn kant over "Thatcherisme in zijn slechtste jaren".

Lof op Barroso moet vooral gezocht worden in conservatieve en liberale kringen. Bij Marianne Thyssen (CD&V) bijvoorbeeld. "Niet slecht", zo schat ze Barroso's presentatie in. "Zijn aanpak is de juiste. In een sociaal Europa draait alles allereerst om banen, wat voor een toegenomen koopkracht en een spreiding van de welvaart zorgt. De economische pijler is de voorwaarde voor de twee andere. En als we de concurrentie op wereldvlak willen overleven moeten we íéts doen. Het getuigt van lef dat Barroso de keuze durft te maken. Ik geloof niet dat we in Amerikaanse richting opschuiven, anders zou ik hier nooit achter staan. Het omgekeerde is waar. Europa heeft, met zijn sociale zekerheid, een eigen model en dit is nodig om de fundamenten daarvan te bewaren."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234