Maandag 21/06/2021

Volgens Belgisch onderzoekster Debby Guha-Sapir is mens kwetsbaarder voor natuurgeweld

Guha-Sapir: 'Waar moet een straatarm gezin heen als de noodtoestand afgekondigd wordt? Er zijn niet eens opvangplaatsen voorzien'

'We moeten helemaal anders leren reageren op rampen'

Brussel

Eigen berichtgeving

Marjan Justaert

De tsunami, orkanen die over de Amerika's raasden, aardbevingen, hongersnood en een verzengende droogte tot in het zuiden van Spanje, Portugal en Frankrijk: er lijkt geen eind te komen aan de rampen. 'De laatste dertig jaar zijn de zogeheten hydrometeorologische rampen inderdaad drastisch toegenomen', beaamt UCL-professor Debby Guha-Sapir, hoofd van het Center for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED). 'Het aantal mensen dat erdoor wordt getroffen, is zowat verviervoudigd in die tijd. Hoe dat komt? We zijn kwetsbaarder geworden, omdat we verkeerd reageren op natuurgeweld.'

Eerst is er het veelbesproken waarschuwingssysteem in de Indische Oceaan, dat de bevolking errond moet alarmeren als er een tsunami op komst is. "Op zich is dat weggegooid geld", redeneert Guha-Sapir, "want zo'n systeem kan maar maximum twaalf tot vijftien minuten op voorhand voorspellen of er een zeebeving aankomt. Pas op, ik ben niet tegen een dergelijke installatie, maar ze is slechts een schakel in de ketting. Even belangrijk is een deftig responssysteem, zodat iedereen weet waar hij heen moet als het alarm in werking treedt, en een goede communicatie. Want waar moet een straatarm gezin met drie kinderen, een oudere grootmoeder en een inwonende schoonzoon in hemelsnaam heen als de noodtoestand afgekondigd wordt? Er zijn niet eens opvangplaatsen voorzien."

De conclusies van een recent werkbezoek aan zowel Banda Atjeh (Indonesië) als Tamil Nadu (India) spreken voor zich. Guha-Sapir: "Vooreerst stelden we vast dat de meeste mensen die bezwijken aan een natuurramp tussen de zes en de twaalf uur nadat het geweld is uitgeraasd, sterven. Ik spreek over ongeveer 98 procent, wat wil zeggen dat de meeste hulp te laat zal zijn. Beter is dus om te focussen op preventie. Ten tweede viel het ons op dat het gros van de dodelijke slachtoffers vrouwen waren. De reden daarvan is dat zij vaak niet kunnen zwemmen." Zwemlessen geven in de basisschool is volgens de Belgische deskundige een prangender nood dan verschillende alarmsystemen uittesten in gesofistikeerde laboratoria.

"Eerder deze week was er in de Verenigde Staten een bijeenkomst van mensen van de Wereldbank die zich bogen over het voorkomen van natuurrampen. Ze wilden eveneens uitvlooien hoe die preventie opgenomen kan worden in het ontwikkelingsbeleid van verschillende landen. De Wereldbank - en andere grote donoren - zien namelijk hoe de door hen aangelegde infrastructuur door grof natuurgeweld wordt weggespoeld, zoals bijvoorbeeld een grote brug in de Indiase regio die wij bezochten. Hoe moeten ze dat voorkomen? Het antwoord is simpel: we moeten steviger infrastructuur bouwen. Waarom sterven bij een even krachtige aardbeving in Japan nooit zoveel mensen als in Pakistan? In Pakistan wordt geen mortel gebruikt om de huizen te bouwen, waardoor de bewoners ervan veel kwetsbaarder zijn."

Arme mensen wonen als sardientjes op elkaar in risicogebieden zoals sloppenwijken. "Dát zijn de mensen die sterven aan de gevolgen van een natuurramp. Net daarom moeten we hen extra ondersteunen op het vlak van opleiding, infrastructuur of bereikbaarheid", aldus de UCL-professor. Daar is niet per se meer geld voor nodig. Guha-Sapir: "Meer geld vragen is het makkelijkste antwoord, dat zowat altijd naar voren wordt geschoven. Maar in veel gevallen kan geld ook verlammend werken en is geld geen oplossing. Met een teveel aan geld, zoals bijvoorbeeld de zes miljard euro die gedoneerd werd in de eerste weken na de tsunami, worden er foute beslissingen genomen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234