Woensdag 24/07/2019

Klimaat

Voka: “Blijven vertellen dat die klimaattransitie nul euro gaat kosten, is de mensen een rad voor ogen draaien”

Wouter De Geest, voorzitter van Voka en CEO van BASF, vindt dat de industrie haar steentje al meer dan bijgedragen heeft. Beeld Wouter Van Vooren

Wouter De Geest is het beu dat de industrie zo vaak de gebeten hond is in het klimaatdebat. Net zoals de Voka-voorzitter en havenbons de aankondigingspolitiek van – welja – de politiek grondig beu is. 

“Allez, kijk naar Victor Campenaerts. Die jongen gaat straks het werelduurrecord proberen te breken. Het is zijn ambitie sneller te rijden dan iemand hem ooit heeft voorgedaan. Daar heeft hij zich ook tot in de puntjes op voorbereid. En kijk nu eens naar onze klimaatpolitiek?” 

Het interview loopt op zijn einde en Wouter De Geest, CEO van de chemiereus BASF en sinds eind vorig jaar ook voorzitter van het ondernemersnetwerk Voka, vat nog eventjes samen wat hem zo stoort aan het hele klimaatdebat. “Wij zeggen niet alleen dat we het wereldrecord gaan breken, we zeggen ook dat we dat overmorgen gaan doen. Maar we zijn niet eens gestart met onze trainingen. En we zijn er ook nog niet uit in welke sporttak we dat wereldrecord ambiëren. Dat is de staat van onze klimaatpolitiek.”

Het is meteen de reden waarom BASF, het bedrijf waarvoor De Geest al 37 jaar werkt en waar hij sinds 2007 ook CEO is, Sign for My Future niet tekent. De reden ook waarom Voka besloot die intentieverklaring voor een beter klimaat niet te ondersteunen. “Ambities die je niet omzet in acties zijn waardeloos. Er zijn al doelstellingen genoeg. Er zijn de Kyoto-akkoorden, er is het klimaatakkoord van Parijs. We weten allang waar we naartoe willen. Het moet nu eindelijk ook eens gebeuren.”

Begint u er maar aan: de industrie is de grootste vervuiler, blijkt uit cijfers van de Vlaamse overheid, met een uitstoot van 21 miljoen ton.

(Droog) Mooi inleidend statement. Natuurlijk stoot de industrie CO2 uit. Maar wie heeft al de grootste inspanning geleverd? De industrie. Zonder ons zou ons land geen enkele, maar dan ook geen enkele klimaatdoelstelling gehaald hebben. 85 procent van de CO2-reductie komt van ons. Ik zeg u: als de transportsector en de huizenmarkt hun huiswerk niet gaan maken, dan komen we er niet.”

Groen en sp.a pleiten voor een isolatieplan waarbij de burger de investering pas achteraf terugbetaalt met de winst op de energiefactuur. Goed idee?

“We vinden het uitstekend dat er ambitie is om massaal te renoveren. Momenteel zijn onze huizen even goed geïsoleerd als in Spanje of Griekenland, terwijl het klimaat helemaal anders is. Je zou een vrijstelling van registratierechten bij de aankoop kunnen geven voor wie zijn huis isoleert. Waarom overleg je ook niet met de financiële sector om specifieke leningen te voorzien voor dit soort renovaties?”

Bent u ook gewonnen voor een klimaatbank, zoals Johan Vande Lanotte (sp.a) voorstelt?

“Laat me niet beginnen over Zilverfondsen en consorten. Ik heb ook geen zin om geld bij te drukken, zoals de groenen suggereren. We hebben geen korte injectie voor onze economie nodig, wel een permanente oplossing.”

De salariswagens afschaffen bijvoorbeeld?

“Wij zijn nooit voorstanders geweest. Maar dat systeem is tot stand gekomen door de hoge loonkosten in ons land. Als we die drastisch laten zakken, kunnen we de werknemer extra nettoloon in de plaats geven. Maar zolang het hele mobiliteitssysteem niet hervormd wordt, zal de werknemer vervolgens met zijn eigen auto in de file gaan staan. Kijk naar het havengebied: er is hier geen enkele vorm van openbaar vervoer.”

U organiseerde zelf dan maar een busdienst.

“Precies. Dagelijks rijden er de klok rond 30 bussen van en naar deze site, in een straal van 30 à 40 kilometer. We kijken ook of we met andere bedrijven hier in de buurt kunnen samenwerken om een vervoersnetwerk voor de haven uit te bouwen, aangezien de overheid het niet doet. 

“En waar de NMBS en De Lijn wel rijden, klaagt de pendelaar over treinen en bussen die te laat zijn en infrastructuur die te wensen over laat. Zo overtuig je mensen niet om het openbaar vervoer te nemen.”

Het openbaar vervoer aantrekkelijker maken kost veel geld.

“Niet per se. Qua subsidiëring zitten we nu al 20 procent hoger dan in de buurlanden, waar het openbaar vervoer wel functioneert. Willen we nog meer geld pompen in het openbaar vervoer? Oké, maar op voorwaarde dat dat geld niet gaat naar nog meer inefficiëntie.”

“Het debat situeert zich in een soort magische driehoek: welke acties ondernemen we om de CO2 maximaal terug te dringen, rekening houdend met het welzijn en de welvaart van de mensen, zonder onze concurrentiepositie van de ondernemingen in gevaar te brengen. Daar gaan we niet uit komen door te preken vanop de kansel in het parlement. Daarvoor moet je spreken met de spelers op het terrein: de banken, de ondernemers.”

En de burger?

“Die moet even overtuigd zijn van het uitgangspunt: de CO2-uitstoot moet minder. En hij moet bereid zijn de gevolgen daarvan in te zien.”

Te betalen, bedoelt u.

“Blijven vertellen dat die klimaattransitie nul euro gaat kosten, is de mensen een rad voor ogen draaien. Feit is dat de belastingbetaler dat zal moeten bekostigen.”

Misschien zou de bedrijfswereld ook gewoon zijn duit in het belastingzakje kunnen doen.

(Wijst naar buiten, waar de BASF-schoorstenen waterdamp spuwen) Denkt u niet dat wij al voldoende doen? Hoeveel toegevoegde waarde creëren wij niet? Meer dan 1 miljard euro per jaar. Via de vennootschapsbelasting vloeit ons deel wel terug. U weet ook dat dat niet over tienduizend euro gaat. Dat gaat over miljoenen.”

Dat blijft peanuts vergeleken met de impact die de kleine man zal voelen.

“Natuurlijk moeten we waakzaam zijn dat we niemand in de armoede duwen. Daarom vraagt Voka dat iedereen die minder dan 2.500 euro bruto verdient, er 100 euro netto bij krijgt. Maar laat ons niet vergeten dat er in de maatschappij genoeg mensen rondlopen die die inspanningen best aankunnen.”

“In andere landen is men wel eerlijk geweest. Kijk naar Duitsland. Daar hebben ze kernenergie vaarwel gezegd en simpelweg meegedeeld: ‘Lieve Duitse burger, dit gaat u zoveel kosten.’ In Nederland zijn ze ook duidelijk geweest.”

Klimaatontkenner Thierry Baudet was er woensdag de grote winnaar van de verkiezingen.

“Dit debat is veel te belangrijk om te laten overnemen door dat soort populistisch discours. Daarom zijn we allemaal verplicht deze discussie ernstig te voeren. Dat wil dus ook zeggen dat we geen onrealistische verwachtingen of streefcijfers in de markt zetten.”

Lang leve het ecorealisme van N-VA?

“Ach, ik hou niet van die buzzwords. Alsof dat een nieuwe bevinding zou zijn. De oude directeur van Greenpeace zei vele jaren geleden al: we mogen niet vergeten dat de technologie een grote bijdrage zal leveren, maar de technologie alleen zal het niet oplossen. (Wijst naar het hoofd en het hart) Het moet van hier én hier komen. Is dat ecorealisme? Ik zou het eerder ecopositivisme noemen. Onze instelling moet zijn: we gaan iets realiseren.”

De kernreactoren van Doel zijn uw buren hier. Zijn die over zes jaar echt overbodig?

“De kernuitstap is een fantastisch voorbeeld van de kracht van de Belgische wetten. In 2003 beslist men om er in 2025 een einde aan te maken. Het is nu 2019 en waar staan we? Nergens. In dit land wordt zo maar iets gestemd, maar we weten begot niet hoe we het gaan waarmaken.”

Kunt u, als industrieel zwaargewicht, daar dan geen vaart achter zetten?

“Wij hebben dit al zo vaak en in alle toonaarden gezegd. Het Energiepact uit 2017 gaf ons een sprankeltje hoop, het is weer bij woorden gebleven. Daarom smeken we de komende regeringen: modder alstublieft niet nog eens vijf jaar aan.”

U noemde de gevallen regering ‘in tegenstelling tot die Unvollendete van Schubert, geen meesterwerk’. Hoopt u toch op een nieuwe centrumrechtse kans?

“De enige hoop die ik koester, is die van een regering die echt wil hervormen. Anders zakken we nog verder weg in de internationale rankings. Digitalisering: we waren vijfde in Europa, nu nog achtste. Qua infrastructuur zitten we onderhand in het gezelschap van landen als Griekenland, alsjeblief. Het kan toch niet waar zijn dat we serieus nadenken over stroomboten om de energievoorziening te waarborgen? Als die stilstand blijft duren, dan zal Voka luid blijven en nog luider worden.

U hoeft niet eens luid te roepen opdat Bart De Wever (N-VA) u zou horen op het Schoon Verdiep. Voka is immers zijn baas, zoals u weet.

“Dat laat ik voor zijn rekening. Ik heb niet dat gevoel. Hij heeft een oor voor veel dingen, maar mijn banden zijn goed met alle politieke partijen. Voka is apolitiek. Wij hebben contact met alle partijen én met het zuiden van het land.” 

Beeld Maxime Minsen

U bent een van de toonaangevende havenbazen. Hoe kijkt u naar de drugsoorlog die Antwerpen in de ban houdt?

“Ik maak mij daar grote zorgen over, net zoals iedereen. Ik zou er absoluut niet om kunnen lachen als wij bij BASF in een container een lading cocaïne of heroïne zouden aantreffen.”

Is dat ooit gebeurd?

“Nooit. Het risico is groter bij pakweg het fruittransport vanuit Zuid-Amerika. Het gevaar bij ons schuilt elders: onze chemische producten zijn zeer interessant, zowel voor de drugsindustrie als voor wie bommen wil fabriceren. Daarom zijn wij ook een extreem gereguleerde sector. Elke gram van een product dat eventueel voor dergelijke praktijken kan worden gebruikt, wordt getraceerd.”

Wat kan de haven nog doen?

“Ik weet welke initiatieven er genomen worden met het Stroomplan, ik weet wat er logistiek allemaal beweegt. Ik hoop dat de technologie ons in de toekomst nog meer kan helpen: drones die van buitenaf detecteren wat in een schip zit, blockchain dat ervoor zorgt dat pincodes van containers niet meer aangewend worden voor malafide gebruik.”

“Maar waar veel geld te verdienen valt, zullen mensen verleid worden. Dat is onvermijdelijk. Handhaving is belangrijk. Maar het wil ook zeggen dat iedereen zal moeten samenwerken om dit aan te pakken: overheid, privé, iedereen.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden