Zondag 04/12/2022

NieuwsBrugge

Vogelgriep bij Brugse zwanen, al 8 gestorven: ‘Nu alles doen om eeuwenoude legende in ere te houden’

Zwanen aan het Begijnhof in Brugge. Beeld Benny Proot
Zwanen aan het Begijnhof in Brugge.Beeld Benny Proot

De bekende zwanen op de Reien in Brugge zijn getroffen door vogelgriep. Acht dieren overleden al en daardoor zijn ze nog maar met 62. Een halvering in amper twee jaar tijd. Volgens een eeuwenoude legende mogen er in Brugge nooit minder dan 52 zwanen rondzwemmen.

Mathias MariënFilip Vanden Berghe en Tim Lescrauwaet

De schrik zit er goed in bij de verzorgers van de Brugse zwanen. De vogelgriep houdt lelijk huis onder de zwanenpopulatie. De afgelopen dagen stierven acht zwanen aan het virus. Nog één andere raakte besmet en zit momenteel in quarantaine. Er blijven daardoor nog maar 62 zwanen over. En dat terwijl ze twee jaar geleden nog met 120 waren. Een halvering die onder andere te wijten is aan een gemist broedseizoen, zwanen die wegvliegen of zelfs diefstal van eieren, zo’n twee jaar geleden.

In 2020 waren er nog 120 zwanen in Brugge, nu zijn er nog maar 62. Acht zijn ondertussen overleden aan vogelgriep. Beeld RV
In 2020 waren er nog 120 zwanen in Brugge, nu zijn er nog maar 62. Acht zijn ondertussen overleden aan vogelgriep.Beeld RV

Jammer voor de toeristen, maar misschien ook wel problematisch voor Brugge zelf. Want een eeuwenoude legende stelt dat er tot in de eeuwigheid minstens 52 zwanen op de Brugse wateren moeten dobberen. Anders zou onheil de stad treffen. En dat betekent dus dat er slechts tien zwanen op overschot zijn.

Maximiliaan van Oostenrijk

De legende gaat terug tot 1488 en wordt zowat door elke Brugse stadsgids verteld. Keizer Maximiliaan van Oostenrijk en zijn Brugse raadsheer Pieter Lanchals hadden zich toen weinig populair gemaakt door een belastingverhoging. Ze werden door de opstandige Bruggelingen gevangengenomen en opgesloten. De keizer moest toekijken hoe zijn goede vriend onthoofd werd en was uit op wraak. Als eerbetoon aan de vermoorde Lanchals, die in zijn wapenschild een zwaan had en wiens naam ook naar de lange hals van de zwanen verwees, verplichtte hij de stad later om tot in de eeuwigheid zwanen te houden.

“En dat moesten er minstens 52 zijn”, zegt de ervaren stadsgids Jo Berten. “Is dat er één voor elke week van het jaar? Of omdat Pieter Lanchals 52 jaar oud was toen hij stierf? Dat is niet helemaal duidelijk. Feit is wel dat er al eerder dan de vijftiende eeuw zwanen op het water in Brugge zwommen. En het is ook niet meteen een straf om hier zwanen te laten zwemmen, natuurlijk. Maar het is een mooie legende, dus waarom zouden we die niet blijven vertellen?”

Blauwe glans

Met de historische ondergrens die meer en meer in zicht komt, doen de verzorgers er alles aan om verdere besmettingen te voorkomen. De dieren samen ophokken is momenteel geen optie, want dan zouden ze elkaar zeker besmetten. Het is nu zelfs de bedoeling om ze zo ver mogelijk uit elkaar te houden. Al doen zwanen dat al een beetje uit zichzelf. “Zwanen leven in groep. Maar als één zwaan ziek is, dan mijden de anderen dat dier heel duidelijk”, zegt Robby Beyen, een van de vaste zwanenverzorgers. “Maar we moeten nu toch zelf ook wel heel alert zijn.”

Robby Beyen, een van de Brugse zwanenverzorgers. Beeld TLG
Robby Beyen, een van de Brugse zwanenverzorgers.Beeld TLG

Daarom gaan de verzorgers nu vier keer per dag op pad om de zwanen te controleren. En dan kijken ze voornamelijk naar de sierlijke hals. “Zwanen zijn trots en hebben die typische hals. Maar als ze ziek zijn, gaat die wat doorhangen. En dat valt meteen op”, vertelt verzorger Robby. “Dus als we dat zien, proberen we de dieren te vangen. En dan kijken we naar hun ogen. Want als daar een blauwe glans over ligt, dan zijn ze zo goed als zeker ziek.” Opvallend: de verzorgers ontsmetten hun schoenen elke keer als ze van de ene plek naar de andere trekken. Om geen uitwerpselen – dé grootste verspreider van het virus – mee te dragen.

Het moge duidelijk zijn: in Brugge willen ze absoluut geen dode zwanen meer. Geloven ze dan toch een beetje in de legende? Schepen van Openbaar Domein Mercedes Van Volcem (Open Vld) stelt het nog niet met zoveel woorden. “Maar we gaan er wel alles aan doen om de legende in ere te houden”, zegt ze. “Daarom hopen we nu voornamelijk op het broedseizoen. En we hebben ook nog wel zwanen op private vijvers zitten. Dus we zullen er wel voor zorgen dat het er nooit minder dan 52 zullen worden. Je weet toch maar nooit. (lacht)

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234