Woensdag 26/01/2022

Voet Theuns architecten wagen zich met de

p h i l i n k aan kantoormeubilair

Tafel van vermenigvuldiging

Drie gelijke zijden, een hoek van 90 graden en verhoudingen volgens de gulden snede: het recept voor een tafel die eindeloos gelinkt kan worden. De wiskundige knobbels achter deze tafel zijn de Antwerpse architecten Voet Theuns. Drie jaar lang puzzelden Caroline en Jeroen met formules en mathematische reeksen om te komen tot deze dominosteen van design.

Door An Bogaerts

De manier waarop dit huis is opgebouwd, de gevel, de ramen, dat draait allemaal rond verhoudingen", zegt architecte Caroline Voet over het negentiende-eeuwse pand in de Antwerpse binnenstad. Hier runt ze samen met Jeroen Theuns architectenbureau Voet Theuns. Voet en Theuns goochelen met wiskundige patronen alsof het niks is. Getallen en verhoudingen zijn voor hen een middel om de wereld beetje bij beetje ruimtelijk te ordenen. "Dat is ons metier, ons ambacht", zegt ze. "Om ruimtes te ordenen en zo rust te creëren. Wiskunde is slechts de taal waarin we dat doen. Le Corbusier en Mies van der Rohe gebruikten ook pure wiskunde in hun architectuur."

Voet Theuns architecten zetten die wetten van de architectuur nu om in hun eerste meubelproject op commerciële schaal: de tafel p h i l i n k geproduceerd door het Nederlandse Ahrend, een tafel waarmee oneindig geschakeld kan worden. "Dat was ons uitgangspunt", vertelt Theuns. "Iets maken dat op ontelbare manieren gelinkt kan worden. Het is nu een tafel geworden, maar het had evengoed een zeteltje kunnen zijn. Er zijn ook nog andere plannen met p h i l i n k, maar dat is een ander verhaal."

Goddelijke proportie

P h i l i n k is een samentrekking van 'phi' en 'link'. "De Griekse letter phi staat voor de gulden snede. Deze verhouding was al bij de Egyptenaren en de Grieken bekend uit de natuur, en werd vaak gebruikt om schoonheid uit te drukken. Dat was bijna een goddelijke proportie, die verhouding van 1 tot 1,618", legt Voet uit. "Wij hebben allebei bij Christian Kieckens gewerkt, en die invloed, die fascinatie voor patronen, ritmes en orde is bij elk van ons aanwezig", aldus Theuns. "Tot in de negentiende eeuw waren architecten bijna verplicht om alles te ordenen, bijvoorbeeld volgens symmetrie of de gulden snede. Met de jaren is dat een beetje in onbruik geraakt en zijn architecten meer gaan freewheelen", aldus Voet. "Maar Christian Kieckens gebruikt die verhouding nog vaak. Hij heeft die in zijn vingertoppen zitten en tekent automatisch met verhoudingen."

Kronkelende slang

Het is niet de eerste keer dat Voet en Theuns zich aan productdesign wagen. Het is wél de eerste keer dat hun product, p h i l i n k, en masse geproduceerd zal worden en commercieel aan het grote publiek wordt aangeboden. Voet en Theuns spelen al drie jaar met het idee voor een modulaire tafel, maar toen het duo twee jaar geleden de beursstand van Ahrend mocht ontwerpen voor Interieur 06 ging de bal aan het rollen. "We lieten Ahrend voorzichtig weten dat we met iets bezig waren waar we superenthousiast over waren. Ze waren meteen geïnteresseerd. Toen we vorig jaar een presentatie gaven over onze tafel, zag Ahrend het meteen volledig zitten", vertelt Caroline Voet en ze moet lachen wanneer Jeroen trots de maquettes van de p h i l i n k-tafel bovenhaalt: "Jeroen heeft daar 's nachts nog de poten aan gesoldeerd." "Zo kan je de tafel het best begrijpen", legt Jeroen Theuns uit en hij begint als een goochelaar de minitafeltjes te combineren. "Zo heb je een vierkant, zo een stervorm, een cirkel voor vergaderingen of een kronkelende slang voor wie in de lengte wil werken", zegt Theuns. Het is verbluffend hoe één tafel het puzzelstuk kan zijn van zoveel verschillende vormen. "Dat is onder meer dankzij de 60 graden", legt Theuns uit. "Die hoek maakt dat er eindeloos gelinkt kan worden. De drie gelijke zijden, de hoek van 90 graden en de gulden snede zorgen ervoor dat ze er intrigerend uitziet. Toch is het ontwerp ook praktisch: onderzoek heeft uitgewezen dat de werkruimte van een bureau best één vierkante meter groot is. Wel, deze tafel is exact één vierkante meter, maar ze lijkt groter omdat je aan de langste zijde zit." Ook de twee architecten zelf gaan hun doordeweekse bureaus vervangen door hun eigen ontwerpen. "Maar wij hebben er wel twee per persoon nodig, vrees ik", zegt Voet. "Met één vierkante meter komen wij niet toe."

Omgekeerde steenkoolontginning

Toegegeven, modulaire kantoorsystemen zijn geen ei van Columbus. Er bestaan al mooie tafels die in allerlei vormen kunnen gezet worden. Maar wat p h i l i n k wel uitzonderlijk maakt, is dat hier het combineren gebeurt met exact dezelfde tafel. Elke tafel heeft precies dezelfde vorm. "Alleen de kleur kan verschillen. De tafel komt op de markt in groen, wit en bamboe", aldus Theuns. Het zelfdragend blad bestaat uit 'duurzaam ontgonnen reuzenbamboe', wat van Ahrends p h i l i n k een duurzaam product maakt. "De plantage blijft steeds even groot: elk jaar wordt één vijfde gekapt en in vijf jaar tijd is een bamboeplant volgroeid. Wat weinig mensen weten, is dat bamboe bovendien de plant is die het meeste koolstof opneemt uit de atmosfeer omdat hij zo snel groeit. Onder een vergrootglas zie je zwarte stipjes in het hout: vezels van pure koolstof! Ik heb zelfs al plannen opgevangen om speciale bamboeplantages op te trekken als koolstoffilters. Ze hakken de bamboe om en planten alles opnieuw. Het hele proces is eigenlijk een soort van omgekeerde steenkoolontginning", lacht Theuns en Voet beaamt: "Ja, zo kan je dat zien." De twee zijn perfect op mekaar ingespeeld. Er heerst rust in het kantoor, geen competitie of onderlinge strubbelingen. "Dat komt omdat wij allebei dezelfde job doen. Het is bij ons niet zo dat de ene meer het management in handen neemt en de ander enkel ontwerpt." "Inderdaad, en daarom komen we ook steeds als duo Voet Theuns naar buiten. Zelfs wanneer een project echt iemands 'baby' wordt, zoals met p h i l i n k, blijft er een wisselwerking bestaan en hebben we elkaar nodig", aldus Jeroen Theuns. "Wij zijn trouwens geen koppel", wil Caroline Voet toch even duidelijk maken. "Wij hebben elk onze partner en onze kinderen."

Scoutslokalen

Deze harmonieuze samenwerking vond haar oorsprong waar wel meer van die verbonden worden gesloten: in het café. "Jeroen en ik hadden samen in Antwerpen gestudeerd en gingen nog wel eens samen een pint pakken. Daar hebben we beslist om samen een project voor de scouts van Halle-Zoersel aan te pakken. Die hadden 'een plannetje' nodig en een budgetvriendelijk ontwerp." En zo vergaderen de scouts van Halle-Zoersel nu elk weekend in authentieke gebouwen van Voet Theuns. "We zijn echt heel trots op dat project", legt Theuns uit. "Omdat we daar met zo weinig middelen een ruimtelijk ontwerp hebben gerealiseerd dat klopt. De diagonalen in de nokken van het dak bepalen de verdraaiing van de gebouwen tegenover elkaar. Zo creëer je echt een plek tussen de lokalen, en dat is voor scouts vaak belangrijker dan de binnenkant."

Exuberant

Andere projecten volgden en Voet Theuns architecten was een feit. Maar niet onmiddellijk, want Caroline besloot eerst in Londen haar skills te gaan perfectioneren bij de Architectural Association. "Dat was een harde leerschool", vertelt Voet. "Ik moest er serieus bijbenen maar ik wou het zo graag. We waren met dertig studenten en werden bijna dag en nacht gebrainwashed met alle nieuwste informatie op gebied van architectuur, maar ook filosofie. We kregen daar stapels boeken mee, en ik maar lezen, lezen, lezen. Ik begreep er niks van in het begin." Maar Voet zette dapper door en met haar eindwerk twee jaar later boekte ze een onverhoopt succes. "Fyperspace heette dat project", begint Voet en wordt dan nét iets te technisch: "Het idee daarachter is dat je eigenlijk een raamwerk van sinusgolven hebt, licht verdraaid als een moiré-patroon. Dat wordt dan in een plastic model omgezet en uit die verschillende patronen ontstaan ruimtelijke volumes." Begrijpe wie begrijpen kan, maar alvast één toparchitecte vond de Fyperspace geweldig: de befaamde Zaha Hadid. "Patrick Schumacher, hoofdontwerper bij Zaha Hadid was op dat moment mijn professor. Hij had Zaha uitgenodigd voor de jury. Toen ze mijn golvende eindwerk zag, mocht ik meteen bij haar beginnen." Dat was begin 2000, het moment dat de grote doorbraak voor Hadid op gang kwam. Tot dan had Hadid voornamelijk conceptueel ontworpen, voor projecten die niet concreet gerealiseerd werden. Maar dankzij een aantal wedstrijden en een groeiende algemene belangstelling voor organische architectuur, begon Zaha Hadid Architects te groeien. Voor Voet ging er een nieuwe wereld open. "Wij waren toen met dertig medewerkers, allemaal bezig met experimentele architectuur tot op het bot. Hadid hecht veel belang aan de dynamiek van een plek. Hoe beleven mensen de ruimte? Ook zij werkt met patronen, maar op een veel exuberantere manier", aldus Voet. Intussen is het intieme groepje rond Hadid uitgegroeid tot een team van meer dan honderd man. Maar de intelligente architecte uit België, die herinnert Hadid zich nog wel. "Ongeveer een jaar geleden ben ik nog naar Zaha's verjaardagsfeestje geweest. Toen zei ze nog 'Caroline, we should do a project together' ", vertelt Voet. "Tja, dat kan je moeilijk sturen."

In Flanders Fields

Intussen weten Voet en Theuns zich ook zonder samenwerking met Hadid wel bezig te houden. Niet alleen met de p h i l i n k-tafel, waarvoor ze volgend jaar ook extra accessoires lanceren, maar met hun ontwerpen voor exposities. Net nog werd het decor van Interieur 08 in Kortrijk afgebroken, een ontwerp van het jonge duo uit Antwerpen. Maar nu dat alweer achter de rug is, dromen ze van nieuwe expositieprojecten. "We hebben meegedaan aan een wedstrijd om het nieuwe In Flanders Fields-museum in Ieper te ontwerpen", vertelt Voet trots. "Het is op zich al een hele eer dat we mogen meedingen voor die opdracht. Van de vijf deelnemende bureaus zijn wij veruit het jongste. Het zou dus enorm spectaculair zijn mochten we dat kunnen uitvoeren. Het was voor ons interessant omdat we moesten werken met een gebouw dat na de oorlog heropgebouwd is geweest. Het gebouw zelf is een belangrijk onderdeel van het museum, een soort stille getuige van de oorlog."

Begin december wordt definitief beslist wie de prestigieuze opdracht krijgt toegewezen, maar dat houdt het tweetal niet tegen om al hardop te dromen. "Goh, die lakenhallen... het zou echt geweldig zijn. Maar we blijven ondertussen wel met beide voeten op de grond." Begin volgend jaar opent trouwens het vernieuwde Filmmuseum in Bozar zijn deuren, met een scenografie van de hand van Voet Theuns in samenwerking met Robbrecht en Daem. We houden u op de hoogte. n

INFO De Philink-tafel wordt vanaf 1 maart verkocht, www.ahrend.com, www.voet-theuns.be, www.philink.be

© Charlie De Keersmaecker

© Sarah Blee

© Voet Theuns architecten

Eiland

Zes exemplaren van de p h i l i n k-tafel, opgesteld als kantooreiland of als één van de vele mogelijke vergaderfiguren.

Mobiel Een proefopstelling van de gigantische mobiel die Caroline Voet en Jeroen Theuns ontwierpen voor Interieur 08 in Kortrijk.

Wiskunde is de taal waarin we ruimtes ordenen en rust creëren

Bij Hadid, dat was experimentele architectuur tot op het bot

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234