Dinsdag 01/12/2020

Vleesschandaal

Voedselagentschap wil zich vrijpleiten met rapport. Maar de vragen blijven

Minister van Landbouw Denis Ducarme (MR) en FAVV-directeur Herman Diricks vorige week in de commissie Volksgezondheid.Beeld Wouter Van Vooren

Waarom is pas 18 maanden na de eerste tip over fraude bij het slachthuis Veviba in Bastenaken een huiszoeking uitgevoerd? Op die sleutelvraag geeft ook het rapport van het voedselagentschap FAVV geen sluitend antwoord. 

Tijdens een vergadering op 10 maart 2017 vroeg het voedselagentschap aan de procureur des Konings van Neufchâteau meer spoed te zetten achter het onderzoek naar het slachthuis Veviba en andere dossiers die het had doorgespeeld. Op latere vergaderingen tussen de twee partijen herhaalde het voedselagentschap die vraag. Het parket vroeg volgens het FAVV meer tijd.

Dat is de belangrijkste nieuwe informatie in het rapport dat het belaagde voedselagentschap heeft opgesteld. In dat document van tien pagina’s (en negen mappen met ruim 4.000 pagina's aan bijlagen) verduidelijkt FAVV-baas Herman Diricks hoe zijn medewerkers zijn omgegaan met het schandaaldossier rond Veviba. 

Doorlichting

Het FAVV maakte dat rapport vorige donderdag al over aan minister van Landbouw Denis Ducarme (MR), maar van het parket mocht het document pas maandag in de late namiddag vrijgegeven worden zodat het gerecht eerst zijn werk kon doen.

Bij het parket van Neufchâteau wil men niet reageren op het rapport van het voedselagentschap. Het communiceert niet zolang het juridisch onderzoek tegen Veviba nog loopt. De vraag waarom er liefst achttien maanden voorbijgingen tussen de eerste tip dat Veviba sjoemelde met etiketten van diepgevroren vlees en de uiteindelijke inval in het slachthuis, blijft daardoor onbeantwoord. 

Uit een doorlichting van de Hoge Raad van Justitie is intussen wel gebleken dat bij het parket van Luxemburg een en ander grondig misloopt, al is voorlopig onduidelijk welke impact dat had op het Veviba-dossier. 

Het voedselagentschap wijst in zijn rapport naar het parket, maar gaat zelf ook niet vrijuit voor de trage behandeling van het Veviba-dossier. Het FAVV geeft toe dat het – ondanks de vertragingen bij justitie – geen actie heeft ondernomen tegen Veviba, "om het gerechtelijk onderzoek niet te dwarsbomen".

Alleen routinecontroles

In de achttien maanden tussen de eerste tip en de huiszoeking voerde het FAVV alleen enkele routinecontroles uit in het slachthuis. Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) hamerde er vorige week nochtans op dat dat te gemakzuchtig was. Het voedselagentschap heeft meer dan genoeg slagkracht om zelf extra controles uit te voeren als het onraad ruikt. Het kon ook op eigen houtje de vergunning van Veviba intrekken. Er moest niet gewacht worden op justitie.

Diricks verduidelijkt in zijn rapport aan Ducarme ook dat het voedselagentschap alleen op de rode alarmknop duwt als er harde bewijzen zijn dat de voedselveiligheid in gevaar is. Wat in het dossier-Veviba pas na de huiszoeking op 28 februari 2018 het geval was. Toen bleek pas dat er slachtafval terechtgekomen was in gehakt. Eerder ging het alleen om fraude met valse etiketten op diepvriesvlees, wat geen gevaar inhield voor de volksgezondheid. 

Maar het probleem met die aanpak is dat je altijd iets te laat komt, geeft Diricks toe. "Een onderzoek zoals Veviba toont de limieten van onze aanpak. We moeten nadenken over hoe we dit in de toekomst beter kunnen aanpakken." 

Al wijst Diricks ook op de verantwoordelijkheid van de regering: door besparingen die het agentschap heeft moeten doorvoeren, is het aantal personeelsleden tussen 2014 en 2018 met 99 gedaald van 1.161 naar 1.062. Dat heeft zich vertaald in een daling van het aantal controles. Ook concreet voor Veviba: in 2016 ging het FAVV er twaalf keer langs, in 2017 nog maar acht keer.

Vertrouwen niet hersteld

Met de conclusie van Diricks dat nagedacht moet worden over hoe het beter kan, is de volledige Wetstraat het alvast eens. Nele Lijnen, parlementslid voor Open Vld, benadrukt: "Het rapport is één ding, de twee audits die minister Ducarme besteld heeft zijn nog belangrijker. We moeten dit van a tot z uitspitten. Zijn er scherpere procedures nodig? En welke? Het lijkt me duidelijk dat de communicatie in crisissituaties sowieso een werkpunt is. We moeten absoluut vermijden dat dit dossier ontaardt in een partij modder gooien tussen FAVV en parket."

Meerderheid en oppositie plaatsten de afgelopen dagen vraagtekens bij de werking van het voedselagentschap. Annick Lambrecht (sp.a) drong vorige week al aan op het ontslag van Diricks en ze blijft daarbij. "Het FAVV is schromelijk tekortgeschoten. Oké, het is goed dat het FAVV heeft aangedrongen bij justitie.Tegelijk: waarom heeft het agentschap dan niet zelf ingegrepen?" 

Een vraag die ook CD&V zich stelt. "Het rapport maakt heel duidelijk dat het FAVV geen parallel onderzoek heeft geopend", stelt Leen Dierick. "De vraag blijft of het dat niet beter wel gedaan had. Daar zal nog een aardig woordje over gewisseld worden."

Heet standje

Dat zal woensdagochtend gebeuren. Dan komt de commissie Volksgezondheid opnieuw bijeen over het schandaal bij Veviba. Maar niet alleen het voedselagentschap staat dan nog een heet standje te wachten. Ook het parket van Luxemburg moet ooit met een goede uitleg komen. Blijven zwijgen lijkt geen optie. 

N-VA-fractieleider Peter De Roover zet alvast druk. "We zullen de verdediging van het FAVV nog kritisch bevragen, maar het is wel duidelijk dat dit niet alleen een zaak van het agentschap is. Er moeten ook serieuze vragen gesteld worden bij de rol van het parket."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234