Zondag 07/06/2020

VN waarschuwen voor gevaren van bevolkingsexplosie in ontwikkelingslanden

'Kijk naar het klimaat, naar de verstedelijking, de migratiestromen. De planeet loopt gevaar'

Elk jaar 76 miljoen mensen meer

De bevolking in de ontwikkelingslanden zal dramatisch blijven stijgen tenzij meer geld wordt besteed aan reproductieve gezondheidszorg, zegt een pas gepubliceerd rapport van het VN-Bevolkingsfonds. 'Wie zegt dat de wereld de middelen niet heeft, zit fout.'

Brussel

Eigen berichtgeving

Lode Delputte

Het goede nieuws, schrijven de auteurs van het rapport State of the World Population 2004, is dat de meeste landen vandaag een bevolkingsbeleid die naam waardig bezitten, met aandacht voor vrouwenrechten en gezinsplanning. "Maar er zijn hardere inspanningen nodig", waarschuwen ze ook. "Onze middelen houden geen gelijke tred met de bevolkingsaanwas."

Voor een beter begrip moeten we naar Caïro terug, waar in 1994 de Internationale Bevolkings- en Ontwikkelingsconferentie van de VN plaatsvond. Toen kwamen specialisten en beleidsmakers overeen dat het wereldbevolkingsbeleid over een andere boeg moest. Niet meer in de eerste plaats cijferdiscussies over zoveel miljard aangroei en hoe regeringen die aangroei binnen de perken konden houden, wel een strategie die vanuit de mens zelf vertrok.

Door mensen meer rechten te verlenen en een grondigere kennis bij te brengen rond voortplanting en de gevolgen daarvan voor hun verdere leven, klonk het in Caïro, zullen ze juistere keuzes kunnen maken om aan armoede te ontsnappen en een waardig bestaan te leiden.

"Voor het eerst werden mensenrechten en ontwikkeling sleutelpunten in het bevolkingsdebat", schetste Fama Hane Ba, directeur van de Afrika-divisie van het VN-Bevolkingsfonds (UNFPA), de evolutie bij de presentatie van het rapport, gisteren in Brussel. "In heel wat landen zijn de jongste jaren wetgevende initiatieven genomen om vooral vrouwen en kinderen beter te beschermen. In vele landen waar dat vroeger niet kon, wordt steeds openlijker over de vrouwenbesnijdenis of minderjarige huwelijken gepraat, over huishoudelijk geweld of het gebruik van geweld tegen vrouwen als oorlogswapen."

Stukje bij beetje gingen regeringen en maatschappelijk middenveld de Caïro-agenda invullen, een actieplan dat tegen 2015 tastbare resultaten moet opleveren: minder armoede en honger in de wereld, gelijke rechten voor vrouwen, een drastische vermindering van reproductieve gezondheidsproblemen als kraambedsterfte, seksueel overdraagbare aandoeningen, hiv/aids enzovoort.

Er is niet alleen aan bewustwording gewerkt, er zijn ook concrete resultaten geboekt: dat vandaag in meer dan 60 procent van de seksuele relaties wereldwijd moderne contraceptie gebruikt wordt, bijvoorbeeld, tegenover 55 procent tien jaar geleden. Het besef groeit ook dat kleinere gezinnen rijkere gezinnen zijn, en dat één kind minder of meer een gezin boven de armoedegrens kan houden of eronder doen vallen.

Dat het roer in Caïro werd omgegooid, heeft onder meer te maken met een gewijzigde kijk op demografie. Het precieze aantal mensen dat op de wereld rondloopt, is op zich minder doorslaggevend dan de activiteiten die zij ontwikkelen. Zo is het 'milieuvoetspoor' dat één Amerikaanse consument op aarde achterlaat zo groot als dat van vijf Indiërs. En pakweg een fietsende vegetariër berokkent het milieu nog steeds veel minder schade dan een biefstuk etende autorijder.

Dit alles betekent uiteraard niet dat de jaarlijkse bevolkingsaangroei er niet meer toe doet. Integendeel. "Onze financiële middelen en investeringen houden geen gelijke tred met de demografische aanwas", waarschuwt Hane Ba. De wereldbevolking, momenteel zo'n 6,4 miljard zielen, groeit jaarlijks aan met 76 miljoen - alweer een stuk minder dan de piek van 82 miljoen die halfweg de jaren negentig is bereikt, een vermindering die helaas grotendeels aan de aids-ravage in Afrika toe te schrijven valt. Niettemin: als de huidige trends zich doorzetten, zijn we in 2050 met een kleine 9 miljard.

"Kijk naar het klimaat, kijk naar de Kyoto-normen, naar de steeds snellere verstedelijking, naar de migratiestromen. De planeet loopt gevaar", vreest Hane Ba, er met nadruk aan toevoegend dat "vele problemen nochtans opgelost kunnen worden".

En dan gaat het onvermijdelijk over politieke besluitvaardigheid en centen. Geld en goodwill om ervoor te zorgen dat de 350 miljoen echtparen die nog nooit van gezinsplanning gehoord hebben, voorgelicht en geholpen worden; dat er jaarlijks geen 529.000 vrouwen meer in het kraambed moeten sterven (één bevallende vrouw op twaalf in Afrika, tegen een op vierduizend in het Noorden); dat niet langer één mens op 35 door armoede verplicht wordt naar verre oorden te migreren, of een half miljard mensen niet eens toegang heeft tot gezond drinkwater.

In Caïro hadden de donors destijds 6,1 miljard dollar per jaar beloofd tot 2005, maar vorig jaar werd amper de helft van dat bedrag nog gehaald. "We hebben een tekort van drie miljard dollar op jaarbasis, dat is zoveel als het bedrag dat op wereldschaal dagelijks aan wapens uitgegeven wordt", oppert de VN-topambtenaar. Onder meer het gestook van neoconservatieve strekkingen in de VS (zie kader) en daarbuiten speelt de VN-bevolkingspolitiek parten.

"Veel conflicten zouden juist vermeden kunnen worden als het geld naar ontwikkeling in plaats van naar wapens ging", zegt Hane Ba. "Aan moed om deze gang van zaken te stoppen, blijkt het helaas nog steeds te mankeren."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234