Vrijdag 09/12/2022

VN schrappen taliban van zwarte lijst

Het verzoeningsplan voor de taliban dat de Afghaanse president Karzai vandaag voorstelt, en dat zo’n 1 miljard dollar zou kosten, kreeg al de steun van de VS en de VN.

Hoe snel kan Afghanistan de veiligheid in het land voor eigen rekening nemen en op welke manier moet dat gebeuren. Daar zal de conferentie in Londen vandaag over gaan. Het wordt niet met zoveel woorden gezegd, maar de bijeenkomst van de meer dan zestig landen zal zich vooral concentreren op een terugtrekking van de troepen en wanneer die het snelst kan gebeuren. Succes in Afghanistan wordt al lang niet meer gedefinieerd als een overwinning op de taliban en een werkende democratie in het land. “Succes wordt nu gedefinieerd als de afwezigheid van een talibanopstand”, zei Steve Coll, terreurexpert van de denktank New America Foundation en journalist bij The New Yorker, gisteren aan persbureau Reuters.

Verzoeningsplan

Dat succes zal niet bereikt worden door op dezelfde manier door te blijven vechten in Afghanistan, daar zijn de VS, de VN en alle betrokken partners het over eens. Wat wel zal werken, weet niemand, maar momenteel is veel hoop gericht op het onderhandelen met de taliban en het overtuigen van militanten de wapens neer te leggen. Als gebaar om de gematigde militanten bij de taliban gunstig te stellen, besliste de VN-Veiligheidsraad gisteren op de valreep om vijf talibanleden van de sanctielijst te halen. Het gaat om vijf personen die tijdens het talibanregime in Afghanistan een belangrijke politieke functie vervulden. Hun tegoeden werden tien jaar geleden, net als die van 142 andere talibanleden, bevroren en ze kregen een reis- en wapenverbod. De zwarte lijst van de VN werd in 1999 opgesteld om sancties te implementeren tegen het talibanregime dat Al Qaida steunde. De vijf worden nu worden beschouwd als ‘gematigde’ taliban. Met hen, zo menen de VN, zou een dialoog mogelijk zijn. Het gaat in de eerste plaats om Wakil Ahmad Muttawakil, die minister van Buitenlandse Zaken was tijdens het talibanregime. Muttawakil staat al langer bekend als gematigd, in die zin dat hij zich niet langer verzet tegen het onderwijzen van vrouwen en dat hij nu vindt dat Al Qaida leed heeft gebracht naar Afghanistan. In 2005 kwam hij zelfs op bij de parlementaire verkiezingen in Afghanistan. De vier overige taliban zijn: Fazl Mohammad Faizan, de viceminister voor Handel onder de taliban, Abdul Hakim Monib, de viceminister voor Grenszaken, Muhammad Musa Hottak, de viceminister voor Planning en Shams-ul Safa Aminzai, een voormalige persverantwoordelijke. Vandaag stelt Karzai in Londen immers zijn verzoeningsplan voor talibanstrijders voor. De grote lijnen daarvan werden eerder al bekend: Karzai wil geld en jobs voor talibanstrijders die bereid zijn de gewapende strijd op te geven en terug deel te nemen aan het leven in de maatschappij onder de Afghaanse grondwet. Zijn plan voorziet niet de talibanleiders over te halen de wapens neer te leggen, maar eerder militanten van de laagste en de middelste rangen. De Afghaanse president heeft daarvoor geld nodig. Er werd al een bedrag van 1 miljard dollar genoemd, geld dat Karzai in Londen hoopt te krijgen. De VS en de VN hebben al gezegd het plan van Karzai te zullen steunen. Dat herhaalde Richard Holbrooke, de speciale VS-gezant voor Afghanistan en Pakistan, gisteren. “De grote meerderheid van deze mensen zijn geen ideologische aanhangers van Mullah Omar (de leider van de taliban, AE) of van Al Qaida”, zei Holbrooke. “Volgens gesprekken met gevangenen en experts vecht minstens 70 procent van deze mensen niet voor hun zaak.”Vraag is of de taliban wel willen praten. Al sinds 2003 heeft Karzai verschillende pogingen gedaan om de militanten aan de onderhandelingstafel te krijgen. Maar Mullah Omar en de zijnen weigerden steeds. En ook het overtuigen van voetsoldaten om de wapens neer te leggen, lukte niet erg. Gisteren liet de taliban trouwens via een bericht op het internet weten dat de conferentie in Londen voor hen van erg weinig belang is. Ze zouden de resultaten naast zich neerleggen, klonk het, net zoals ze dat hadden gedaan met resultaten van andere bijeenkomsten. De taliban zeiden ook dat de poging strijders met geld weg te halen zou mislukken omdat de militanten “niet vechten voor geld, eigendom of positie”, maar voor de islam.

Hoogtepunt van hun macht

Toch zijn er experts die menen dat onderhandelingen wel kunnen lukken. In The New York Review of Books schrijft de talibanexpert Ahmed Rashid dat de militanten nu op weliswaar op het hoogtepunt van hun macht zitten, maar dat dat tegelijk hun zwakste punt is. “Ze hebben geen controle over de belangrijkste steden - dat is onmogelijk, vanwege de militaire sterkte en de luchtmacht van de NAVO”, schrijft Rashid. “Er zijn geen landelijke, populistische opstanden tegen de NAVO zoals we die zagen tegen de coalitietroepen in Irak. De grote meerderheid van Afghanen wil geen terugkeer naar het talibanregime... Dus de volgende maanden zouden een belangrijke gelegenheid kunnen bieden om de taliban te overtuigen dat nu het beste moment is om te onderhandelen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234