Vrijdag 19/08/2022

VN-racismeconferentie dreigt te mislukken Westen vreest claims bij veroordeling slavernij

Het welslagen van de VN-Conferentie tegen racisme in Zuid-Afrika hangt aan een zijden draad. Verscheidene westerse politieke leiders en staatshoofden hebben aangekondigd zelf niet naar Durban te gaan en sturen een vertegenwoordiger. De VS en Israël overwegen de conferentie te boycotten. Het is tekenend voor het slechte gesternte waaronder de voorbereidingen plaatsvinden. Vrijdagavond verstreek de deadline voor het bepalen van de agenda. Maar door hypergevoelige thema's als kolonialisme, zionisme en onaanraakbaren werd geen akkoord bereikt.

Brussel

Van onze correspondent

Hans Van Scharen

Bij de vorige twee VN-racismeconferenties in 1978 en 1983 werd het apartheidsregime internationaal veroordeeld, op basis waarvan er sancties werden ingesteld. Nu het ANC er de lakens uitdeelt, vindt de derde editie symbolisch genoeg in Zuid-Afrika plaats. Maar er wordt in Genève nu al twee jaar geruzied over het opstellen van de algemene openingsverklaringen voor de VN-conferentie en daarmee ook wat er in Durban aan bod zal komen. Belangrijk twistpunt is de eis van Arabische landen die willen dat zionisme gelijkgesteld wordt aan racisme. Die eis is mede onder Amerikaanse en Israëlische druk getemperd. Maar de Palestijnse vertegenwoordiger Nabil Ramlawi wil dat één passage overeind blijft: "Het lijden van het Palestijnse volk is te wijten aan Israëlische, racistische acties." De VS en Israël dreigen met het wegblijven van de conferentie als ook deze passage over zionisme overeind zou blijven.

De Arabische landen willen dat de VN-resolutie van 1975 die zionisme gelijkstelde met racisme en in 1991 werd teruggedraaid, weer van kracht wordt. Mary Robinson, hoge commissaris voor de Mensenrechten van de VN, drong er deze week bij de delegaties op aan om water bij de wijn te doen om de conferentie niet al bij voorbaat te laten mislukken. Maar door het verder escaleren van het conflict tussen Israël en de Palestijnen wordt een overeenkomst op dit punt niet makkelijker..

Een ander gevoelig thema werd door met name Afrikaanse ontwikkelingslanden aan de orde gesteld: herstelbetalingen voor de met kolonialisme verbonden slavernij. Het bestempelen van deze historische feiten als 'misdaad tegen de menselijkheid' zou immers het openen van een financiële doos van Pandora kunnen betekenen. De VS en de EU vrezen dat een dergelijke verklaring de deur opent voor talloze individuele schadeclaims. Westerse landen wijzen er ter verdediging op dat niet alleen zij, maar ook Arabische en Afrikaanse landen, destijds hebben verdiend aan de slavenhandel.

Reed Brody van Human Rights Watch zei dat het wegblijven op de VN-conferentie de Afrikaanse landen onterecht onder druk zet om de westerse eisen te slikken. Verscheidene advocaten zijn volgens hem in de VS bezig om herstelbetalingen voor slavernij volgend jaar voor de rechter te brengen. "Het westen steekt zijn kop in het zand", is de kritiek vanuit ontwikkelingslanden. Een Brits diplomaat zei dat het westen de problemen die nu urgent zijn te lijf wil gaan. Een diplomaat uit Barbados repliceerde in The Guardian dat "het gaat om actuele problemen die ten dele erfenissen uit het verleden zijn. De schade uit die tijd werkt nog steeds door."

De voormalige Finse president Ahtisaari maakt deel uit van een groep internationale prominenten, onder wie ook Nelson Mandela, die door Mary Robinson zijn aangesteld om de VN-conferentie te redden. India heeft zich dan weer met succes verweerd tegen het veroordelen van zijn kastensysteem als discriminatoir jegens de dalit of onaanraakbaren. In India zelf was een campagne op gang gekomen van de dalit om verbetering in hun slechte sociale positie te forceren. Maar de Indiase autoriteiten wilden er niet van weten en dreigden de eisen over herstelbetalingen voor kolonialisme te steunen.

VS en Israël overwegen boycot als veroordeling zionisme in ontwerptekst komt

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234