Woensdag 04/08/2021

VN-overleg op het nippertje gered, klimaat niet

Na een blokkade van 30 uur zijn de VN-klimaatonderhandelingen die in 2015 een groen wereldverdrag moeten opleveren, gered. Op cruciale punten is minimale vooruitgang geboekt. 'Frustrerend zwak', reageren wetenschappers en boze ngo's. 'Toch zijn deze veldslagen nodig.'

Met 195 landen een akkoord sluiten dat de grote wereldsystemen hertekent, is letterlijk een uithoudingssport. Dat hebben de klimaatonderhandelingen in Polen meer dan ooit duidelijk gemaakt. Nachtelijke marathonsessies mondden uit in taalkundige yoga en heftige onderonsjes, waardoor het overleg over een groen wereldverdrag net niet instortte.

Grote uitstoters Japan, Canada en Australië kondigden aan dat ze nog minder inspanningen zullen doen dan beloofd, ondanks de verscherpte nood aan grootschalige ingrepen. Wetenschappers en ngo's konden hun ontzetting daarover nauwelijks verhullen.

Gastland Polen gaf een open platform aan de steenkool- en olie-industrie. Voor het eerst hingen tasjes van die bedrijven over de schouders van ambtenaren die aan het grote wereldverdrag sleutelen. Ondertussen gaapte een gat in het Groen Klimaatfonds, waarin vanaf 2020 jaarlijks 100 miljard dollar moet zitten. De grote ngo's zoals Greenpeace en WWF konden het niet aanzien en stapten op.

Hoogspanning

Centen voor klimaathulp, een internationaal verzekeringssysteem tegen klimaatschade en afspraken over timing en omvang van uitstootreducties zijn de knelpunten.

Die laatste bouwsteen van wat in 2015 in Parijs het klimaatverdrag moet worden, veroorzaakte een urenlange blokkade. De industrielanden willen ook voor grote groeilanden als India en China opgelegde uitstootreducties. Maar 's werelds grootste uitstoter China verzette zich samen met India heftig.

"Verplichtingen zijn voor de rijke industrielanden. Van groeilanden kun je enkel 'doorgedreven actie' verwachten", blafte de Chinese hoofdonderhandelaar Su Wei. Onder hoogspanning trokken de andere ministers zich in kleine cirkels terug. Iemand bedacht 'verplichtingen' te vervangen door 'bijdragen'. Het overleg was gered. "Er zijn snellere wegen naar Parijs, maar nu is het tenminste nog haalbaar", reageerde EU-klimaatcommissaris Connie Hedegaard.

Nog op vraag van de kwetsbaarste landen is een nieuw concept ingeschreven: een internationaal systeem voor 'schade en verlies'. De armste landen die schade oplopen door de opwarming eisen een soort verzekeringssyssteem, naast de klimaatfinanciering die is voorzien om hen te helpen met de aanpassing aan, onder andere, een hogere zeespiegel. Na een emotionele tussenkomst van de hongerstakende Filippijnse onderhandelaar Yeb Sano werd die horde alsnog genomen. De eerste 100 miljard dollar voor het Groen Klimaatfonds en een afsprakenkalender tegen 2015 en tegen 2020 zijn eveneens afgehamerd.

Comfortabel vaag

Milieuorganisaties zijn echter zwaar ontgoocheld, omdat verschillende deals toch comfortabel vaag blijven, in feite al beloofd waren en vooral te mager zijn in vergelijking met wat nodig is om de opwarming onder controle te houden. "De machthebbers uit de bedrijfswereld die een status-quo willen, oefenen te veel invloed uit op de regeringen die hier beslissen. Dat is op deze top overduidelijk geworden", zegt Wael Hmaidan, internationaal directeur van Climate Action Network, dat 850 onafhankelijke organisaties vertegenwoordigt.

De enige echte doorbraak gaat over tropische ontbossing, goed voor een vijfde van de C02-uitstoot. Voortaan zullen ontwikkelingslanden betaald worden naargelang van de hoeveelheid bos die ze laten staan. Aan dat stuk van de deal is tien jaar gewerkt.

Ondanks hun ongeziene woede en frustratie blijven de ngo's dan ook geloven in het VN-proces. "Wij liepen weg van regeringen die veel te weinig op tafel leggen. Maar het VN-overleg blijft de enige manier om dit internationaal probleem met alle landen aan te pakken", zegt Kelly Dent van Oxfam. "Neem dat weg en je geeft vrij spel aan de grootste vervuilers. Maar 2015 is vlakbij. Door de magere uitkomst hier is het belangrijk dat burgers in alle landen mee de druk opvoeren, zodat 'Parijs' de wereld wel en definitief op een leefbaar spoor zet."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234