Zaterdag 23/01/2021

VN-klimaattop zit in een 'dipje'

Een hongerstakende diplomaat, een ontslagen gastheer, protesterende mijnwerkers en gegoochel met cijfers, dollars, euro's en beloftes. Op de VN-klimaattop in Warschau lopen de spanningen op. 'De tegenpartij met slaaptekort omver proberen te krijgen, werkt.'

Is België ook een soort Australië, Canada of Japan? Op de megaklimaatconferentie in de Poolse hoofdstad voelden de federale en Vlaamse ministers van Leefmilieu Melchior Wathelet (cdH) en Joke Schauvliege (CD&V) zich even ongemakkelijk. En het is al zo warm en druk in het immense voetbalstadion waar duizenden onderhandelaars aan een wereldklimaatpact werken.

Australië, Canada en Japan halen zich de woede van progressieve en arme landen op de hals door hun beloftes voor klimaatinspanningen fiks terug te schroeven. Het leverde de Australische premier Tony Abott de bijnaam 'Typhoon Tony' op, in een verwijzing naar de vernielende tyfoon Haiyan op de Filippijnen die het symbool van de klimaatverandering op deze top is. Ook gastland Polen is de risee omdat het parallel met de klimaatonderhandelingen een steenkooltop organiseert en die conferentie laat sponsoren door onder andere Arcelor Mittal. Milieuminister Marin Korolec is gisteren uit zijn functie ontslaan, maar dan eerder omdat hij te weinig inzette op de Poolse milieuonvriendelijke agenda.

Zo lek als een zeef

Krijgen ook Wathelet en Schauvliege een pijnlijke bijnaam? De kans is klein omdat België hier onder de EU-paraplu zit. Maar het nieuws dat België tussen 2008 en 2012 bijna 200 miljoen euro aan 'schone' lucht kocht om aan zijn klimaatbeloftes te voldoen (DM 20/10), kunnen Belgische ministers op deze diplomatieke megameeting, waar iedereen naar elkaar wijst, toch missen als kiespijn. Ook al omdat ons land geen extra klimaatfinanciering op tafel legt.

Niet alleen de ngo's maar onder meer ook econoom Geert Noels vinden het niet kunnen dat ons land zo veel middelen uitgeeft aan projecten in het buitenland. "Dat geld besteed je beter in cleantech, duurzame landbouw en isolatie in eigen land", tweette hij.

Schauvliege en Wathelet zitten verveeld met de kwestie. "Natuurlijk is het niet de bedoeling dat we in eigen land weinig inspanningen doen en dan maar uitstootrechten opkopen door te investeren in buitenlandse projecten", zegt Schauvliege. "Maar Vlaanderen heeft in de periode 2008-2012 voor 70 procent centen gestopt in uitstootvermindering in eigen land. De overige 30 procent ging naar de aankoop van schone lucht, zo zegt mijn administratie. Dat is niet schandalig en wij volgen de internationale criteria." Experts zeggen dan weer dat die criteria zo lek zijn als een zeef.

Nog zware nachten

Ook benadrukt de minister dat ze voor de periode 2013-2020 in totaal 1,2 miljard euro vrijmaakt voor vergroening van de landbouw, isolatie van gebouwen en andere maatregelen die de CO2-uitstoot verminderen. Daarmee haalt Vlaanderen zijn toekomstige uitstootdoelstellingen echter niet, zo concludeert de Vlaamse Milieu- en Natuurraad. En dat betekent dat er opnieuw 'schone' lucht moet worden gekocht, zoals 11.11.11 aanhaalt.

Federaal minister Wathelet benadrukt dat de 158 miljoen euro die de federale overheid aan schone lucht uitgaf, grotendeels naar projecten ging die erg strikt gecontroleerd zijn op hun bijdrage aan de strijd tegen de opwarming. "Bovendien: wij konden als federale overheid niets anders, want België moest bepaalde uitstootnormen halen. Dat was zonder die 'schone' lucht niet gelukt", zegt Wathelet. Waarop hij en zijn gevolg naar de zoveelste meeting trekken.

Momenteel leveren die meetings weinig op. Aangezwengeld door de impact van tyfoon Haiyan eisen de landen die het meest kwetsbaar zijn voor klimaatvernieling meer financiële beloftes van de industrielanden. Maar de demarches van Australië, Japan en Canada blokkeren de boel.

Wathelet: "Je merkt dat de industrielanden, die al dertig miljoen dollar aan klimaathulp stortten, niet happig zijn om zich in allerlei vaste kaders en beloftes te laten wrikken. En dat maakt de ontwikkelingslanden dan weer nerveus. Er komen nog zware nachten aan."

En de nachten, die zijn cruciaal, zo merkt een Belgische onderhandelaar op. "De anderen uitputten werkt. Voor je het weet gaan ze toch akkoord met een cijfer of een frase", klinkt het. Wat iedereen hier zich daarbij afvraagt is of Yeb Sano, de Filippijn die niet alleen zonder nachtrust maar ook zonder voedsel onderhandelt, het zal halen. Sano ziet zijn hongerstaking als drukkingsmiddel om de onderhandelaars tot deftige inspanningen aan te zetten. "Dit werk doen met al dat slaaptekort is al kantje boord", zeggen de ervaren Belgen. "We hopen dat hij veel suiker in zijn thee doet."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234