Dinsdag 22/06/2021

AchtergrondJongerenhulp

Vluchthuis voor jongeren in de maak: ‘Er zitten te veel gaten in de crisisopvang voor jongeren’

Ingrid De Jonghe van Therapie voor Jongeren (TEJO). 'Ook de samenleving heeft de verantwoordelijkheid om jongeren te helpen. Het is een soort van altruïsme dat iedereen in zich zou moeten hebben.' Beeld Tiene Carlier
Ingrid De Jonghe van Therapie voor Jongeren (TEJO). 'Ook de samenleving heeft de verantwoordelijkheid om jongeren te helpen. Het is een soort van altruïsme dat iedereen in zich zou moeten hebben.'Beeld Tiene Carlier

Omdat jonge mensen in moeilijkheden soms meer nodig hebben dan een gratis, anoniem gesprek, wil Therapeuten voor Jongeren, kortweg TEJO, een shelter of vluchthuis oprichten.

‘Jeugdtherapeuten pakken met vrijwilligerswerk wachtlijsten aan’. Met die woorden werd het eerste TEJO-huis elf jaar geleden in de krant aangekondigd. De Bredestraat in Antwerpen is lang niet meer de enige plek waar jongeren voor psychische hulp terechtkunnen. Er zijn over heel Vlaanderen zestien TEJO’s. Dit jaar komen er nog drie huizen bij. Ook in Nederland is de verspreiding gestart, met één huis in Goes en straks een tweede in Deurne.

Die expansie heeft niets met de pandemie te maken. “Er was al een toename van psychische problemen vóór corona. We krijgen veel vragen. Maar die veelbesproken tsunami zien we nog niet.”

De drempel om hulp te zoeken is door corona groter geworden, denkt oprichtster Ingrid De Jonghe (65). “Toch voor onze doelgroep. Veel jongeren komen hier na schooltijd naartoe, zonder medeweten van hun ouders. Maar nu zijn de lessen beperkt. Zomaar buiten rondhangen gaat niet. Veel jongeren zitten nog altijd binnen.”

De Jonghe is niet alleen de drijvende kracht achter TEJO. Achter haar naam staan veel titels. Ze werkte initieel als jeugdadvocate, studeerde criminologie en psychologie, volgde een opleiding gedragstherapie en werd benoemd tot barones. Zelf omschrijft de Antwerpse zich vooral als “rebels en ondernemend”.

“De boosheid die ik voelde toen een rechter voor het eerst tegen mij zei dat ‘er nergens plaats is voor deze jongere’, voel ik tientallen jaren later nog steeds. Maar ik heb doorheen de tijd geleerd dat luid roepen en tieren niet werkt. Je moet in de eerste plaats zelf je verantwoordelijkheid opnemen.”

TEJO’s voorziet gratis en anoniem in therapie aan 10- tot 20-jarigen. “We werken met een multidisciplinair team van geëngageerde vrijwilligers – onthaalmedewerkers, psychologen, pedagogen, psychiaters, enzovoort.”

“Het oorspronkelijke idee was om jongeren met lichte problemen op een heel laagdrempelige manier te ondersteunen, zodat hun problemen niet escaleren en ze in de geestelijke gezondheidszorg voor maanden op een wachtlijst staan. Elf jaar later kan ik alleen maar vaststellen dat de reguliere zorg nog steeds ontoereikend is.”

Bij TEJO zien ze zelden nog makkelijke gevallen. “De problemen waarmee jongeren zitten, zijn vrij gelijkaardig als vroeger: ze worstelen met relaties, depressie, stress. Maar de rugzak die ze vandaag dragen is zelden licht en vaak loodzwaar. De tijd dat je met twee of drie gesprekken een jongen of meisje weer op het juiste pad hielp, ligt achter ons. Jongeren wachten met ons te contacteren tot ze bijna uitvallen en bijvoorbeeld met suïcidegedachten kampen.”

Soms staan ook jongeren bij TEJO aan de deur na een zwaar incident. Een tijd gelden was er bijvoorbeeld een meisje van elf jaar, met een bebloed gezicht. “Haar moeder had haar een vuistslag gegeven. We hebben uren met haar gepraat en dan kwam het punt waarop ze niet naar huis wilde. Ik heb haar daar toch naartoe moeten brengen omdat er simpelweg geen andere opties waren”, herinnert De Jonghe zich. Het is voor zulke jonge mensen dat TEJO bezig is met de voorbereiding van een eerste shelter of vluchthuis.

“Een schuilplaats moet het worden, voor jongeren die iets ernstigs hebben meegemaakt of thuis weglopen.” Het aanbod voor hen is te beperkt. “Als we zo’n minderjarige bij ons krijgen contacteren we meestal de crisisopvang van de overheid, maar daar zitten nog te veel gaten. Er is niet altijd plaats. Er rest ons dan geen andere keus dan de politie bellen voor een gedwongen opname. Maar daardoor belandt zo’n kind soms in een cel. Dat staat haaks op wat het nodig heeft.”

In haar shelter wil TEJO starten met zes jongeren maximaal een week op te vangen in een warme huiselijke sfeer. “Soms kan het voldoende zijn om een moeilijke situatie even te ontvluchten. In de reguliere zorg is dat niet altijd mogelijk. Voorwaarde is wel dat die jongeren bij ons een volwassen vertrouwenspersoon aanduiden. Dat hoeft geen ouder te zijn, maar wel iemand die kan bemiddelen.” Waar en wanneer de shelter zal openen, is nog niet duidelijk. “Het parket staat achter ons, de protocollen zijn klaar. Maar we zoeken nog een locatie en extra vrijwilligers.”

Zaterdag zal TEJO tijdens een digitaal event voor haar elfde verjaardag nog meer preventieve initiatieven voorstellen. Er komt een derde strip die gaat over onder meer vechtscheidingen en pesten. Er wordt een door Vlaanderen reizende interactieve tentoonstelling aangekondigd, die jongeren moet leren over hun rechtspositie, welzijn en zelfbeeld. En er is een film waarmee De Jonghe meer mensen wil engageren. “Ik wil niet al te hevige kritiek spuien op de overheid. Ik weet dat er veel beter kan, maar de realiteit is dat ministers niet alle problemen kunnen oplossen. Ook de samenleving heeft de verantwoordelijkheid om jongeren te helpen. Daarvoor hoef je heus geen pedagoog of psycholoog te zijn. Het is een soort van altruïsme dat iedereen in zich zou moeten hebben.”

Inschrijven voor het verjaardagsevent ‘TEJO gaat live’ kan via https://tejo.be/13maart/

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234