Donderdag 27/01/2022

Analyse

Vluchtelingencrisis dreigt crisis voor Merkel te worden

Angela Merkel maandag op staatsbezoek in India. Beeld REUTERS
Angela Merkel maandag op staatsbezoek in India.Beeld REUTERS

'Niet meer onze Merkel', kopte de krant Die Zeit. De Duitse bondskanselier daalt in de peilingen omdat ze ideologie verkiest boven machtsbehoud. Dat is Duitsland niet gewend.

Sterre Lindhout

De Duitse bondskanselier Angela Merkel krijgt steeds meer tegenwind. In de wekelijkse populariteitspeiling van Duitse politici kelderde ze in twee weken tijd van plaats 1 naar plaats 3: zo impopulair was ze sinds december 2011 niet meer. Volgens dezelfde peiling, de ARD-Deutschlandtrend, keerde de meerderheid van de bevolking zich deze week voor het eerst in ruim twee jaar tegen het regeringsbeleid.

Het is het gevolg van de klimaatverandering die zich op dit moment in Duitsland voltrekt onder invloed van de vluchtelingenstroom. Een maand geleden zette Merkel de grenzen open voor de treinen met vluchtelingen uit Hongarije. Het land hulde zich in een gloed van trots en eigenwaarde: kijk ons eens gastvrij zijn, onder leiding van Mutti Merkel, die garandeert dat het "ons gaat lukken".

De ARD-Deutschlandtrend van oktober: Merkel daalt 9 procentpunt, Seehofer stijgt 11 procentpunt. Beeld ARD
De ARD-Deutschlandtrend van oktober: Merkel daalt 9 procentpunt, Seehofer stijgt 11 procentpunt.Beeld ARD

Vertwijfeling en angst

Nog steeds zijn de grenzen open, nog steeds staan tienduizenden vrijwilligers paraat. Maar de trots is bij velen omgeslagen in vertwijfeling en angst. Lokale politici waarschuwen dat het vrijwilligersleger op het punt staat te capituleren; media berichten over vechtpartijen in asielzoekerscentra. En de prognoses stijgen: niet 1 miljoen, maar 1,5 miljoen komen er dit jaar, beweerde de krant Bild maandag op basis van gelekte overheidsdocumenten.

"Er moet een hek bij de grens, net als in Hongarije", zei Markus Söder, de Beierse minister van Financiën. Horst Seehofer, leider van de conservatieve Beierse CSU en duvelstoejager van het Merkel-verzet, zette zijn kritiek kracht bij door zaterdag niet te verschijnen bij de viering van 25 jaar Duitse eenheid. Seehofer steeg in de populariteitspeilingen met een ongekende 11 procent.

Nu is een CSU-leider het aan zijn stand verplicht in de contramine te gaan als de CDU in Berlijn iets progressiefs tot stand wil brengen. Maar sinds ook Bondspresident Joachim Gauck de koers van Merkel koers bekritiseerde, staat buiten kijf dat de vluchtelingencrisis hard op weg is te veranderen in een Merkel-crisis.

51 procent van de Duitsers zijn nu niet tevreden met het werk van de regering. Beeld ARD
51 procent van de Duitsers zijn nu niet tevreden met het werk van de regering.Beeld ARD

'Het gaat ons lukken'

"Niet meer onze Merkel", kopte Die Zeit vorige week. Het land, en haar eigen partij voorop, herkent de kanselier niet meer. Merkel deed de laatste maand twee dingen die ze nooit eerder deed.

Met het "het gaat ons lukken", ging ze plots voor de troepen uitlopen. Duitsland was van haar gewend dat ze haar mening pas vormde nadat ze omzichtig het maatschappelijk debat had bestudeerd, om haar uitspraken daar vervolgens naar te richten.

Ook liet Merkel voor het eerst openlijk emotie zien. Ze maakte zich boos omdat mensen beweerden dat ze zich moest verontschuldigen voor het niet overzien van de gevolgen van de open grenzen. "Dat zou mijn land niet zijn", zei ze daarop.

"De CDU is een uiterst machtsbewuste partij", zei oud-SPD-kanselier Schröder twee weken geleden toen Merkel aanwezig was bij de presentatie van zijn boek. Merkel stond tot nu toe bij uitstek symbool voor dat CDU, de partij die machtsbehoud vaak verkiest boven ideologie.

Oud-bondskanselier Gerhard Schröder en Angela Merkel. Beeld GETTY
Oud-bondskanselier Gerhard Schröder en Angela Merkel.Beeld GETTY

Kwetsbaar

Nu heeft ze dat pad verlaten, en niemand weet waar dat toe leidt, blijkt uit de commentaren van politiek analisten in de Duitse pers. Het maakt Merkel en haar regering kwetsbaar. Zo kwetsbaar dat de CDU-CSU-coalitie voor het eerst in het tijdperk-Merkel moet vrezen de macht te verliezen.

Toch is het de vraag of dat gebeurt. Op precies de helft van haar regeringstermijn - verkiezingen zijn er in het najaar van 2017 - heeft Merkel zowel binnen als buiten haar partij eigenlijk geen enkele tegenstrever die machtig genoeg is om de onrust te gebruiken en Merkel ten val te brengen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234