Donderdag 03/12/2020

AchtergrondCoronavirus

Vlot herstel of langdurig ziek? ‘Covid krijgen is als lotje trekken’

Beeld Jenna Arts

Sommige ex-coronapatiënten kampen maanden na hun besmetting nog steeds met zware ongemakken. Een pas opgerichte vereniging wil hen een luisterend oor bieden. Over de langetermijneffecten van een besmetting is nog maar heel weinig geweten. 

De Leuvense Ann Li en haar man raakten tijdens de eerste golf zelf besmet met Covid-19. Ondanks de eerder milde symptomen kampen ze nu, zoveel maanden later, nog altijd met een hoop ongemakken. Donderdag lanceerden ze Post-Covid, een organisatie die hun lotgenoten een hart onder de riem wil steken.

Over de langetermijneffecten is nog niet zo heel veel geweten, al worden ze door wetenschappers wereldwijd volop onderzocht. “Het lijkt wel een lotje in de loterij”, zei de Britse hoogleraar en epidemioloog Tim Spector over die gevolgen op lange termijn in The Guardian“Ik heb honderd ziekten bestudeerd, maar Covid-19 is de raarste die ik in mijn hele carrière heb gezien.”

Daar kan professor huisartsengeneeskunde Dirk Devroey (VUB) zich volledig bij aansluiten. Ook hij ziet een hoop ex-coronapatiënten opduiken die maanden na hun besmetting zogenaamde restverschijnselen ondervinden. Devroey: “Vooral extreme vermoeidheid, blijvende hoofdpijn, blijvende hoest en pijn in de gewrichten komen vrij frequent voor.” Sommige patiënten hebben het ook over een soort wazigheid die ze ondervinden, een soort voortdurende mist in het hoofd.

Maandenlang revalideren

Het gaat om een vrij aanzienlijke groep die maandenlang last blijft hebben. Italiaanse studies spreken over ongeveer 75 procent van de patiënten die in het ziekenhuis beland waren, maar ook 10 procent van diegenen die thuis herstelden.

Van patiënten die op intensieve zorg belanden is al bekend dat ze vaak maandenlang moeten revalideren. Bij 30 tot 40 procent van de ic-patiënten liggen stollingsproblemen, waardoor bloedproppen ontstaan, aan de basis van bijvoorbeeld beroertes of longembolie. Het op hol geslagen immuunsysteem brengt dan weer orgaanschade teweeg. 

Het zijn lang niet alleen ic-patiënten die last krijgen. Ook mensen die minder erg ziek waren, kunnen zulke ‘naweeën’ hebben. De zogenaamde mist in het hoofd wordt wellicht ook veroorzaakt door bloedproppen waardoor de bloeddoorstroming naar de hersenen niet optimaal verloopt. Als een bloedklonter bijvoorbeeld de pancreas aantast, wordt er minder insuline geproduceerd en kan de patiënt diabetes ontwikkelen.

Littekenweefsel

Devroey: “We merken ook dat er bij heel wat patiënten longschade optreedt. Covid veroorzaakt enorme ontstekingen ter hoogte van de longen, waardoor er littekenweefsel kan ontstaan. Daardoor kan de ademhalingscapaciteit, de hoeveelheid zuurstof die in de longen uitgewisseld wordt, ernstig verminderen. Dat kan leiden tot kortademigheid en ook een verminderd vermogen tot het leveren van inspanningen.”

Die gevolgen kunnen wel degelijk blijvend zijn, blijkt uit studies die gedaan zijn bij patiënten die Sars overleefden, dat andere coronavirus dat begin deze eeuw circuleerde. Sommige patiënten kampten twaalf jaar na hun infectie nog altijd met longproblemen. Twee derde van de ex-patiënten had in tussentijd een nieuwe longontsteking opgelopen. De meesten bleken ook veel vaker verkouden te raken dan gemiddeld.

Een Duitse studie van het UZ van Frankfurt suggereert dat aanhoudende ontstekingen van de bloedvaten zelfs maanden na een coviddiagnose nog kan leiden tot hartfalen en andere cardiovasculaire complicaties.

En dan is er nog het reuk- en smaakvermogen van een patiënt, dat vaak afneemt tijdens de ziekteperiode en soms ook langdurig kan zijn. Een pak internationale studies tonen aan dat het virus en met name de reactie van ons immuunsysteem op dat virus zich vooral in de hersenen manifesteert. Vandaar ook dat het reuk- en smaakcentrum beschadigd wordt. Devroey: “We zien mensen die na zes maanden hun reuk en smaak nog altijd niet terug hebben. De kans dat dat alsnog gebeurt, is vrij klein.”

Posttraumatische stress

Dat zijn dan nog maar de lichamelijke problemen. Ook geestelijk kan er heel wat mislopen. “Velen worstelen met het feit dat ze mogelijks mensen hebben besmet”, weet Devroey. “Of ze hebben schrik om nog eens besmet te raken. We merken dat sommigen ex-patiënten echt een posttraumatisch stresssyndroom (PTSS) ontwikkeld hebben.”

Blijft nog de vraag waarom de een probleemloos herstelt en de ander blijvende klachten heeft. Een mysterie waar overal ter wereld onderzoek naar wordt gedaan. In Nederland hebben wetenschappers van vier academische ziekenhuizen, twee universiteiten en een aantal bedrijven zich verenigd in een consortium om onderzoek te doen bij patiënten die postcoronaklachten hebben. Het consortium gaat de CT-scans van de patiënten onderzoeken. Ze hopen aan de hand van kunstmatige intelligentie patronen te ontdekken.

Heel wat onderzoekers en artsen zijn er niet gerust op. Het virus heeft de afgelopen maanden al voor zoveel grote verrassingen gezorgd waardoor inzichten steeds opnieuw moesten worden bijgesteld. Devroey: “Het is niet alleen een onvoorspelbaar maar ook heel recent virus, dat jammer genoeg massaal aanwezig is. We weten vooral dat we nog niet veel weten. Niet alleen over de langetermijngevolgen, evengoed over hoe immuniteit of verspreiding werkt. We hebben nog heel veel werk.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234