Dinsdag 15/06/2021

Vliegen vang je niet met azijn

In een opiniebijdrage gisteren maakte Walter Zinzen brandhout van de nieuwe Belgische Congopolitiek van buitenlandminister Steven Vanackere (CD&V). Els Schelfhout dient hem van antwoord.

Als de voorbije 50 jaar al iets bewezen hebben, dan is het wel dat discretie (ten aanzien van Congolese leiders) niets oplevert, schrijft Walter Zinzen in De Morgen van 21 januari. Als de voorbije drie jaar al iets bewezen hebben, dan is het dat megafoonpolitiek al evenmin iets oplevert.Zinzen oordeelt hard over de aanpak van de kersverse minister van Buitenlandse Zaken in Congo, “om toch maar op een goed blaadje te staan”. Voorbarig, meen ik. Deze minister is verstandig genoeg om te weten dat je geen vliegen vangt met azijn. Over de trieste, uitzichtloze situatie in Congo zijn we het samen roerend eens. Het land zwalpt stuurloos rond. Het wordt enkel in theorie ‘bestuurd’ door een corrupte overheid die niet bij machte is om het hoofd te bieden aan interne onlusten en etnische spanningen. Het valt ten prooi aan slinkse plannen en gewiekste strategieën van buurlanden, die aan quasi de helft van de grenzen naar hartenlust stokebrand spelen. De Congolese bevolking kreunt onder allerhande vormen van agressie, maar dat lijkt de Congolese overheid niet te raken. Extreme armoede, angst en onzekerheid, ziekte en wanhoop liggen aan de basis van gebroken gezinnen en huiselijk geweld. Losgeslagen jongerenbendes, plunderingen, rebellie, slavernij, verkrachting van vrouwen en mannen, rekrutering en inlijving van kindsoldaten…, onveiligheid is troef en de straffeloosheid tiert welig. Wanneer president Joseph Kabila beweert dat er in zijn land geen oorlog is, ‘enkel hier en daar wat onveiligheid’, vind ik dat schaamteloos.

Sarkozy

Maar laten we vooral niet hypocriet wezen. Congo is ook het slachtoffer van een internationale gemeenschap die laat betijen, die aanzienlijke belangen heeft in Congo, vooral in de grondstofontginning in het oosten van het land. Ook verschillende Europese en Belgische multinationals zijn actief in de mijnbouw, en eigenbelang bepaalt mee het Europese Congobeleid. Toen de Franse president Sarkozy begin 2009 op economische missie naar Kinshasa trok en president Kabila ontmoette, had hij superlatieven te kort om hem te loven. Hij prees de zogenaamd opmerkelijke vooruitgang die in de voorbije jaren onder het gezag van de Congolese president werd gerealiseerd. Hij feliciteerde de Congolese collega met de (mislukte) gezamenlijke Rwandees-Congolese operatie, deelde ontwikkelingsgeld uit, praatte over voetbal en ontving in ruil onder meer de Congolese cementindustrie en de uraniummijn van Shinkolobwe in de provincie Katanga. Ik vraag me af wat Sarkozy deed op het ogenblik dat Europees commissaris De Gucht in naam van de EU stoere taal sprak. Even gniffelen, waarschijnlijk.Of het nu gaat om een analyse van een EU-commissaris of om de aanpak van een buitenlandminister: ze zijn maar nuttig als ze leiden tot daden die bijdragen tot een verbetering van de situatie voor de honderdduizenden Congolezen ‘in krotten en zonder elektriciteit’, hongerig, wanhopig, verkracht en vernederd. En ook daar wringt het schoentje. EUSEC (European Security), EUPOL, Rejusco..., noch de ondertekening van verscheidene vredesakkoorden leidden tot noemenswaardige resultaten. Belangrijkste redenen voor die mislukkingen: het ontbreken van iedere vorm van staatsgezag en de voortdurende onveiligheid.

Omvattend veiligheidsplan

In de huidige context kan daarin echter maar verbetering komen als de internationale gemeenschap - op basis van haar ervaringen en in samenwerking met de Congolese overheid - meer en nieuwe initiatieven neemt binnen een globaal veiligheidsplan. Ik denk daarbij aan de vorming van politie en van douane, aan de bouw van kazernes, rechtbanken en gevangenissen. Er kan maar verbetering in de veiligheidssituatie in Oost-Congo komen als wordt geïnvesteerd in wegeninfrastructuur, in elektriciteitscentrales, enzovoort. België kan een voortrekkersrol spelen. Een bekwaam leider is niet iemand die spreekt over morele plichten. Het is iemand die getuigt van morele moed. Iemand die de kracht heeft om door te zetten, en de wil om - zoals Robert Kennedy in 1966 zei - “een wereld te veranderen die zich slechts met veel moeite laat schikken naar veranderingen”. Het is een vrouw of een man die het eigen handelen kritisch evalueert, die de eigen verantwoordelijkheden accepteert en er uit leert. Ik hoop dat Vanackere dat zal doen. Dat hij terdege beseft dat een deelname van het koningspaar aan de feestelijkheden ter ere van 50 jaar onafhankelijkheid - wat valt er in godsnaam te vieren? - allesbehalve de essentie is van een goed Congobeleid of een drijfveer voor goede bilaterale contacten. Het lot van 60 miljoen Congolezen is dat wel. Ik zal hem daar zo nodig dag en nacht aan herinneren, beste Walter.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234